Grabówka (gmina)
53°08′N 23°15′E/53,126389 23,258056
| gmina wiejska | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Województwo | |||
| Powiat | |||
| Data powstania |
1 stycznia 2025[1] | ||
| TERC |
2002162 | ||
| Siedziba | |||
| Wójt |
Katarzyna Todorczuk | ||
| Powierzchnia (2025) |
64,64 km² | ||
| Populacja (2025) • liczba ludności |
| ||
| • gęstość |
155,4 os./km² | ||
| Nr kierunkowy |
85 | ||
| Tablice rejestracyjne |
BIA | ||
Adres urzędu: ul. Szosa Baranowicka 58/1 i 58/415-521 Zaścianki[3] | |||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||
| |||
Położenie na mapie powiatu białostockiego  | |||
Położenie na mapie Polski  | |||
Położenie na mapie województwa podlaskiego  | |||
| 53°08′N 23°15′E/53,126389 23,258056
| |||
| Strona internetowa | |||
| Biuletyn Informacji Publicznej | |||
Grabówka – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie białostockim. Nazwa gminy pochodzi od miejscowości Grabówka, lecz jej siedziba znajduje się we wsi Zaścianki.
Gmina została wydzielona 1 stycznia 2025 z południowej części gminy Supraśl[4].
Przez pierwsze miesiące 2025 roku nowa gmina Grabówka działała bez wójta, a do czasu wyborów funkcję wójta i rady przejęła pełnomocnik ds. utworzenia gminy Ewa Bończak-Kucharczyk[5].
Na skutek utworzenia gminy Grabówka Rada Miejska w Supraślu została z mocy prawa rozwiązana, a do czasu wyborów funkcję rady tam także będzie pełnił pełnomocnik wskazany przez premiera. Ponadto zmniejszy się skład Rady Miejskiej w Supraślu, jako że nowo wydzielona gmina Grabówka liczy ponad 10 000 mieszkańców[6], a więc po 15 676 (2021 rok)[7] w gminie Supraśl pozostanie około 5600 mieszkańców. Przewiduje się, że z dotychczas 15-osobowej rady musi odejść 8 radnych, którzy uzyskali mandaty z terenów tworzących nową gminę Grabówka[5].
W pierwszych w historii gminy wyborach, które odbyły się 16 marca 2025 roku na wójta w pierwszej turze została wybrana Katarzyna Todorczuk, która otrzymała 53,5% głosów[8].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Gmina miała zostać wydzielona 1 stycznia 2016 z południowej części gminy Supraśl, w porównaniu z projektem z 2024, siedzibą gminy nie miały zostać Zaścianki, lecz Sobolewo[9]. Utworzenie gminy zostało jednak anulowane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2015 roku uchylającym rozporządzenie w sprawie utworzenia gminy Szczawa i gminy Grabówka[10]. Trybunał Konstytucyjny orzekł w wyroku z dnia 1 czerwca 2017 roku, iż rozporządzenie uchylające rozporządzenie w sprawie utworzenia gminy jest niezgodne z Konstytucją i ustawą o samorządzie gminnym[11].
Na rzecz powstania nowej gminy świadczył brak spójności terytorium gminy Supraśl, składającej się z dwóch odizolowanych od siebie części, rozdzielonych kompleksem leśnym Puszczy Knyszyńskiej, w wyniku czego mieszkańcy wsi, mających w myśl projektu tworzyć nową gminę Grabówka, musieli docierać do Urzędu Gminy przez Białystok i gminę Wasilków. Za utworzeniem gminy świadczyć mogło również poparcie społeczne w zainteresowanych wsiach (w referendum w 2015 na terenie zainteresowanej części gminy Supraśl odnotowano wysoką frekwencję 65 proc., a 78 proc. uczestników było za podziałem gminy; podobnie w 2001 za przywróceniem gminy Grabówka w konsultacjach społecznych opowiedziało się 84,65 proc. głosujących, tj. 1305 osób na 1541 głosujących) oraz względy historyczne (likwidacja terytorialnego odpowiednika – gminy Zaścianki za PRL miała charakter represji)[12][13].
Z kolei argumentami przeciwko wyodrębnieniu były: globalny wynik referendum gminnego z 2015, w którym wzięło udział 6997 osób z 11 364 uprawnionych (frekwencja 62%), a za podziałem gminy oddano 3122 głosów (45% wszystkich); oraz – zdaniem burmistrza Supraśla Radosława Dobrowolskiego – ekonomiczna niezdolność pozostałej części gminy Supraśl do wykonywania zadań publicznych[12][13]. Ten argument nie został jednak nigdy potwierdzony oficjalnymi wyliczeniami. Zdaniem wnioskujących również wynik referendum udowadnia faktyczny podział gminy (mieszkańcy Supraśla głosowali przeciwko, a wnioskujące wsie za utworzeniem nowego samorządu). 1 czerwca 2017 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenie Rady Ministrów z 28 grudnia 2015 uchylające rozporządzenie w sprawie utworzenia gminy Szczawa i gminy Grabówka jest niezgodne z Konstytucją[14].
Do pomysłu utworzenia gminy powrócono w 2024[15][16]. Rozporządzenie Rady Ministrów o utworzeniu gminy przyjęto 1 października 2024[4][17].
Miejscowości
[edytuj | edytuj kod]W skład gminy wchodzą obszary obrębów ewidencyjnych (sołectw): Grabówka, Henrykowo, Sobolewo, Sowlany i Zaścianki, o łącznej powierzchni 6464,17 ha.
Pozostałe miejscowości
[edytuj | edytuj kod]Drukowszczyzna, Izoby, Krasny Las, Majówka, Stary Majdan, Zielona
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez obszar gminy przebiega droga krajowa nr 65 oraz linia kolejowa nr 37 przy której znajduje się położony w Sobolewie przystanek osobowy Kuriany.
Komunikacja miejska
[edytuj | edytuj kod]Do gminy można dojechać autobusami Białostockiej Komunikacji Miejskiej poprzez linie: 1, 105 i 111.
Sąsiednie gminy
[edytuj | edytuj kod]Miasto Białystok, Gródek, Supraśl, Zabłudów
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dz.U. z 2015 r. poz. 1085.
- ↑ [1]
- ↑ [2]
- ↑ a b Dz.U. z 2024 r. poz. 1454
- ↑ a b Ryszard Minko, Od nowego roku nie będzie Rady Miejskiej w Supraślu [online], Polskie Radio Białystok, 30 grudnia 2024 [dostęp 2025-03-17].
- ↑ W Podlaskiem rozpoczęła działalność nowa gmina - Grabówka [online], Polskie Radio Białystok, 1 stycznia 2025 [dostęp 2025-03-17].
- ↑ Statystyczne Vademecum Samorządowca - Urząd Statystyczny w Białymstoku. [dostęp 2021-08-23].
- ↑ Anna Topczewska, Wybory na wójta gminy Grabówka 2025. Kto wygrał? Pierwszym wójtem nowej gminy będzie Katarzyna Todorczuk [online], Kurier Poranny, 17 marca 2025 [dostęp 2025-03-17].
- ↑ Dz.U. z 2015 r. poz. 1085.
- ↑ Dz.U. z 2015 r. poz. 2312.
- ↑ Dz.U. z 2017 r. poz. 1134.
- ↑ a b Andrzej Gniadkowski, Gmin Grabówka i Szczawa jednak nie będzie [online], Pismo Samorządu Terytorialnego „Wspólnota”, 29 grudnia 2015 [dostęp 2025-03-17].
- ↑ a b Justyna Fiedoruk, Gmina Grabówka jednak nie powstanie? Rząd PiS zmienia rozporządzenie [online], BiałystokOnline.pl, 2 grudnia 2015 [dostęp 2025-03-17].
- ↑ Trybunał Konstytucyjny: Utworzenie gminy Szczawa i gminy Grabówka [online], trybunal.gov.pl, 1 czerwca 2017 [dostęp 2017-08-16] (pol.).
- ↑ W Polsce powstaną dwie nowe gminy - Grabówka i Szczawa - Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji - Portal Gov.pl [online], Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [dostęp 2024-10-02] (pol.).
- ↑ Telewizja Polska S.A, Podział gminy Supraśl. Rząd tworzy gminę Grabówka [online], bialystok.tvp.pl [dostęp 2024-10-02] (pol.).
- ↑ W Podlaskiem rozpoczęła działalność nowa gmina Grabówka [online], Polskie Radio Białystok [dostęp 2025-01-01].
