Mstów (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mstów
Herb
Herb Mstowa
Mstów
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat częstochowski
Gmina Mstów
Liczba ludności (2008) 1704
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 42-244
Tablice rejestracyjne SCZ
SIMC 0138649
Położenie na mapie gminy Mstów
Mapa lokalizacyjna gminy Mstów
Mstów
Mstów
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu częstochowskiego
Mstów
Mstów
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Mstów
Mstów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mstów
Mstów
50,8278°N 19,2872°E/50,827780 19,287220
Strona internetowa miejscowości

Mstów – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Mstów, 12 km na wschód od Częstochowy, nad Wartą przy drodze wojewódzkiej nr 786. Miejscowość jest siedzibą gminy Mstów.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Mstów znajduje się nad rzeką Wartą, 12 km na wschód od Częstochowy, przy drodze wojewódzkiej nr 786. Znajduje się w dwóch regionach geograficznych; tereny po północnej stronie Warty należą do Wyżyny Wieluńskiej, po stronie południowej do Wyżyny Częstochowskiej[1].

W Mstowie znajduje się zbudowana z wapieni Skała Miłości będąca jego charakterystycznym, widocznym z daleka obiektem. W Mstowie i jego okolicach znajduje się kilka niskich wzniesień: Chrapoń (309 m), Miedza Boryska (301 m), Dobra Góra (279 m), Góra Szwajcera (293 m), Stróżnica, Ścięgna (280 m), Brzyścia (ok. 275 m)[2].

Zarys historii[edytuj | edytuj kod]

Mstów uzyskał lokację miejską w 1278 roku, prawa miejskie utracił w 1870 roku[3]. Miasto położone w końcu XVI wieku w powiecie lelowskim województwa krakowskiego było własnością klasztoru kanoników regularnych we Mstowie[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Pierwsza wzmianka o Mstowie pochodzi z 1193 roku. Była to wówczas własność kanoników regularnych laterańskich na Piasku we Wrocławiu. Prawdopodobnie na początku XIII wieku założono w Mstowie klasztor. W 1212 w miejscowości odbył się synod z udziałem Henryka Kietlicza, arcybiskupa gnieźnieńskiego, oraz biskupów krakowskiego, wrocławskiego, lubuskiego i poznańskiego[5]. W 1220 roku w łacińskim dokumencie biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża wydanym w Krakowie[6] miejscowość wymieniona jest w formie Mstovia oraz Msthow[7].

W 1278 roku wieś uzyskała od Bolesława Wstydliwego prawa miejskie średzkie jako jedyna w tym rejonie. W roku 1566 roku pożar zniszczył znaczną część klasztoru. W późniejszych latach wielokrotnie klasztor i kościół były niszczone. Największe zniszczenia dotknęły klasztor podczas I wojny światowej- podczas walk prusko-rosyjskich zniszczone zostały wieże kościoła, zawaliło się sklepienie nawy i zniszczono mury obronne klasztoru. Odbudowa trwała przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego z inicjatywy księdza Tadeusza Maniewskiego. W XVII i XVIII wieku pole w obrębie murów klasztornych używane było przez okoliczną szlachtę na sejmiki. Z ważniejszych gości klasztoru należy wymienić królową Bonę.

Klasztor został skasowany przez władze pruskie w okresie II rozbioru Polski. Od pocz. XIX wieku kościół pełni rolę kościoła parafialnego. Z dóbr klasztornych wydzielono kilka szlacheckich majątków ziemskich.

Po powstaniu styczniowym, w ramach represji, władze carskie skasowały prawa miejskie. Miasto było wyludnione kilkoma epidemiami. Powstał cmentarz choleryczny, na którym obecnie stoją domy mieszkalne. W XIX wieku zniszczono gotycki kościół miejski i drewniany ratusz. W roku 1904 w Mstowie urodził się Zdzisław Kieturakis (profesor zwyczajny, znakomity chirurg i nauczyciel akademicki). W okresie PRL-u zniszczono dwór i park podworski – obecnie w nim stoi budynek urzędu gminy.

W 1972 wieś została odznaczona Krzyżem Partyzanckim.

Z 20 na 21 lipca 2007 przez wieś przeszła trąba powietrzna niszcząc kilkadziesiąt zabudowań gospodarskich[8]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Rynek w Mstowie.
  • Zespół urbanistyczny Mstowa z kamienicami w rynku,
  • cmentarz z kaplicą z XVI wieku,
  • resztki parku podworskiego z kapliczką św. Floriana,
  • fragmenty zespołu pofolwarcznego,
  • kapliczki z XIX wieku,
  • kilka domów mieszkalnych z końca XIX wieku,
  • oraz tzw. "dzielnica stodół" z końca XIX wieku.

Sport[edytuj | edytuj kod]

We Mstowie od 1947 roku działa piłkarski Ludowy Klub Sportowy "Warta". W bieżącym sezonie, po rundzie jesiennej seniorzy "Warty" zajmują dobre 2 miejsce w klasie A, juniorzy w świetnym stylu wywalczyli awans do I ligi juniorów młodszych(zajmując 3 miejsce w grupie II za Rakowem II Częstochowa oraz Orkanem Rzerzęczyce), a najmłodsza grupa trampkarz starszy, dzięki wygranej w ostatnim meczu rundy jesiennej 1:3 z Rakowem Częstochowa, będzie w rundzie wiosennej występować w II lidze trampkarzy starszych

Transport[edytuj | edytuj kod]

Połączenie z miastem Częstochowa zapewnia PKS Częstochowa S.A. – linia M.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  2. Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza. [dostęp 2018-09-25].
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 52-53.
  4. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 104.
  5. Wojciech Baran-Kozłowski, Arcybiskup gnieźnieński Henryk Kietlicz, Poznań 2005, s. 175.
  6. Stefan Krakowski, Alfred Czarnota: Dzieje Częstochowy od zarania do czasów współczesnych. Katowice: Śląsk, 1964, s. 28-31.
  7. Franciszek Kulczycki, "Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia", Tomus IX, Cracoviae, 1886, str. 27.
  8. Napływa pomoc dla ofiar trąby powietrznej w okolicach Częstochowy
Panorama widokowa miejscowości z Góry Szwajcera
Panorama widokowa miejscowości z Góry Szwajcera

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]