Graf Zeppelin (1938)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy lotniskowca. Zobacz też: Ferdinand Graf von Zeppelin.
Graf Zeppelin
Ilustracja
Historia
Stocznia Deutsche Werke Kiel A.G., Kilonia
Położenie stępki 28 grudnia 1936
Wodowanie 8 grudnia 1938
Zamówiony dla  Kriegsmarine
Los okrętu nigdy nie ukończony, zatopiony w 1947 jako okręt-cel
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 23 200 t
konstrukcyjna: 28 090 t
pełna: 33 550 t
Długość całkowita: 262,5 m
pokładu lotniczego: 240,0 m
Szerokość kadłuba: 31,5 m
pokładu lotniczego: 36,2 m
Zanurzenie 8,5 m
Napęd
4 turbiny, 4 śruby, 16 kotłów typu Le Mont, moc maszyn: 200000 KM
Prędkość 33,8 węzłów[1]
Zasięg 8000 Mm (14 816 km) przy 19 węzłach (35 km/h)
Uzbrojenie
16 dział 150 mm, 12 dział przeciwlotniczych 105 mm, 22 działa 37 mm, 28 działek 20 mm
Opancerzenie: pancerz burtowy powyżej linii wodnej – 100 mm, pancerz w części rufowej – 60 mm; pancerz w części dziobowej – 60 mm; pancerz zbiorników paliwa lotniczego, magazyny bomb i torped poniżej linii wodnej – 40 mm, pancerz między pokładem lotniczym a górnym hangarem – 20 mm, pokład startowy – 37,5 mm
Wyposażenie lotnicze
Pokład lotniczy: 240 m (długość), 36,2 m (szerokość)
Katapulty: 2
Windy: 3 (15,2 m – długość, 14,3 m – szerokość)
Hangary: hangar dolny – 170 m (długość), 16 m (szerokość); hangar górny – 183 m (długość), 16 m (szerokość)
42 samoloty podzielone na trzy eskadry. Dwie eskadry myśliwców Messerschmitt Bf 109T i jedna eskadra samolotów bombowo-torpedowych Fieseler Fi 167 lub Junkers Ju 87C[2]
Załoga 1760 + 300

Graf Zeppelin (Flugzeugträger A) – nieukończony lotniskowiec III Rzeszy z okresu II wojny światowej. Jedyny w historii Niemiec.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prace projektowe nad niemieckimi lotniskowcami rozpoczęto na wiosnę 1934 roku. Podjęto decyzję o budowie dwóch jednostek Flugzeugträger A ("Graf Zeppelin") i Flugzeugträger B ("Peter Strasser" – ku czci twórcy niemieckiego lotnictwa morskiego) o wyporności 23 430 ton. Prace nad okrętem trwały od 28 grudnia 1936. 8 grudnia 1938 w Kilonii w obecności Adolfa Hitlera i Hermanna Göringa dokonano wodowania pierwszego lotniskowca, któremu nadano imię na cześć konstruktora lotniczego Ferdinanda von Zeppelina. Prace nad obiema jednostkami trwały do wiosny 1940. Mimo znacznego zaawansowania w budowie zostały one jednak nagle przerwane na rozkaz Adolfa Hitlera. Prace pozwolono wznowić dopiero w 1941, ale tylko w odniesieniu do zwodowanego trzy lata wcześniej "Graf Zeppelina". W tym czasie kadłub okrętu był przeholowywany najpierw do Gotenhafen (okupacyjna nazwa Gdyni), a później z powrotem do Kilonii. 2 lutego 1943 budowę ostatecznie wstrzymano, na skutek rozkazu Hitlera o wycofaniu ze służby wszystkich dużych jednostek, po bitwie na Morzu Barentsa[3]. Ukończony w ponad 90% lotniskowiec "Graf Zeppelin" został w kwietniu odholowany do Szczecina. Tam została zdemontowana z niego większa część maszyn i uzbrojenia.

24 kwietnia 1945 w obliczu postępów wojsk radzieckich okręt został samozatopiony przez otwarcie zaworów dennych, a ładunkami wybuchowymi zniszczono jego elementy wyposażenia, w tym turbiny i windy lotnicze; został także uszkodzony przez artylerię[4]. Po zdobyciu, latem 1945 lotniskowiec został podniesiony i 19 sierpnia 1945 formalnie wcielony do marynarki ZSRR[4]. Nie podjęto jednak działań w kierunku jego ukończenia, a jedynie prowizorycznie zapewniono jego pływalność. Na skutek porozumienia brytyjsko-radzieckiego z grudnia 1946, przypadł on ZSRR, jednakże zaliczony do okrętów grupy C (okrętów, których przywrócenie do służby trwałoby ponad 6 miesięcy), które miały zostać zatopione lub złomowane[4]. Władze ZSRR zdecydowały zatopić lotniskowiec na Morzu Bałtyckim, po przeprowadzeniu testów wytrzymałości na eksplozje ładunków wybuchowych, bombardowanie i ostrzał. "Graf Zeppelin" został wyholowany ze Świnoujścia 14 sierpnia 1947 i od 16 sierpnia prowadzono na nim próby wybuchów na jego pokładzie. Połączono to z bombardowaniem go przez bombowce Pe-2 jako okręt-cel, lecz z 88 bomb 50 kg trafiło 6[4]. Ostatecznie okręt, znoszony przez wiatr na płyciznę, został dobity torpedami niszczyciela "Sławnyj" 17 sierpnia 1947[4]. Niewykluczone jest, że został zatopiony przez marynarkę radziecką pod naciskiem armii sojuszniczych, które nie chciały dopuścić do tego, aby ZSRR miał w swoim posiadaniu lotniskowiec.

12 lipca 2006 kadłub lotniskowca odnalazła zajmująca się poszukiwaniem i wydobyciem ropy naftowej firma Petrobaltic w wodach Bałtyku 55 km na północ od Władysławowa na głębokości 87 m. Wykorzystywany przez nią statek badawczy m/v "St. Barbara"[5] zaopatrzony w specjalistyczny sprzęt do sondowań podwodnych namierzył i zarejestrował wrak, jako pierwszy. 26 lipca 2006 okręt hydrograficzny ORP "Arctowski" przeprowadził podwodne badania zatopionej jednostki[4]. 27 lipca 2006 polska Marynarka Wojenna oficjalnie potwierdziła, że zatopiony wrak to "Graf Zeppelin".

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Spotyka się też prędkość 35 węzłów: Steve Crawford: Pancerniki i lotniskowce, Bellona, Warszawa 2010.
  2. Pierwotnie planowano stacjonowanie 12 bombowców nurkujących Ju 87D i 30 myśliwców Bf 109F; później proporcje zmieniono na 28:12 – zob. Steve Crawford: Pancerniki i lotniskowce, Bellona, Warszawa 2010.
  3. Murawski 2017 ↓, s. 61.
  4. a b c d e f Murawski 2017 ↓, s. 62-63.
  5. http://www.umgdy.gov.pl/img/edytor/7x8txsp7a1/st_barbara.jpg

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stephen Burke, Without wings. The Story of Hitler's Aircraft Carrier, Victoria, BC: Trafford, 2007, ISBN 1-4251-2216-7, OCLC 191759130.
  • Krzysztof Zalewski. Lotniskowce II wojny światowej. Tom 1. ​ISBN 83-901273-6-9
  • Marek J. Murawski. Lotniskowiec Graf Zeppelin i jego samoloty pokładowe. „Wojsko i Technika – Historia”. 3/2017. III (11), maj-czerwiec 2017. Warszawa. ISSN 2450-2480. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]