Tirpitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy pancernika. Zobacz też: Alfred von Tirpitz, na cześć którego nazwano okręt.
Tirpitz
Tirpitz
Klasa pancernik
Typ Bismarck
Historia
Stocznia Kriegsmarine Werft, Wilhelmshaven
Położenie stępki 2 listopada 1936
Wodowanie 1 kwietnia 1939
 Kriegsmarine
Wejście do służby 25 lutego 1941
Los okrętu zatopiony 12 listopada 1944
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 42 900 t
pełna: 53 500 t
Długość 253,6 m
Szerokość 36 m
Zanurzenie 9,9 m
Napęd
12 turbin parowych Wagnera z 3 śrubami Brown Bowery o mocy 138 tys. KM.
Prędkość 30,8 węzłów (57 km/h)
Zasięg 8870 Mm przy 19 węzłach
Uzbrojenie
8 dział 380 mm
12 dział 150 mm
16 dział plot 105
16 dział plot 37 mm
78 dział plot 20 mm
Wyrzutnie torpedowe 8 wyrzutni torped 533 mm
Opancerzenie
170–320 mm
Wyposażenie lotnicze
4 samoloty Arado Ar 196
Załoga 108 oficerów i 2500 marynarzy

Tirpitz – niemiecki pancernik z okresu II wojny światowej. Bliźniaczy okręt „Bismarcka” i największa jednostka Kriegsmarine w latach 1941-1944.

Historia i rejsy[edytuj]

Budowę okrętu rozpoczęto jesienią 1936 w stoczni Kriegsmarine Werft w Wilhelmshaven. Wodowany 1 kwietnia 1939 r.; matką chrzestną była córka admirała Alfreda von Tirpitza. Okręt wszedł do służby 25 lutego 1941 r., a jego dowódcą został kapitan Karl Topp. Przez następne miesiące przeszedł serię prób na Bałtyku, osiągając gotowość bojową we wrześniu 1941.

Działalność Operacyjna[edytuj]

Pancernik brał udział w ubezpieczaniu niemieckich operacji na Bałtyku, podczas których nie doszło jednak do żadnych starć z okrętami radzieckimi. Wtedy też trwało szkolenie załogi. Po zatopieniu bliźniaczego „Bismarcka” Niemcy uznali, że wysłanie „Tirpitza” na daleki rejs rajderski byłoby zbyt ryzykowne, aczkolwiek Niemcy postanowili użyć "Tirpitza" do działań rajderskich na Atlantyku. Taki scenariusz przeraził Brytyjczyków do tego stopnia, że postanowili go wyeliminować. Nie mogli zrobić tego w sposób bezpośredni, więc postanowili wyeliminować go pośrednio niszcząc dok w Saint-Nazaire (Rajd na Saint-Nazaire).

Działalność w Norwegii[edytuj]

Po zniszczeniu doku w Saint-Nazaire Niemcy nie mogli wysłać pancernika na Atlantyk, gdyż był to jedyny dok, który mógł pomieścić "Tirpitza" na zachodzie Europy. Niemcy postanowili przebazować go do Norwegii, by powstrzymać konwoje zaopatrzeniowe Lend-Lease Act wysyłanych przez aliantów zachodnich do Związku Radzieckiego w dużej części statkami płynącymi drogą północną przez Morze Norweskie do Murmańska. W związku z tym dowództwo Kriegsmarine podjęło decyzję o przebazowaniu „Tirpitza” do Norwegii, gdzie miał bezpiecznie przebywać w wąskich, niedostępnych fiordach, w pobliżu szlaków konwojów arktycznych. Pancernik przybył do Trondheim w Norwegii 16 stycznia 1942. Do Norwegii przebazowano również większą część pozostałych niemieckich sił nawodnych.

„Tirpitz” w drodze koło norweskiego wybrzeża eskortowany przez flotyllę niszczycieli, październik 1942

Operacja "Sportpalast"[edytuj]

W marcu 1942 roku Niemcy postanowili użyć pancernika do zwalczania konwojów. W tym czasie do ZSRR płynął konwój PQ-12 i wracał QP-8. "Tirpitz" wraz z eskortującymi go niszczycielami wyruszył by przechwycić konwoje. Jednak nie udało się wytropić konwojów chociaż niemiecki zespół podpłynął bardzo blisko do alianckich statków.

PQ-17[edytuj]

4 lipca 1942 roku Niemcy poinformowani przez swoich szpiegów i lotnictwa o konwoju PQ-17 zamierzali go zniszczyć używając najcięższych okrętów Kriegsmarine. Do zadanie wyznaczono pancernik "Tirpitz", pancernik kieszonkowy "Admiral Scheer", ciężki krążownik "Admiral Hipper" i niszczyciele eskorty. Na wieść o wyjściu w morze "Tirpitza" nakazała rozproszyć konwój by uratować statki od łatwego zniszczenia ogniem pancernika i nakazała wycofanie eskorty (mimo że w pobliżu Wyspy Niedźwiedziej znajdował się zespół, w którego skład wchodziły pancerniki "Duke of York", "Washington" i lotniskowiec "Victorius"). W wyniku tych decyzji konwój padł ofiarą U-bootów i samolotów, a zespół niemiecki powrócił do Fiordów. Po tej tragedii dowódca eskorty konwoju PQ-17 powiedział: ""Tirpitz" przez samo tylko podniesienie kotwicy zrobił to czego nie zrobiły masy samolotów i okrętów podwodnych - złamał spoistość konwoju, podstawową taktykę do walki z takim zagrożeniem".

Operacja "Sizilien"[edytuj]

We wrześniu 1943 roku "Tirpizt" został użyty bojowo, ale jako wsparcie desantu na Spitsbergen. Razem z pancernikiem Scharnhorst i dziewięcioma niszczycielami i oddziałami 349 pułku grenadierów zdobyli wyspę w kilka dni. Po zakończeniu operacji Niemcy skierowali "Tirpitza" do fiordów.

Efekt psychologiczny i militarny działalności "Tirpitza"[edytuj]

Obecność pancernika powodowała, że jeden pancernik wiązał aż 7 pancerników i inne ciężkie jednostki. Zyskał też nazwę "Samotny władca północy". Pobyt pancernika w Norwegii sprawiał, że alianci mieli mniej ciężkich okrętów na Atlantyku i powodowała duże straty. Brytyjczycy chcieli się go pozbyć. Używali do tego samolotów z lotniskowców i miniaturowych okrętów podwodnych, kilkakrotnie uszkadzając okręt i stopniowo obniżając jego wartość bojową. We wrześniu 1943 sześć okrętów podwodnych typu X dokonało ataku na niemieckie ciężkie okręty nawodne, zgromadzone w fiordzie Altafiord (operacja Source). Ładunki wybuchowe podłożone pod „Tirpitza” spowodowały jego ciężkie uszkodzenie.

Zatopienie[edytuj]

 Osobny artykuł: Operacja Catechism.
„Tirpitz” podczas ataku samolotów Fleet Air Arm w fiordze Altafjord rankiem 3 kwietnia 1944. Tego dnia pancernik był atakowany przez bombowce Fairey Barracuda eskortowane przez myśliwce Supermarine Seafire, F4U Corsair, F6F Hellcat i F4F Wildcat stacjonujące na lotniskowcach Home Fleet

Pełny sukces osiągnięto jednak dopiero 12 listopada 1944, używając ciężkich bombowców typu Lancaster uzbrojonych w ciężkie bomby Tallboy, ważące 5,45 ton. Po bezpośrednim trafieniu dwiema bombami tuż w pobliżu burty okręt szybko zatonął w Tromsø (69°38′50″N 18°48′26″E/69,647222 18,807222), zabierając na dno znaczną część załogi. W związku z tym, że okręt obrócił się prawie do góry dnem na zbyt płytkiej wodzie, wystające ponad lustro wody dno umożliwiło grupom ratunkowym wycięcie otworów i uratowanie części marynarzy. Innym zbiegiem okoliczności było wyokrętowanie części załogi maszynowej wkrótce przed zatopieniem (okręt został przewidziany jako pływająca bateria), co znacznie obniżyło liczbę ofiar.

Dane techniczne[edytuj]

  • Uzbrojenie:
8 dział SK C/34 L/52 kal. 38 cm w czterech, dwudziałowych wieżach.
12 dział kal. 15 cm L/55 w sześciu, dwudziałowych wieżach.
16 dział kal. 10,5 cm L/65 w ośmiu, dwudziałowych wieżach.
16 dział kal. 3,7 cm L/83 na ośmiu, podwójnych stanowiskach.
70 działek kal. 2 cm.
8 wyrzutni torped kal. 53,3 cm.
  • Opancerzenie:
Burty 320 mm,
Wieże 360 mm,
Pokład Górny 100-120 mm,
  • Wyposażenie dodatkowe:
4 samoloty Arado Ar 196,
1 katapulta:
1 radar FuMO 23.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]