Grzegorz Eberhardt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grzegorz Eberhardt
Data urodzenia 11 kwietnia 1950
Data śmierci 9 września 2014[1]
Zawód, zajęcie pisarz, historyk, dziennikarz, filmowiec
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Grzegorz Jerzy Eberhardt (ur.11 kwietnia 1950, zm. 9 września 2014) – polski pisarz, historyk, dziennikarz, felietonista, biograf, filmowiec[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rodowity warszawiak, przyszedł na świat w zubożałej rodzinie inteligenckiej, dzieciństwo i młodość spędził na warszawskich Bielanach. Matka, Dioniza de domo Kisiel, wyznania katolickiego. Ojciec Marian, rocznik 1898 - pierwsze pokolenie urodzone na ziemiach polskich w austriackiej rodzinie peregrynującej po Europie wschodniej za pracą, wyznania ewangelicko-augsburskiego, brał udział w wojnie bolszewickiej w roku 1920 i w III powstaniu śląskim, skończył filozofię na UW, w Polsce międzywojennej zamożny biznesmen, po wojnie utrzymywał rodzinę głównie z korepetycji.

Wychowany w duchu tolerancji religijnej przez rodziców Grzegorz Eberhardt w wieku lat siedmiu zdecydował się przyjąć wyznanie matki i pozostał do śmierci głęboko wierzącym katolikiem. Z domu rodzinnego Grzegorz Eberhardt wyniósł pasję czytania i głęboką znajomość literatury.

W młodości zaangażował się w ruch hippisowski[3], zetknął z narkotykami, przez co popadł w konflikt z prawem[4]. Aresztowany i postawiony przed alternatywą – współpraca lub więzienie - wybrał to drugie.

Jako dziennikarz zaczynał pisać w końcu lat sześćdziesiątych w prasie katolickiej.

Około 1975 roku odkryty przez reżysera Bohdana Kosińskiego rozpoczął pracę w Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych. Współpracował z Krzysztofem Kieślowskim ("Gadające Głowy"), Marcelem Łozińskim ("Ćwiczenia Warsztatowe", "Próba Mikrofonu") czy Andrzejem Titkowem. W 1981 r. zakładał Kronikę Filmową "Solidarności", która ostatecznie nie powstała[5].

W stanie wojennym pracował jako drukarz, dziennikarz i kolporter, współpracował przy wydawaniu Przeglądu Wiadomości Agencyjnych[6]. W latach 1982-85 był drukarzem Tygodnika Wojennego[7], a w wydawnictwie "Los" szefował ekipie drukarzy.

Wszedł w skład Komitetu Obrony Dobrego Imienia Polski i Polaków[8].

Zmarł nagle na serce w wieku lat 64.

Postanowieniem prezydenta Andrzeja Dudy z 24 kwietnia 2018 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[9].

Praca[edytuj | edytuj kod]

Był także scenarzystą i reżyserem, należał do Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Jako uczestnik zespołu dokumentalistów brał udział w najważniejszych wydarzeniach w latach 1980–81; w sierpniowym strajku na Wybrzeżu (podczas realizacji filmu „Robotnicy 80”), strajku rolników w Rzeszowie i Ustrzykach oraz wydarzeniach w Bydgoszczy w marcu 1981 (po latach na podstawie nagrań zrealizował wspólnie z Jackiem Petryckim ważny film dokumentalny „Czternaście dni. Prowokacja bydgoska“). Był członkiem warszawskiego oddziału Solidarności Walczącej.


Znawca i wielbiciel twórczości Józefa Mackiewicza, z którą zetknął się po raz pierwszy w podziemiu jako drukarz, od roku 2000 pracował nad jego biografią. W roku 2008, po ośmiu latach pracy w polskich i szwajcarskich archiwach, wydał monumentalne dzieło "Józef Mackiewicz. Pisarz dla dorosłych”. Książka doczekała się trzech wydań i została wyróżniona Literacką Nagroda im. Józefa Mackiewicza i nominacją do nagrody Książka Historyczna Roku im. Oskara Haleckiego w 2009 roku[10]. Przywrócił też polskiemu czytelnikowi postać Karola Wędziagolskiego, którego pamiętniki opracowała ponad 35 lat wcześniej Barbara Toporska, a wydała Polska Fundacja Kulturalna w Londynie. Książka została po raz pierwszy wydana w Polsce przez Iskry w 2007 roku. Był też autorem jednego z ostatnich wywiadów z Markiem Nowakowskim[11], który znalazł się w zbiorze „Okopy Świętej Trójcy“ , ​ISBN 978-83-7785-479-2​, opublikowanym po śmierci Marka w 2014 roku.

W ostatnich latach pracował nad dwiema nowym książkami: o Stefanie Korbońskim oraz rzeźbiarzu Stanisławie Szukalskim.

Redaktor naczelny Tygodnika Solidarność, Jerzy Kłosiński pisał o nim tak:

Quote-alpha.png
Jego ogromne poczucie odpowiedzialności nie pozwalało mu na żadne kompromisy także w pracy pisarskiej. Nie szczędził wysiłku ani czasu, nie przejmował cytatów, a docierał zawsze do oryginalnych materiałów. Kierował się zasadą Mackiewicza, „tylko prawda jest ciekawa“ i nie wahał się tej prawdy przekazywać, nawet narażając się tzw. wpływowym osobistościom życia politycznego i kulturalnego. Był człowiekiem skromnym, ale wyjątkowo ciepłym, uduchowionym, ciekawym ludzi i nawiązującym szybko kontakt intelektualny, wrażliwym na wszystkie smaki, jakie niesie obcowanie z kulturą, mającym swój niecodzienny styl i pasję dociekania prawdy i talent narracyjny, co klasyfikowało go do grona wielkich polskich publicystów

Twórczość filmowa[edytuj | edytuj kod]

Uczestniczył w realizacji siedemnastu filmów[12], w tym cztery wyreżyserował:

  • 2009 Miasto bez Boga (scenarzysta i reżyser wspólnie z Jackiem Petryckim)
  • 2008 Czternaście dni. Prowokacja bydgoska
  • 1979 Rozkład pożycia
  • 1981 Wzywamy Was

był też scenarzystą filmu:

  • Stary Kraków z 1979 roku.

a współpracował przy produkcji:

  • 1977 Mały wielki świat. Wiatr jest silniejszy, Zegarek
  • 1978 Temat sportowy
  • 1979 Cięcie, Jak wiele dróg
  • 1980 Gadające głowy, Robotnicy 80, Próba mikrofonu.
  • 1981 Chłopi 81, Poręczenie: Z zapisu chwili, Narodziny Solidarności
  • 1986 Ćwiczenia warsztatowe

Wybrana bibliografia autorska[edytuj | edytuj kod]

  • Pisarz dla dorosłych. Opowieść o Józefie Mackiewiczu (Wydawnictwo "Lena" : Stowarzyszenie "Solidarność Walcząca", Warszawa, 2008; ​ISBN 978-83-919164-2-1​); wznowienie w 2010 i 2013

„Grzegorz Eberhardt udziela odpowiedzi, dlaczego naoczny „świadek Katynia” przez kilkadziesiąt lat żył w nędzy, a dziś pozostaje postacią tak bardzo nieznaną, ale z pewnością odpowiedź ta nie spodoba się wielu osobom. Książka jest bardzo odległa od politycznej poprawności“. "Pasjonujące dzieło, pisane zresztą z pasją, z imponującą panoramą historyczną i geograficzną" (Maciej Rybiński)

  • Puenty (Własna Inicjatywa Wydawnicza "Ego", 1997: ​ISBN 83-908449-0-7​)
  • Świat jednak jest normalny (Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań, cop. 2014; ​ISBN 978-83-7785-258-3​)
  • Współautor książki „Ludzie Tygodnika Solidarności“, Wydawnictwo Tysol 2006, ​ISBN 83-904625-8-3​.
  • Opublikował niezliczone felietony, głównie w „Tygodniku Solidarność”, „Najwyższy Czas“, „Rzeczpospolita“.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grzegorz Eberhardt, nekrologi.wyborcza.pl [dostęp 2014-09-15] (pol.).
  2. Nie żyje Grzegorz Eberhardt, niezalezna.pl [dostęp 2014-09-12] (pol.).
  3. Grzegorz Eberhardt 2014, galeriafundamenty.pl [dostęp 2015-04-04] (pol.).
  4. Mackiewicz wśród skorpionów, tylkoprawda.akcja.pl [dostęp 2015-04-04] (pol.).
  5. Grzegorz Eberhardt-Warszawa, slownik-niezaleznidlakultury.pl [dostęp 2015-04-04] (pol.).
  6. Odszedł Grzegorz Eberhardt/, swmazowsze.pl [dostęp 2015-04-04] (pol.).
  7. Tygodnik Wojenny, ipn.gov.pl [dostęp 2015-04-04] (pol.).
  8. Lista członków Komitetu Obrony Dobrego Imienia Polski i Polaków. bibula.com. [dostęp 2017-12-24].
  9. M.P. z 2018 r. poz. 601.
  10. Pisarz dla dorosłych. Opowieść o Józefie Mackiewiczu, patrioteka.pl [dostęp 2015-04-04] (pol.).
  11. "Pytania bez odpowiedzi". Z Markiem Nowakowskim rozmawia Grzegorz Eberhardt, rebelya.pl [dostęp 2015-04-04] (pol.).
  12. Filmografia, sfp.org.pl [dostęp 2015-03-31] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]