Solidarność Walcząca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Solidarność Walcząca
ilustracja
Państwo  Polska
Siedziba Wrocław
Data założenia 1982
Przewodniczący Kornel Morawiecki
brak współrzędnych

Solidarność Walcząca – polska antykomunistyczna organizacja podziemna założona we Wrocławiu w czerwcu 1982 przez Kornela Morawieckiego.

Charakterystyka[edytuj]

Życzenia SW na Boże Narodzenie 1985

Była jedną z niepodległościowych organizacji niezależnych, wywodzących się z NSZZ „Solidarność”, powstałych w konsekwencji delegalizacji „Solidarności” przez komunistyczne władze PRL oraz wprowadzenia stanu wojennego.

Głównym celem SW było całkowite odsunięcie od władzy komunistów i przywrócenie Polsce niepodległości. Działalność podziemna Solidarności Walczącej to przede wszystkim szerokie propagowanie idei wolności, zwalczanie propagandy komunistycznej oraz przywrócenie w obiegu społecznym prawdziwych informacji historycznych. Realizowano to poprzez budowę silnej, wolnej od cenzury struktury wydawniczej. Solidarność Walcząca organizowała masowe demonstracje uliczne.

Oryginalne, niespotykane w innych ugrupowaniach podziemnych, cechy SW to fraktalna[1] struktura organizacyjna, ograniczająca zagrożenia zewnętrzne, oraz systematyczne działania  kontrwywiadowcze[2] przeciwko Służbie Bezpieczeństwa, służące zresztą również innym organizacjom podziemnym. Finansowo SW wspierała się składkami sympatyków, również zagranicznych, a także sprzedażą kartek i znaczków, druków okolicznościowych oraz kaset magnetofonowych.

Dewiza Solidarności Walczącej

SW nawiązywała do tradycji Armii Krajowej, miała podobną przysięgę, własny sztandar i podziemną pocztę. Jej hasło brzmiało „Wolni i Solidarni”, a logo przedstawiało litery SW ułożone w znak kotwicy, symbol nadziei i wierności tradycji Polski Walczącej[3].

Solidarność Walcząca współpracowała m.in z Ogólnopolskim Komitetem Oporu Rolników (OKOR, Józef Teliga), Międzyzakładowym Robotniczym Komitetem „Solidarności” (MRKS) oraz PPS-Rewolucja Demokratyczna.

Historia[edytuj]

Solidarność Walczącą powołali we Wrocławiu w czerwcu 1982 działacze stanowiący trzon podziemnego Regionalnego Komitetu Strajkowego „Solidarności”, którzy nie zgadzali się z kierownictwem RKS w sprawie metod i strategii działania.

Pierwszym sukcesem SW były manifestacje 13 i 26 czerwca 1982. Na wezwanie redakcji pisma „Solidarność Walcząca” (wbrew stanowisku RKS) na ulice Wrocławia wyszły tysiące mieszkańców. Demonstracje przekształciły się w wielogodzinne walki uliczne, wznoszono barykady, niejednokrotnie zmuszając oddziały ZOMO do wycofania się[4]. SW była współorganizatorem największej wrocławskiej demonstracji stanu wojennego 31 sierpnia 1982 r. Relacje na żywo z tej demonstracji nadawało Radio SW[5].

Rola SW w oporze społecznym wzrosła do tego stopnia, że Służba Bezpieczeństwa uznała ją za zagrożenie dla systemu. W sierpniu 1985 roku szef SB gen. Władysław Ciastoń podjął decyzję[6] w sprawie „rozpoznania, rozpracowania i zlikwidowania organizacji Solidarność Walcząca”, angażując w działanie przeciw niej „wszystkie jednostki organizacyjne Służby Bezpieczeństwa”. Ogólnokrajowemu rozpracowaniu SW nadano kryptonim „Ośmiornica”[7]. Była to największa operacja MSW od roku 1981. Mimo to SW pozostała organizacją podziemną w najmniejszym stopniu zinfiltrowaną przez SB[8]. Rozpracowywaniem Solidarności Walczącej zajmowała się również enerdowska STASI w ramach Sprawy Operacyjnego Rozpracowania „Sycylia”[9]. O poszczególnych działaniach była informowana sowiecka KGB.

Po aresztowaniu w październiku 1987 Kornela Morawieckiego funkcję przewodniczącego SW objął Andrzej Kołodziej, a gdy i jego aresztowano – Jadwiga Chmielowska. Codzienną działalnością SW kierowali w tym czasie Andrzej Zarach, Wojciech Myślecki i Zbigniew Jagielłło. W maju 1988 r. Morawiecki i Kołodziej zostali deportowani z Polski. Po odbyciu politycznej podróży do kilku krajów (Wielka Brytania, Francja, Włochy, USA) Morawiecki powrócił nielegalnie do Polski i do podziemia, ponownie obejmując przywództwo SW.

W roku 1989 SW sprzeciwiła się porozumieniu z komunistami, do którego przystąpiła część opozycji w Polsce („okrągły stół”), motywując to racjami moralnymi i politycznymi.

W 1990 spośród działaczy oraz środowiska Solidarności Walczącej powstała Partia Wolności[10]. Kandydat Partii Wolności na prezydenta, Kornel Morawiecki, po zgłoszeniu swej kandydatury nie zebrał wymaganych 100 tys. podpisów. W czasie telewizyjnej kampanii wyborczej przed kamerami telewizyjnymi demonstracyjnie wywrócił okrągły stół.

Formalnie rozwiązanie organizacji nastąpiło w roku 1992. 17 stycznia 2007 r. powołane zostało kombatanckie Stowarzyszenie Solidarność Walcząca[11].

15 czerwca 2007 roku, 76 czołowych działaczy Solidarności Walczącej zostało odznaczonych przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżami Odrodzenia Polski[12].

4 lipca 2009 roku w Wilnie pięciu działaczy Autonomicznego Wydziału Wschodniego Solidarności Walczącej zostało odznaczonych przez Prezydenta Litwy Valdasa Adamkusa Medalem Orderu Za zasługi wobec Litwy[13] (Jadwiga Chmielowska, Tadeusz Markiewicz, Maciej Ruszczyński, Piotr Pacholski, Piotr Hlebowicz[14]).

Organizacja[edytuj]

Główną postacią, przewodniczącym i twórcą ideowych założeń SW był Kornel Morawiecki. Do założycieli SW i najbardziej aktywnych działaczy we Wrocławiu należeli[15]: Paweł Falicki, Michał Gabryel, Andrzej Kisielewicz, Maria Koziebrodzka, Romuald Lazarowicz, Cezariusz Lesisz, Hanna Łukowska-Karniej, Zofia Maciejewska, Stanisław Mittek, Andrzej Myc, Wojciech Myślecki, Zbigniew Oziewicz, Jan Pawłowski, Barbara Sarapuk, Władysław Sidorowicz, Tadeusz Świerczewski, Andrzej Zarach.

Na czele SW stała Rada (skupiająca głównie założycieli) oraz – od 1984 r. – Komitet Wykonawczy[16].

Spośród kilkunastu oddziałów SW najsilniejsze – obok Wrocławia – były: Poznań, Gdańsk, Rzeszów oraz Górny Śląsk. Czołowi działacze poza Dolnym Śląskiem to Maciej Frankiewicz (Poznań), Marek Czachor, Andrzej Kołodziej, Roman Zwiercan i Ewa Kubasiewicz (Trójmiasto), Sławomir Bugajski (Katowice), Janina Jadwiga Chmielowska (Sosnowiec), Krzysztof Korczak (Szczecin), Antoni Kopaczewski i Janusz Szkutnik (Rzeszów), Seweryn Jaworski, Krzysztof Wolf, Adam Cymborski  i Adam Borowski (Warszawa), Marian Stachniuk i Piotr Hlebowicz (Kraków), Włodzimierz Domagalski (Łódź). Komórki Solidarności Walczącej istniały także w wielu innych miastach, m.in. w Zgorzelcu, Częstochowie, Jeleniej Górze, Kaliszu, Kielcach, Koninie, Opolu, Wałbrzychu. Poza strukturami regionalnymi SW tworzyła również grupy zakładowe (m.in. w Zakładach Cegielskiego w Poznaniu, Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, Stoczni Gdańskiej, wrocławskich zakładach „Wrozamet” i MPK, Jelczańskich Zakładach Samochodowych, kilku śląskich i wałbrzyskich kopalniach)[17]. Organizacja skupiała około 2 tysięcy członków[18].

Poza Polską Solidarność Walczącą reprezentowali przedstawiciele zagraniczni: Tadeusz Warsza[19] (Wielka Brytania), Andrzej Wirga[20] (Niemcy), Ewa Kubasiewicz (szefowa przedstawicielstw)[21] i Rafał Gan-Ganowicz[22] (Francja), Jerzy Jankowski[23] (Norwegia), Ewa Zając[24] (Szwajcaria), Kazimierz Michalczyk[25] (Berlin Zachodni), Zbigniew Bełz[26] (Kanada), Jarosław Świątek[27] (USA).

Działalność wydawnicza[edytuj]

Solidarność Walcząca wydawała i drukowała liczne broszury i książki oraz 134 periodyki[28], z których najbardziej znane są „Biuletyn Dolnośląski”, „Solidarność Walcząca”[29], „Wiadomości Bieżące” „Replika” (Wrocław), „Czas”, „Solidarność Walcząca” (Poznań), „Europa”, „Alternatywa”, „WiS” (Warszawa), „Gencjana” (Jelenia Góra), „Gryf” (Szczecin), „PIK” (Katowice), „Wolność” (Łódź), „Solidarność Zwycięży“ (Kraków), „Vade Mecum“ (Wrocław-Kraków) oraz „Galicja” (Rzeszów). SW drukowała także pisma innych organizacji podziemnych. W ramach „dywersji ideologicznej” wydawany był przez SW Trójmiasto „Żołnierz Solidarny”[30] (Marek Czachor). Wydawcą wszystkich druków organizacji była Agencja Informacyjna SW (we Wrocławiu kierowała nią Zofia Maciejewska[31]). W latach 1988–1990 AISW wydawała swój miesięczny serwis prasowy, rozprowadzany w kraju i za granicą na dyskietkach komputerowych.

SW wspomagała antykomunistyczne organizacje poza Polską – także w Związku Radzieckim, w szczególności publikując wydawnictwa w językach rosyjskim[32], ukraińskim, czeskim[33], wydawała też po rosyjsku ulotki adresowane do żołnierzy sowieckich stacjonujących w Polsce.

Od momentu powstania do 1989 SW, jako jedyna organizacja podziemna w Polsce, nadawała każdego tygodnia audycje własnego radia we Wrocławiu[34], a także sporadycznie w Warszawie, Poznaniu, Rzeszowie, Zakopanem[35].

Grupy autonomiczne[edytuj]

W ramach SW działały również grupy o różnym stopniu autonomii, np. Agencja Fotograficzna „Dementi” (od 1983 poza SW), Robotnicze Wydawnictwo „Feniks”[36], Agencja Fotograficzna SW, warszawskie Grupy Wykonawcze, Grupa „Alternatywa”[37], Grupa „Horyzont”.

W latach 1988–1992 działacze i współpracownicy Autonomicznego Wydziału Wschodniego SW – m.in. Leszek Bednarczuk, Marek Biesiada, Selim Chazbijewicz, Jadwiga Chmielowska (współprzewodnicząca), Karol Gwoździewicz, Piotr Hlebowicz (współprzewodniczący), Józef Janiszewski, Lech Jęczmyk, Janusz Kamocki, Tadeusz Markiewicz, Kazimierz Michalczyk, Wioletta i Lech Osiakowie, Piotr Pacholski, Maciej Ruszczyński, Sebastian Rybarczyk, Wojciech Stando, Roman Zaleski[38] – udzielali znaczącej pomocy sprzętowej, materiałowej i szkoleniowej (także informacyjnej i politycznej) działaczom niepodległościowym Litwy, Łotwy, Estonii, Ukrainy, Białorusi, a także Mołdawii, Gruzji, Kazachstanu, Armenii, Azerbejdżanu, Uzbekistanu, Rosji[39]. Z Wydziałem Wschodnim SW współpracowali rosyjscy emigranci na Zachodzie, m.in. Natalja Gorbaniewska (Paryż) i Władimir Bukowski (Londyn). Działalność Wydziału wspierał amerykański Instytut na rzecz Demokracji w Europie Wschodniej[40] (Irena Lasota). Książki w języku rosyjskim, angielskim, ukraińskim przemycane przez Wydział Wschodni SW do ZSRS były przywożone do Polski z Londynu (Nina Karsov[41]) i Sztokholmu (Józef Lebenbaum) via Berlin Zachodni (Kazimierz Michalczyk).

Grupy Wykonawcze Solidarności Walczącej to podziemna komórka oddziału warszawskiego SW powstała na początku 1986 w podwarszawskich Łomiankach. GW zostały utworzone z inicjatywy działaczy SW związanych z pismem „Alternatywa”: Adama Cymborskiego[42], Tomasza Szostka i Jacka Guzowskiego.

Podstawowymi działaniami Grup Wykonawczych Solidarności Walczącej było prowadzenie akcji ulotkowych, wywieszanie transparentów, malowanie niepodległościowych haseł oraz ochrona uczestników demonstracji i wieców. Trzon grupy tworzyło dziesięć zaprzysiężonych osób, które dowodziły 4-6 osobowymi podgrupami. Wyznaczaniem zadań dla poszczególnych sekcji zajmował się Jacek Guzowski. Grupy Wykonawcze wydawały pisma: „Warszawski Biuletyn Uliczny” oraz „WIS”.

Koncepcje działania Solidarności Walczącej podzielała powstała w połowie lat 80. Federacja Młodzieży Walczącej, aktywna zwłaszcza w Gdańsku i Wrocławiu.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Działacze Solidarności Walczącej.

Program Solidarności Walczącej[edytuj]

Solidarność Walcząca działała w oparciu o Program Organizacji Solidarności Walczącej tworzony od 1982, którego najpełniejsza wersja ukazała się w 1987. Od momentu powstania w swoim programie głosiła całkowity upadek komunizmu, niepodległość Polski i innych narodów zniewolonych przez komunizm, niepodległość republik radzieckich, zjednoczenie Niemiec przy zachowaniu narzuconych jałtańskim porządkiem granic powojennych. Proponując wizję Polski po upadku komunizmu, Solidarność Walcząca podkreślała potrzebę solidaryzmu społecznego i samorządności oraz odwoływała się do wartości wynikających z nauczania Kościoła katolickiego.

Krzyż Solidarności Walczącej[edytuj]

Krzyż Solidarności Walczącej
Awers
Awers i rewers
Baretka
Baretka
Ustanowiono 16 kwietnia 2010

Odznaka pamiątkowa wprowadzona 16 kwietnia 2010 przez Przewodniczącego Solidarności Walczącej Kornela Morawieckiego dla upamiętnienia wysiłku członków i współpracowników organizacji w latach 1982–1991 oraz osób szczególnie zasłużonych w walce o „Wolność i Solidarność między ludźmi i narodami”. Nadawany jest działaczom i współpracownikom Solidarności Walczącej.

Kapituła Krzyża Solidarności Walczącej liczyła 29 osób powołanych jednorazowo przez Przewodniczącego Solidarności Walczącej, Kornela Morawieckiego. Krzyż nadawany jest w Polsce. Jego nadawanie zostanie uznane za zakończone z chwilą, gdy zostanie przy życiu mniej niż trzech członków Kapituły Krzyża[43]. Autorką projektu Krzyża Solidarności Walczącej jest artystka-rzeźbiarka, Ludwika Ogorzelec[44], która także była zaprzysiężonym członkiem Solidarności Walczącej od początku jej istnienia w 1982 we Wrocławiu.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Krzyżem Solidarności Walczącej.

Filmy i książki[edytuj]

Film „25 lat później…”, realizacja Tomasz Jaworski, Agencja Produkcji Audycji Telewizyjnych dla Redakcji Publicystyki Program 1 TVP SA, 2007.

„Głową mur przebijesz. Solidarność Walcząca”, scenariusz i reżyseria Leszek Furman, Grażyna Ogrodowska, 45 min. 2007.

„Pod prąd” – Ewa Kubasiewicz-Houée, Jerzy Zalewski.

„Pod Prąd” – Jadwiga Chmielowska, https://www.youtube.com/watch?v=_KTI89Bt03Q, Jerzy Zalewski.

Film Zbysława Kaczmarka „Wolni i Solidarni” o poznańskiej SW, 2012, Wydawca: Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

W grudniu 2016 premierę miał film Pawła Przewoźnego o Solidarności Walczącej[45]: „SW-Historia Solidarności Walczącej”[46].

Igor Janke, Twierdza. Solidarność Walcząca – podziemna armia. Wielka Litera, Warszawa 2015, ​ISBN 978-83-64142-65-9​.

Igor Janke, Tvrz: Bojující Solidarita – podzemní armada. Edice Moderni Dejiny, Praha 2016, ​ISBN 978-80-905942-5-8​.

Alfred Znamierowski, Niezłomni. Solidarność Walcząca.Editions Spotkania, Warszawa 2016, ​ISBN 978-83-796522-8-0​.


W latach 2016-2017 r. w ramach uczczenia obchodów jubileuszu 35-lecia SW zainicjowano we Wrocławiu serię wydawniczą "Z historii Solidarności Walczącej" (Wydawnictwo Lena) w ramach której wydano:

1.Hanna Labrenz-Weiss, Operativer Vorgang "Sizilien" - operacyjne rozpracowanie "Solidarności Walczącej" przez SB, Stasi i KGB w świetle dokumentów wschodnioniemieckiej policji politycznej, Wrocław 2016.

2. Norbert Wójtowicz, Współpraca Organizacji "Wolna Polska" i Grupy Logistycznego wsparcia Podziemia za Stuttgartu z Solidarnością Walczącą, Wrocław 2017.

3. Zbigniew Rutkowski, Uwolnić Kornela Morawieckiego!, Wrocław 2017.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Pączkowanie fraktala, www.tygodnikpowszechny.pl [dostęp 2017-01-25].
  2. Piotr Serwadczak, Kulisy kontrwywiadu Solidarności Walczącej [dostęp 2017-01-25] (pol.).
  3. Ideo Sp., 25. rocznica powstania Solidarności Walczącej | Aktualności o polskiej nauce, badaniach, wydarzeniach, polskich uczelniach i instytutach badawczych, naukawpolsce.pap.pl [dostęp 2017-01-25].
  4. Ł. Kamiński, Solidarność Walcząca, Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, 5-6 (76-77), 2007, s. 36.
  5. Radiowa przygoda, www.sw.org.pl [dostęp 2017-01-26].
  6. Solidarność Walcząca w dokumentach t. I: W oczach SB. IPN, Warszawa 2007, s. 152.
  7. Solidarność Walcząca w dokumentach t. I: W oczach SB. IPN, Warszawa 2007, s. 172.
  8. INTERIA.PL, Kto kogo rozpracował w podziemiu. Solidarność Walcząca a SB [dostęp 2017-02-08] (pol.).
  9. Hanna Labrenz-Weiß, Kryptonim „Sycylia”. Operativer Vorgang „Sizilien”.Lena, Wrocław 2016.
  10. Solidarność Walcząca.
  11. Stowarzyszenie Solidarność Walcząca, www.sw.org.pl [dostęp 2017-02-18].
  12. l, Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej / Archiwum Lecha Kaczyńskiego / Aktualności / Rok 2007 / Odznaczenia w 25. rocznicę powstania „Solidarności Walczącej”, www.prezydent.pl [dostęp 2017-01-27] (pol.).
  13. Medale orderu Za zasługi wobec Litwy, www.sw.org.pl [dostęp 2017-03-04].
  14. Ordery, odznaczenia - Order "Za zasługi wobec Litwy". - Wyszukiwarka genograficzna, www.genealogia.okiem.pl [dostęp 2017-03-04].
  15. NSZZ „Solidarność” 1980–1989, tom 2: Ruch społeczny, pod red. Łukasza Kamińskiego i Grzegorza Waligóry, Warszawa 2010, s. 457–459.
  16. Mateusz Morawiecki, Geneza i pierwsze lata „Solidarności Walczącej”, praca magisterska, Wydział Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego, 1992, rozdz. VI, Struktura organizacyjna Solidarności Walczącej, http://www.sw.org.pl/mat/mat-6.html.
  17. SOLIDARNOŚĆ WALCZĄCA 1982 – 1992 [dostęp 2017-02-08] (pol.).
  18. 25. rocznica powstania Solidarności Walczącej – Inne Oblicza Historii, ioh.pl [dostęp 2017-02-08] (pol.).
  19. Tadeusz Eugeniusz Warsza – Encyklopedia Solidarności, www.encysol.pl [dostęp 2017-01-25] (pol.).
  20. Aneks – Wirga, www.sw.org.pl [dostęp 2017-01-25].
  21. Ewa Kubasiewicz-Houée, Bez prawa powrotu, Wyd. Wektory, Sadków 2007, s. 168.
  22. Ewa Kubasiewicz-Houée, Bez prawa powrotu, Wyd. Wektory, Sadków 2007, s. 172.
  23. Prezentacja działaczy :: Jerzy Jankowski, swkatowice.forumoteka.pl [dostęp 2017-01-25].
  24. Ewa Zając – Encyklopedia Solidarności, www.encysol.pl [dostęp 2017-01-25] (pol.).
  25. Prezentacja działaczy :: Kazimierz Michalczyk, swkatowice.forumoteka.pl [dostęp 2017-03-04].
  26. Solidarność Walcząca – Warszawa, www.solidarni.waw.pl [dostęp 2017-01-25].
  27. Solidarność Walcząca – Warszawa, www.solidarni.waw.pl [dostęp 2017-01-25].
  28. O wyzwolenie z komunizmu ludzi i narodów przysięgam walczyć! Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2007.
  29. Redakcja SW, www.sw.org.pl [dostęp 2017-02-22].
  30. LEKTURA, PUBLIKACJE :: prof. Marek Czachor - Żołnierz Solidarny, swkatowice.m.forumoteka.pl [dostęp 2017-03-04].
  31. Zofia Maciejewska, www.sw.org.pl [dostęp 2017-02-22].
  32. Wydawnictwa obcojęzyczne, www.sw.org.pl [dostęp 2017-01-31].
  33. O wyzwolenie z komunizmu ludzi i narodów przysięgam walczyć! Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2007.
  34. Radio, www.sw.org.pl [dostęp 2017-02-22].
  35. Jerzy Pietraszko, Terroryści i oszołomy, Kontra, Wrocław 2007.
  36. Wspomnienie o Feniksie, www.sw.org.pl [dostęp 2017-02-22].
  37. http://www.sw.org.pl/sw-warszawa.pdf.
  38. Wydział Wschodni SW, www.sw.org.pl [dostęp 2017-02-08].
  39. Wydział Wschodni.
  40. e, Institute for Democracy in Eastern Europe, idee.org [dostęp 2017-02-18].
  41. Współpraca z Niną Karsov, www.sw.org.pl [dostęp 2017-03-04].
  42. Solidarność Walcząca – Adam Cymborski (pol.) [dostęp 2011-10-07].
  43. Kornel Morawiecki: Regulamin „Krzyża Solidarności Walczącej”. sw.org.pl, 15 kwietnia 2010. [dostęp 2016-07-23].
  44. Ludwika Ogorzelec.
  45. Solidarność Walcząca oczami młodych, wroclaw.tvp.pl [dostęp 2017-02-18].
  46. Wrocław: powstał film o Solidarności Walczącej adresowany do młodzieży, „Onet Wrocław”, 5 grudnia 2016 [dostęp 2017-02-18] (pol.).

Bibliografia[edytuj]

  • Alfred Znamierowski, Zaciskanie Pięści. Rzecz o „Solidarności Walczącej”, Editions Spotkania, Paris 1988. ​ISBN 2-86914-038-X​.
  • Andrzej Kołodziej, Roman Zwiercan, ...o godność i wolność. Po prostu... Solidarność Walcząca w Trójmieście w latach 1982–1990, Wyd. Magnes, Kościerzyna 2010, ​ISBN 978-83-62118-00-7​.
  • Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra (red.), NSZZ Solidarność 1980-1989. Tom 2. Ruch społeczny, IPN Warszawa 2010. ​ISBN 978-83-7629-172-7​.
  • Andrzej Kołodziej, Roman Zwiercan, ...o godność i wolność. Po prostu... Solidarność Walcząca w Trójmieście w latach 1982–1990, Wydanie drugie, uzupełnione. Wyd. Fundacja Pomorska Inicjatywa Historyczna, Kościerzyna 2010, ​ISBN 978-83-62471-00-3​.
  • Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra (red.), NSZZ Solidarność 1980-1989. Tom 3. Polska północna, IPN Warszawa 2010. ​ISBN 978-83-7629-173-4​.
  • Jerzy Pietraszko, Terroryści i oszołomy, Wydanie Pierwsze. Wyd. Kontra, Wysoka 2007. ​ISBN 978-83-925099-3-6​.
  • Ewa Kubasiewicz-Houée, Bez prawa powrotu, Wyd. Wektory, Sadków 2007. ​ISBN 83-922799-6-4​.
  • Artur Adamski, Kornel – Rozmowa z przewodniczącym Solidarności Walczącej Kornelem Morawieckim, Wyd. Kontra, Wysoka 2007. ​ISBN 978-83-925099-2-9​.
  • Łukasz Kamiński, Wojciech Sawicki, Grzegorz Waligóra, Solidarność Walcząca. Tom 1. W oczach SB, IPN Warszawa 2007. ​ISBN 978-83-60464-39-7​.
  • Włodzimierz Domagalski, Solidarność Walcząca, Fundacja Odpowiedzialność Obywatelska, Warszawa 2010. ​ISBN 978-83-921513-1-9​.
  • Solidarność Walcząca w dokumentach, t. I: W oczach SB, wybór, wstęp i opracowanie Łukasz Kamiński, Wojciech Sawicki, Grzegorz Waligóra, Warszawa 2007, 700 s. (seria „Dokumenty” t. 19), ​ISBN 978-8360464397​.
  • Solidarność Walcząca w dokumentach, t. II, cz. 1: Materiały własne, wybór, wstęp i opracowanie Kamil Dworaczek, Grzegorz Waligóra, Warszawa 2016, 628 s. (seria „Dokumenty”, t. 60), ​ISBN 978-8380980105​.
  • Małgorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie, Ja służę Polsce. Jan Pawłowski. 1945-2005. Twórca podziemnego kontrwywiadu, Profil, Wrocław 2015, ​ISBN 978-8394276409​.
  • Włodzimierz Suleja, Jak coś trzeba, to trzeba. Władysław Sidorowicz. 1945-2014. Profil, Wrocław 2014, ​ISBN 978-8394276477​.
  • Kamil Dworaczek, Chodziło mi o Polskę. Barbara Sarapuk. 1940-2015. Profil, Wrocław 2016, ​ISBN 978-8394276485​.

Linki zewnętrzne[edytuj]