Halina Regulska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Halina Regulska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 14 grudnia 1899
Zawiercie
Data śmierci grudzień 1994
Zawód, zajęcie automobilistka, literatka
Małżeństwo Janusz Regulski
Dzieci Jerzy Regulski
Hanna Chudzyńska
Odznaczenia
Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908)

Halina Regulska, z domu Maciejowska[1] (ur. 14 grudnia 1899 w Zawierciu[2], zm. w grudniu 1994[3]) – polska automobilistka, działaczka społeczna i konspiracyjna, uczestniczka powstania warszawskiego, literatka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się 14 grudnia 1899 w Zawierciu. Była córką Ignacego oraz Klementyny z domu Czerwińskiej[2].

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 Halina Regulska współorganizowała Komitet Opieki nad Żołnierzem Polskim, który zajmował się szyciem ubrań, organizowaniem żywności i lekarstw dla żołnierzy walczących w obronie granic nowo powstałej Rzeczypospolitej. Przygotowywała się do udziału w powstaniu na Śląsku, kończąc kurs Czerwonego Krzyża. Była matką chrzestną sztandaru przygotowanego dla obrońców Lwowa pochodzących z Zagłębia Dąbrowskiego, gdzie wówczas mieszkała[4].

W listopadzie roku 1919 wyszła za mąż za starszego o czternaście lat przemysłowca Janusza Regulskiego. Gdy w roku 1923 marka polska z dnia na dzień traciła na wartości, Regulski postanowił zainwestować oszczędności w nieruchomość zwaną „Zarybie” na skraju miejscowości Żółwin, niedaleko późniejszej Podkowy Leśnej[5]. Były to początkowo dwie morgi z niewielkimi zabudowaniami. Halina wspominała po latach:

Położenie Zarybia było wyjątkowo piękne. Od północy i zachodu otaczał je stary, wysoki las sosnowy, a od południa i wschodu przestrzeń była otwarta i wolna i tonęła w słońcu i świetle". Z czasem działka rozrosła się do czterdziestu hektarów. Stanęła na niej okazała willa. A tuż obok zaczęło powstawać modne osiedle Podkowa Leśna.

Dom przebudowano, a niewielka działka wkrótce zmieniła się w 40-hektarowy ogród w stylu francuskim, z boiskami do siatkówki i krykieta oraz kortem tenisowym. Z czasem Regulskim udało się stworzyć dobrze prosperujące samowystarczalne gospodarstwo z własną mleczarnią, szklarniami, sadem oraz polami uprawnymi[1][3].

Halina i Janusz Regulscy podczas zjazdu gwiaździstego automobilistów w Katowicach (1927)
Halina Regulska za kierownicą (1938)

Wspólną pasją Regulskich była motoryzacja. Pierwszym samochodem, który zakupili, była Tatra T 30 z czterocylindrowym silnikiem chłodzonym powietrzem. Jako pierwszy w rajdzie samochodowym wystartował Regulski w 1925. Zaangażował się także w sprawy organizacji sportu automobilowego i od 1926 pełnił funkcję przewodniczącego komisji sportowej Automobilklubu Polski i wiceprezesa tej organizacji. Wkrótce w roku 1926 w pierwszym rajdzie wystartowała Halina. Dała się poznać jako bardzo utalentowana zawodniczka. W tymże roku państwo Regulscy zamienili Tatrę na okazałą limuzynę marki Métallurgique, a wkrótce kupili również sportowe Bugatti T37[1].

W 1931 Regulscy zamieszkali w „Zarybiu”. Halina włączyła się w akcję budowy kościoła na terenie osiedla, uczestnicząc w działaniach Komitetu Budowy Kościoła; kierowała jego komisją finansową. Zbierając fundusze, wykorzystywała liczne stosunki towarzyskie. Dzięki jej działalności do akcji włączyły się Automobilklub w Warszawie i Aeroklub Rzeczypospolitej. Sponsorami powstania świątyni były m.in.: Bank Spółek Zarobkowych, Zjednoczenie Cementowni, Zjednoczenie Kopalni Węgla i liczne banki[6]. Za zasługi przy budowie świątyni została odznaczona orderem papieskim „Pro Ecclesia et Pontifice[3].

Jako żona prezesa Automobilklubu Polski udzielała się towarzysko. Organizowała wieczorki taneczne i brydżowe. Nazywano ją „chłopczycą, ale kobiecą”[3]. Za kierownicą bywała elegancka, potrafiła przemierzać Warszawę z lisem na szyi. Nie znosiła jednak paradności i przesady podczas wyścigów. Na takie okazje przeważnie ubierała luźny kombinezon, na głowie nosiła chustkę[7].

Pasją Regulskich była też turystyka samochodowa. Małżeństwo zwiedziło wraz z dziećmi zachodnią Europę oraz północną Afrykę. Podróżowali Austro-Daimlerem, który zastąpił Métallurgique[5]. Opowieści z tych podróży publikowali na łamach miesięcznika „Auto”[1]. Trasa ich podróży po Europie i Afryce w 1930 roku wyniosła 17 000 km[8]. Z Afryki Regulscy przywieźli mnóstwo egzotycznych pamiątek, które zostały zebrane później w tzw. pokoju marokańskim. Pamiątki te prawie w całości zaginęły[3], zrabowane przez stacjonujących tu w 1939 Niemców[1].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Podczas obrony Warszawy w 1939 Halina Regulska należała do Straży Obywatelskiej, której komendantem był jej mąż[6]. Pracowała w szpitalu jako sanitariuszka. Lancia Aprilia, którą kupił jej mąż w roku 1938, a którą poruszał się po Warszawie w czasie pełnienia obowiązków w Straży Obywatelskiej, uległa całkowitemu zniszczeniu w wyniku wybuchu pocisku artyleryjskiego[5].

W późniejszym okresie organizowała opiekę nad wysiedlonymi profesorami Uniwersytetu Poznańskiego[3][6]. Za namową rodziny i przyjaciół Halina Regulska zorganizowała pensjonat. Pod jego osłoną mogli przebywać w „Zarybiu” m.in. ludzie podziemia. Na fałszywych papierach przebywało tam wiele osób, m.in.: Czesław Miłosz, Halina i Bernard Zakrzewscy, Zofia i Stefan Korbońscy, Jerzy Iłłakowicz, Bolesław Sobociński, Julian Piasecki, Zbigniew Stypułkowski. Wielu ludziom Regulscy wydawali fałszywe dokumenty zatrudnienia, chroniąc ich przed wywózką na roboty do Niemiec. W stodole umieszczono stację odbiorczą i prowadzono nasłuch radiowy, a nocami przejmowano zrzuty broni i cichociemnych[1][3][6].

W powstaniu warszawskim była peżetką. Działała pod pseudonimem „Ofka”. Służyła w Oddziale VI BiP przy Komendzie Głównej Armii Krajowej, w Referacie PŻ (Podwydział „Pomocy Żołnierzowi”) w gospodzie żołnierskiej przy ul. Pańskiej 22, następnie w I Obwodzie „Radwan” (Śródmieście), w zgrupowaniu „Chrobry II” – I batalionie „Lecha Żelaznego” – 1 kompanii „Warszawianka”[2]. Po upadku powstania wyszła ze stolicy z ludnością cywilną i po ucieczce z konwoju wróciła do „Zarybia”[3].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Kiedy po wojnie Regulski za kontakty z podziemiem został skazany na 14 lat więzienia i konfiskatę majątku (wcześniej aresztowano także ich syna Jerzego), Halina została w „Zarybiu” sama. Miała pod opieką pięć starszych osób z rodziny. Dom, będący ich wspólną własnością, nie został zabrany, natomiast wyznaczony komisarz wprowadził do domu kłopotliwych współlokatorów. Mąż został wypuszczony z więzienia po 7 latach. W 1959, po sprzedaży „Zarybia” Regulscy zamieszkali w Warszawie[3].

Zmarła w 1994 i została pochowana w grobie rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera B-4-11,12)[9].

Automobilizm[edytuj | edytuj kod]

Halina Regulska (po lewej) w trakcie postoju na trasie rajdu

W roku 1927 Regulska za kierownicą Métallurgique uplasowała się w czołówce II Rajdu Pań. Dwudniowy rajd odbywał się na trasie Warszawa–Poznań (i z powrotem), której długość wynosiła 660 km. Już wówczas Regulska zwróciła na siebie uwagę sprawozdawcy sportowego miesięcznika „Auto”, który pisał o niej:

Pani Regulska, zdobywczyni piątej nagrody, wprowadziła w podziw wszystkich, bo trudno uwierzyć, że tak filigranowa osóbka doprowadziła do celu w doskonałej formie ogromną i ciężką limuzynę[10].

W następnym roku rajd liczył trzy etapy, a trasa wynosiła 1200 km. Regulska, za kierownicą lekkiego Fiata 509, była w nim zdecydowanie najlepsza. Zdobyła trzy pierwsze nagrody: w klasyfikacji ogólnej, za najlepszy czas na próbie płaskiej i za najlepszy czas na próbie górskiej[10].

Podczas wielkiego kryzysu rajdy samochodowe zostały zawieszone. Rozgrywano jedynie próby zręcznościowe zwane wówczas „gymkhanami”, w których Regulska zwykle zwyciężała, pokonując inne zawodniczki, a czasem również mężczyzn. Gdy koniunktura w Polsce zaczęła się poprawiać, rajdy wróciły. W roku 1936 Halina Regulska w nowej limuzynie Chrysler wygrała Rajd Pań. Podobnie w następnym rajdzie, w którym jechała udostępnionym przez importera Steyrem 150[5].

Twórczość literacka[edytuj | edytuj kod]

Halina Regulska wydała dwa tomy wspomnień z oblężenia Warszawy i lat okupacji: Dziennik z oblężonej Warszawy oraz Tamte lata, tamte czasy: wspomnienia z II wojny światowej. Jest również autorką książki Samochodem przez dwudziestolecie[11].

Odniesienia w kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Postać Haliny Regulskiej pojawiła się w powieści Ałbeny Grabowskiej Stulecie Winnych. W serialu pod tym samym tytułem rolę Regulskiej odtwarza Marta Ojrzyńska[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Iwona Osłowska: Janusz Regulski (1887−1983). Szkic biograficzny. Muzeum Historii Polski, 2017. [dostęp 2021-02-23].
  2. a b c Halina Regulska. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2021-02-23].
  3. a b c d e f g h i Małgorzata Wittels: Zarybie. Podkowiański Magazyn Kulturalny. [dostęp 2021-02-23].
  4. Halina Regulska (audycja z 17-05-1996). Polskie Radio. [dostęp 2021-02-25].
  5. a b c d Marek Ponikowski: Halina Regulska – kobieta z sercem do motoryzacji. Dziennik Bałtycki, 27 marca 2014. [dostęp 2021-02-22].
  6. a b c d Zasłużeni dla Podkowy. Towarzystwo Przyjaciół Miasta Ogrodu Podkowa Leśna. [dostęp 2021-02-23].
  7. Magdalena Idem: Modna jak Lancia Lambda. dwutygodnik.com. [dostęp 2021-02-23].
  8. Rozwój i lata świetności. Automobilklub Polski. Automobilklub Polski. [dostęp 2021-02-24].
  9. Cmentarz Stare Powązki: REGULSCY, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2021-02-28].
  10. a b Damy Automobilklubu Polski. Automobilklub Polski. [dostęp 2021-02-24].
  11. Halina Regulska. Katalog Polskich Bibliotek Naukowych. [dostęp 2021-02-24].
  12. Stulecie Winnych w bazie filmpolski.pl