Henryk Bitner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Bitner po aresztowaniu przez NKWD 1937

Henryk Bitner pseud. Henryk, Bicz, Hipolit, Józef, Stanisław (ur. 20 grudnia 1887 w Łodzi, zm. 10 września 1937 w Moskwie) – działacz komunistyczny, publicysta i historyk, członek KC KPP, poseł na Sejm RP drugiej kadencji, burmistrz Czeladzi.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn tkacza niemieckiego pochodzenia, Emila. Po ukończeniu szkoły w 1902 został stolarzem. Od rewolucji 1905 roku związany z ruchem rewolucyjnym, uczestniczył w wiecach i demonstracjach, kolportował ulotki i organizował strajki stolarzy. Od 1906 członek PPS-Lewicy. W tym samym roku wyjechał do Lipska, gdzie pracował jako stolarz, wstąpił do SPD i związku zawodowego robotników drzewnych. Zorganizował klub socjalistyczny polskich robotników i kółko samokształceniowe robotników-emigrantów politycznych. Pod koniec grudnia 1907 powrócił do Łodzi i niedługo potem został sekretarzem łódzkiego oddziału Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Drzewnego i członkiem Zarządu Głównego tego związku. W grudniu 1908 był przewodniczącym II zjazdu związku. 1909-1910 więziony za organizowanie strajku łódzkich stolarzy, następnie na polecenie władz PPS-Lewicy wyjechał do Krakowa i Wiednia. Od 1911 działał w Zagłębiu Dąbrowskim, Lublinie, Łodzi i Radomiu, kierując organizacjami PPS-Lewicy w tych okręgach.

Od 1914 służył w armii carskiej , zorganizował w swojej baterii organizację wojskowo-rewolucyjną, a po rewolucji lutowej 1917 komitet żołnierski baterii, którego został przewodniczącym. Potem został członkiem komitetu dywizyjnego. W kwietniu 1917 brał udział w zjeździe żołnierzy frontowych w Piotrogrodzie, na którym wystąpił przeciwko polityce rządu Kiereńskiego. W czerwcu 1917 skontaktował się z miejscową wojskową organizacją bolszewicką oraz organizacją PPS-Lewicy. Został wybrany do Komitetu Rewolucyjnego 8 Armii. Uczestniczył w konferencji tego komitetu pod koniec września 1917, na której usunięto z niego eserowców i internacjonalistów (którzy dotąd w nim dominowali) i zmieniono jego charakter na bolszewicki i internacjonalistyczny. Został członkiem redakcji jego pisma „Czerwone sztandary” („Krasnoje znamija”). Był delegatem na Zjazd Wojskowych Polaków 8 Armii i założył w swoim dywizjonie sekcję PPS-Lewicy.

Uczestniczył w walkach w październiku 1917. W lutym 1918 zorganizował Polską Czerwoną Baterię w Mohylewie, której został dowódcą. Od września 1918 działał w Polsce. W listopadzie współtworzył Rady Delegatów Robotniczych (RDR) w Zagłębiu Dąbrowskim, kierował rozbrajaniem austriackich żołnierzy i zorganizował Czerwoną Gwardię. Uczestnik I Zjednoczeniowego Zjazdu KPRP/KPP w Warszawie. Od 22 stycznia 1919 był przewodniczącym Komitetu Wojewódzkiego (KW) Rady Delegatów Robotniczych Zagłębia. Kierował także zagłębiowską organizacją KPP. Członek redakcji okręgowej gazety KPP „Komunista”. 21 lipca 1919 uczestniczył w wiecu protestacyjnym przeciwko wojnie z Rosją sowiecką, na którym został aresztowany pod zarzutem zdrady stanu i do 1921 był więziony. Po zwolnieniu kierował organizacją KPP w Łodzi i redagował jej pismo „Wyzwolenie Robotnicze”. 1922-1924 ponownie więziony.

Jesienią 1923 na II Zjeździe KPP w Bołszewie pod Moskwą został zaocznie wybrany do KC KPP (był w jego składzie do 1925). Latem 1924 uczestniczył w Moskwie w V Kongresie Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu) oraz w III Kongresie Czerwonej Międzynarodówki Związków Zawodowych (Profinternu). Następnie działał na Górnym Śląsku, gdzie przewodził strajkowi górników i hutników i kierował pracą partyjną. Od 1925 działacz Stowarzyszenia Wolnomyślicieli Polskich i Związku Lokatorów. Na IV Zjeździe Stowarzyszenia w lutym 1926 w Warszawie przyczynił się do zdominowania go przez komunistów, a na V Zjeździe w marcu 1927 został wybrany wiceprezesem Zarządu Głównego. Pracował w wydziale KC KPP kierującego akcją wyborczą podczas wyborów samorządowych 1927; został wówczas wybrany burmistrzem Czeladzi. W 1928 na polecenie KC KPP organizował kampanię wyborczą do Sejmu i z listy komunistycznej o nazwie „Zjednoczenie Robotnicze” został wybrany na posła z okręgu łódzkiego. Latem 1928 uczestniczył w VI Kongresie Kominternu w Moskwie. W marcu 1929, po wystąpieniu na procesie Białoruskiej Włościańsko-Robotniczej Hromady (BWRH) został pozbawiony immunitetu i nietykalności poselskiej, a 2 miesiące później zrzekł się mandatu.

Działał krótko w Czechosłowacji, występując na wiecach komunistycznych, za co został wydalony, a potem w Berlinie był delegatem na Międzynarodowy Kongres Antyfaszystowski w marcu 1929 i na XII Zjazd KPD w czerwcu 1929, na którym przemawiał w imieniu KPP. 1929-1931 studiował w Międzynarodowej Szkole Leninowskiej w Moskwie, po ukończeniu której został wysłany przez Komintern do Austrii, gdzie wkrótce został aresztowany i wydalony z kraju. Po powrocie do Moskwy w 1932 został pracownikiem naukowym w Instytucie Marksa-Engelsa-Lenina (IMEL), gdzie w 1934 opublikował zbiory dokumentów „Proletariat” i „RDR w Polsce 1918-1919”, za co w 1935 otrzymał tytuł kandydata nauk historycznych. W październiku 1932 brał udział w VI Zjeździe KPP koło Mohylewa.

W czasie „wielkiej czystki” 21 maja 1937 został aresztowany przez NKWD. 7 września 1937 skazany na śmierć przez „trójkę” NKWD za „przynależność do organizacji szpiegowsko-terrorystycznej”. Stracony 10 września 1937[1]. Skremowany na Cmentarzu Dońskim, pochowany anonimowo.

Zrehabilitowany 21 maja 1955 postanowieniem Kolegium Wojskowego Sądu Najwyższego ZSRR.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nowa encyklopedia powszechna PWN t. 1, Warszawa 1998.
  • Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 1, Warszawa 1978.