Ira Aldridge

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ira Frederick Aldridge
Ilustracja
Portret ołówkiem, Taras Szewczenko, Petersburg, 1858
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1807
Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 7 sierpnia 1867
Łódź

Ira Frederick Aldridge (ur. 24 lipca 1807 w Nowym Jorku, zm. 7 sierpnia 1867 w Łodzi) – amerykański aktor, znany z ról tytułowych w Makbecie i Otellu. Był pierwszym czarnoskórym tragikiem szekspirowskim[1].

Większość swojej kariery spędził w Londynie. Koniec swojego życia spędził w Rosji. W latach 1852–1867 odbywał tournée w wielu krajach europejskich, m.in. na terenach dzisiejszej Belgii, Niemiec, Danii, Szwecji, Szwajcarii, Czech, Polski, Rosji i Francji[2].

Do Polski aktor przyjeżdżał siedmiokrotnie. Umarł podczas swojej wizyty w Łodzi (prawdopodobnie na zapalenie płuc) 7 sierpnia 1867 roku, przygotowując się do wystawienia z lokalnym zespołem Otella. Jego pogrzeb zgromadził wiele tysięcy mieszkańców miasta, a konduktowi pogrzebowemu przewodził ówczesny prezydent Łodzi – Edmund Pohlens[2]. Został pochowany na ewangelickiej części Starego Cmentarza. 23 lata po śmierci aktora jego córka – primadonna Suranah Aldridge – przeznaczyła zysk (w wysokości 314,27 rubli) z koncertu, w którym wystąpiła 11 maja 1890 roku w łódzkim teatrze „Thalia”, na postawienie zachowanego do dziś nagrobka[3][4].

Aldridge był światowej sławy aktorem, którego podejmowały koronowane głowy w całej Europie. O popularności aktora świadczy fakt, że w Stanach Zjednoczonych istnieje obecnie około 70 teatrów jego imienia, a także zespoły teatralne czy ulice. W siedzibie brytyjskiego The Royal Shakespeare Company znajduje się oryginalne krzesło z jego imieniem, a te nadawano tylko najwybitniejszym aktorom[5].

10 listopada 2014 odsłonięto tablicę upamiętniającą aktora na ścianie kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 175, w pobliżu miejsca, w którym w XIX wieku znajdował się zajazd i teatr „Paradyż”. To w nim Ira Aldridge w 1867 roku miał zagrać swoją popisową rolę Otella. Autorem tablicy jest rzeźbiarz Marian Konieczny, a fundatorami: prezydent Łodzi, Muzeum Kinematografii oraz Barbara Johnson-Williams, badaczka dziejów Aldridge'a. W odsłonięciu tablicy wzięła udział prof. Krystyna Kujawińska-Courtney z Uniwersytetu Łódzkiego, autorka książki Ira Aldridge (1807–1867). Dzieje pierwszego czarnoskórego tragika szekspirowskiego[1][2][6].

Przypisy

  1. a b Paulina Stępień, Katarzyna Szklarek: Tablica upamiętniająca Irę Aldridge'a (pol.). radiolodz.pl, 2014-11-10. [dostęp 2014-11-11].
  2. a b c Odsłonięcie tablicy upamiętniającej aktora Irę Aldridge'a (pol.). onet.pl, 2014-11-11. [dostęp 2014-11-11].
  3. [bez autora]. Z miasta i okolicy. Koncert. „Dziennik Łódzki”. Rok VII (nr 103), s. 2, 1890-05-08. Bolesław Knichowiecki (red.). Łódź: Stefan Kossuth. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-05-01]. 
  4. [bez autora]. Z miasta i okolicy. Sprawozdanie z urządzenia koncertu Aldridge. „Dziennik Łódzki”. Rok VII (nr 111), s. 2, 1890-05-20. Bolesław Knichowiecki (red.). Łódź: Stefan Kossuth. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-05-01]. 
  5. W Łodzi odsłonięto tablicę upamiętniającą aktora Irę Aldridge'a (pol.). dzieje.pl, 2014-11-10. [dostęp 2014-11-11].
  6. Łukasz Kaczyński: Na Piotrkowskiej odsłonięto tablicę ku pamięci Iry Aldridge'a [ZDJĘCIA]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Aktualności [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2014-11-10. [dostęp 2016-05-01].