Józef Chodźko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Chodźko
Ilustracja
generał-lejtnant generał-lejtnant
Data i miejsce urodzenia 19 grudnia 1800
Krzywicze
Data i miejsce śmierci 5 marca 1881
Tbilisi
Przebieg służby
Lata służby 18401867
Stanowiska topograf i geodeta
Odznaczenia
Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie)

Józef Chodźko (ur. 19 grudnia 1800 w Krzywiczach, zm. 5 marca 1881 w Tbilisi) – polski topograf i geodeta w służbie rosyjskiej, badacz Kaukazu, generał lejtnant armii Imperium Rosyjskiego.

W latach 1816–1821 studiował na Uniwersytecie Wileńskim. Był członkiem akademickich organizacji patriotycznych. Po wybuchu powstania listopadowego został zmuszony do opuszczenia Wilna i wyjazdu na południe Rosji, skąd trafił do Mołdawii i Wołoszczyzny.

Prace geodezyjne rozpoczął pod rozkazami Tennera w guberniach nadbałtyckich. W 1840 r. Chodźko został przeniesiony na Kaukaz do Tbilisi i skierowany do pracy w Kaukaskim Oddziale Wojskowo-Topograficznym, będącym częścią rosyjskiego Korpusu Kaukaskiego. W latach 1847–1853 przeprowadzał triangulacje (którym szefował) w Kurlandi, na płd. Kaukazie, Armenii (1854), płn. Kaukazie (1859–1866) i Kraju Zakubańskim. Prowadził badania geodezyjne i geograficzne Kaukazu, których wynikiem był pierwszy geograficzny opis i triangulacja tej krainy. Na Kaukazie wykonał przeszło półtora tysiąca oznaczeń hipsometrycznych. Był pierwszym Polakiem (i jednym z pierwszych Europejczyków), który wszedł na szczyt Araratu (18 sierpnia 1850 r.), tutaj wykonał pomiar natężenia siły ciężkości i jako pierwszy zwrócił uwagę na tzw. odchylenia pionu. Służbę w armii zakończył w 1867 r.

W 1853 r. awansowano go do stopnia generała majora, a w 1862 r. do stopnia generała lejtnanta armii carskiej. W 1868 odznaczony złotym medalem Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego za prace związane z triangulacją Kaukazu. Był to pierwszy w dziejach Imperium Rosyjskiego przypadek wyróżnienia byłego politycznego zesłańca za zasługi dla nauki. W dowód uznania swoich osiągnięć został odznaczony także Orderem Orła Białego. Był honorowym członkiem Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego.

Napisał kilka prac z zakresu geodezji i topografii wojskowej.

Syn Jana, rodzony brat Aleksandra i Michała.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Furier, Józef Chodźko, 1800-1881: polski badacz Kaukazu, wyd. 1, TRIO, 2001, 214 s., ​ISBN 83-85660-65-8​.
  • Polscy badacze Syberii i Azji Środkowej, „Rzeczpospolita”, 24-25 lipca 2010

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]