Jałówka (gmina Michałowo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie białostockim, w gminie Michałowo. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Jałówka
wieś
Ilustracja
Cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Jałówce
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat białostocki
Gmina Michałowo
Sołectwo Jałówka[1][2]
Liczba ludności (2011) 305[3][4]
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 16-050[5]
Tablice rejestracyjne BIA
SIMC 0034312[6]
Położenie na mapie gminy Michałowo
Mapa konturowa gminy Michałowo, blisko prawej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Jałówka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Jałówka”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko prawej krawiędzi nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Jałówka”
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa konturowa powiatu białostockiego, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Jałówka”
Ziemia53°00′19″N 23°54′19″E/53,005278 23,905278
Nieoficjalny herb wsi Jałówka
Droga przez wieś

Jałówkawieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Michałowo[7][6].

Jałówka uzyskała lokację miejską w 1545 roku, zdegradowana przed 1897 rokiem[8]. W II RP siedziba gminy Jałówka w powiecie wołkowyskim. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa białostockiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prawa miejskie (magdeburskie) otrzymała w 1545, za czasów króla Zygmunta I Starego. Miasto królewskie położone w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym jałowskim w powiecie wołkowyskim województwa nowogródzkiego[9].

W czasie powstania styczniowego miejsce zgrupowań powstańców – patriotów. Przed II wojną światową miasteczko, zamieszkiwane przez ok. 4000 osób, z tego połowę stanowiła ludność żydowska. Funkcjonowały dwie parafie (dwa kościoły) rzymskokatolickie – Przemienienia Pańskiego i św. Antoniego (obecnie w ruinie), dwie synagogi oraz cerkiew prawosławna. Od sierpnia 1941 do lipca 1944 znajdował się tam areszt niemieckiej żandarmerii, w którym przetrzymywano mieszkańców Jałówki i okolicznych wsi, których następnie wywożono na roboty przymusowe do III Rzeszy, obozów koncentracyjnych i więzień[10]. Jesienią 1942 ludność żydowską wywieziono do obozu przejściowego w Wołkowysku[11].

Po 1945 w Jałówce znajdowała się strażnica WOP.

Do dziś zachował się miejski układ przestrzenny Jałówki z rynkiem – parkiem w centrum.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • rozplanowanie przestrzenne d. miasta - obecnej wsi, XVI, nr rej.: A-345 z 19.06.1986
  • ruiny kościoła pw. św. Antoniego, 1910-15, nr rej.: j.w.
  • cmentarz grzebalny, XIX, nr rej.: j.w.
  • kościół par. pw. Przemienienia Pańskiego, ul. Kościelna 1, 1859, 1922, nr rej.: A-5 z 25.11.1999
  • zespół cerkwi prawosławnej, nr rej.:A-69 z 20.07.2002 :
    • cerkiew par. pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, 1956-1960
    • dzwonnica – kaplica pw. Świętych Równych Apostołom Konstantyna i Heleny, 1990
    • cmentarz cerkiewny
    • ogrodzenie (mur) z bramą i furtką[12]

Obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Uchwała nr VI/25/90 Rady Gminy w Michałowie z dnia 28 grudnia 1990 r. w sprawie podziału Gminy Michałowo na sołectwa, 28 grudnia 1990.
  2. Uchwała nr VII/66/07 Rady Gminy Michałowo z dnia 18 kwietnia 2007 r. w sprawie połączenia sołectw. „Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego”. Nr 120, poz. 1094, s. 10729, 2007-05-24. Wojewoda Podlaski. [dostęp 2014-10-30]. 
  3. Wieś Jałówka w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-24] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  4. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  5. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2014, s. 363 [dostęp 2014-10-30] [zarchiwizowane 2014-10-31].
  6. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 692, 2013-02-13. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-10-09]. 
  7. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  8. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 34-35.
  9. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 97.
  10. Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 202. ISBN 83-01-00065-1.
  11. Yitzak Arad: Belzec, Sobibor, Treblinka. The Operation Reinhard Death Camps. Bloomington: Indiana University Press, 1999, s. 397. ISBN 978-0-253-21305-1.
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2020-09-30. s. 8. [dostęp 2014-10-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]