Jassy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jassy
Iași
Ilustracja
Pałac Kultury w Jassach
Herb
Herb
Państwo  Rumunia
Okręg Jassy
Mer Gheorghe Nichita
Powierzchnia 145 km²
Wysokość 200 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2009)
• liczba ludności
• gęstość

308 843[1]
3417 os./km²
Nr kierunkowy 02-32
Kod pocztowy 700xxx
Tablice rejestracyjne IS
Położenie na mapie okręgu Jassy
Mapa lokalizacyjna okręgu Jassy
Jassy
Jassy
Położenie na mapie Rumunii
Mapa lokalizacyjna Rumunii
Jassy
Jassy
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Jassy
Jassy
Ziemia 47°10′N 27°35′E/47,166667 27,583333
Strona internetowa
Portal Portal Rumunia

Jassy (rum. Iași, węg. Jászvásár) – miasto w północno-wschodniej Rumunii (w historycznej Mołdawii), nad rzeką Bahlui (dorzecze Prutu); ośrodek administracyjny okręgu Jassy; 308,8 tys. mieszkańców (2009).

W mieście znajduje się stacja kolejowa Jassy.

Historia[edytuj]

Jassy w 1701 roku

Pierwsze wzmianki o Jassach w źródłach historycznych pochodzą z drugiej połowy XIV w. Od połowy XVI wieku Jassy były stolicą Hospodarstwa Mołdawskiego. W mieście tym działali wybitni pisarze i mężowie stanu m.in. Miron Costin czy Dymitr Kantemir, którzy wnieśli wkład w rumuńską kulturę. W 1641 r. hospodar Bazyli Lupu założył tu Szkołę Państwową, a w klasztorze Trzech Świętych Hierarchów powstała drukarnia, która wydawała książki w języku rumuńskim. W 1686 roku wojsko polskie stoczyło bitwę pod Jassami (wojna polsko-turecka 1683-1699). W latach 1859–1862 Jassy były jedną z dwóch stolic Zjednoczonych Księstw Mołdawii i Wołoszczyzny (obok Bukaresztu). W latach 1916-1918 miasto pełniło funkcję stolicy Królestwa Rumunii. W czerwcu 1941 roku miał miejsce pogrom w Jassach[2].

Demografia[edytuj]

Według spisu z 2002 r. miasto Jassy liczyło 320 888 mieszkańców. Skład etniczny według spisu z 2002 roku:[3]

Polaków w 2002 roku w Jassach mieszkało 22.

Religia[edytuj]

Prawosławna katedra metropolitalna

Jassy są siedzibą prawosławnej metropolii Mołdawii i Bukowiny oraz podlegającej jej archieparchii Jass. W mieście znajduje się szereg zabytkowych cerkwi:

Oprócz cerkwi parafialnych w Jassach znajdują się prawosławne monastery: Trzech Świętych Hierarchów, Galata, Golia, Frumoasa, Cetățuia[8], Podgoria Copou[29].

W Jassach działa również diecezja rzymskokatolicka[30]. Posiada ona katedrę XVII-wieczną, a w jej sąsiedztwie nowy kościół[8]. Działają cerkiew staroobrzędowa (XIX w.)[31] oraz świątynia ormiańska (XIV w., przebudowana na pocz. XIX w.)[8].

Czynna jest wielka synagoga w Jassach[32], zachowała się także synagoga Merarilor[33].

Sport[edytuj]

W mieście tym siedzibę ma rumuński klub piłkarski Politehnica Jassy, który został założony 27 kwietnia 1945 r. jako Sportul Studențesc Jassy. Obecnie klub gra w pierwszej lidze rumuńskiej, a swoje mecze rozgrywa na stadionie Emil Alexandrescu, którego pojemność wynosi 11 390 widzów[34].

Varia[edytuj]

Galeria[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Przypisy

  1. Dane na 1 stycznia 2009 r.
  2. przewodnik.onet.pl: Miasta - Jassy (pol.). [dostęp 5 kwietnia 2010].
  3. Structura Etno-demografică a României
  4. Biserica 'Schimbarea la Fata' - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  5. Catedrala Mitropolitana din Iasi, www.crestinortodox.ro [dostęp 2016-06-17].
  6. Iasi :: Biserica Sf. Gheorghe - Mitropolia veche, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  7. Biserica Sfantul Nicolae Domnesc, www.crestinortodox.ro [dostęp 2016-06-17].
  8. a b c d e Primaria Iasi :: Biserici si manastiri ::, www.primaria-iasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  9. Biserica Duminica Tuturor Sfintilor - Banu - Monument de arhitectura, monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  10. Biserica "Schimbarea la Fata - Socola" Iasi, www.biserica-socola.ro [dostęp 2016-06-17].
  11. Iasi :: Biserica Barnovschi, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  12. Iasi :: Biserica Vulpe, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  13. Iasi :: Biserica Talpalari, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  14. Biserica Barboi, www.crestinortodox.ro [dostęp 2016-06-17].
  15. Iasi :: Biserica Sf. Ioan Botezatorul, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  16. Iasi :: Biserica Sf. Dumitru Bals, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  17. Biserica 'Pogorarea Sf. Duh' - Curelari - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  18. Biserica 'Schimbarea la Fata' - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  19. Ansamblul bisericii 'Sf. Ioan cel Nou'- Nicorita - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  20. Iasi :: Biserica 40 de Sfinti, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  21. Biserica Sf. Teodor (str. Sfintii Teodori 14)-IASI, www.crestinortodox.ro [dostęp 2016-06-17].
  22. Biserica Lozonschi - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  23. Biserica Sf. Haralambie - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  24. Biserica 'Cuvioasa Paraschiva' - Monument de arhitectura, monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  25. Iasi :: Biserica Sf. Nicolae Ciurchi, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  26. Scurt Istoric Parohia Toma Cozma, www.parohiatomacozma.ro [dostęp 2016-06-17].
  27. Biserica Buna Vestire - Biserica Blagovestenia din Muntenime - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  28. Biserica 'Sf. Treime' - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  29. Iasi :: Manastirea Podgoria Copou, BISERICI.org [dostęp 2016-06-17].
  30. Episcopia Romano-Catolica de Iasi, www.ercis.ro [dostęp 2016-06-17].
  31. Hram Sf. Maria.
  32. Sinagoga Mare - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  33. Sinagoga Merarilor - Monument de arhitectura, www.monumenteiasi.ro [dostęp 2016-06-17].
  34. www.politehnicaiasi.ro: Stadion - Informatii (rum.). [dostęp 5 kwietnia 2010].
  35. Primăria Iași: ORAȘELE ÎNFRĂȚITE CU MUNICIPIUL IAȘI (rum.). [dostęp 5 kwietnia 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj]