Kösem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kösem Sultan
ilustracja
Valide Sultan
Okres panowania od 10 września 1623
do 2 września 1651
Poprzednik Halime
Następca Turhan Hatice
Haseki Sultan
Okres panowania od 1605
do 1617
Jako żona Ahmeda I
Poprzedniczka Safiye
Następczyni Ayşe
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Data urodzenia ok. 1590
Data i miejsce śmierci 2 września 1651
Stambuł
Miejsce spoczynku Błękitny Meczet
Mąż Ahmed I
Dzieci Mehmed
Ayse
Fatma
Gevher
Hanzade
Murad IV
Kasim
Burnaz Atike
Ibrahim I

Mahpeyker Kösem (ok. 15892 września 1651 roku) – niewolnica greckiego pochodzenia, żona sułtana Ahmeda I. Matka sułtanów Murada IV i Ibrahima I.

Mahpeyker Kösem Valide Sultan Aliyyetü'ş-San Hazretleri, znana również jako Mahpeyker Sultan lub Kösem. Była jedną z najbardziej wpływowych kobiet w historii Imperium Osmańskiego.

Pochodzenie[edytuj]

Kösem była Greczynką o imieniu Anastazja. Została ona kupiona i wysłana do Stambułu w wieku 15 lat do haremu sułtana Ahmeda I. Po przejściu na islam jej imię zostało zmienione na Mahpeyker, a później przez sułtana na Kösem.

Haseki Sultan[edytuj]

Kösem urodziła Ahmedowi dzieci:

  • księcia Mehmeda (1605-1621)
  • sułtankę Ayşe (1605-1657)
  • sułtankę Fatmę (1606-1670)
  • sułtankę Gevherhan (1608-1660)
  • sułtankę Hanzade (1609-1650)
  • Murada IV (1612-1640), sułtana
  • sułtankę Burnaz Atike (1614-1675)
  • księcia Kasıma (1614-1638)
  • Ibrahima I (1615-1648), sułtana

dzięki czemu zdobyła wpływ na Ahmeda i politykę państwa, mimo to ok. 70% historyków uważa że oficjalnego ślubu nie było, również nie ma całkowitej pewności czy miała tytuł Haseki.

Przedwczesna śmierć sułtanki Handan oraz wygnanie Safiye do Starego Pałacu, przyczyniły się do wzmocnienia i utrzymania jej pozycji.

Wygnanie (1617-1623)[edytuj]

Po tym jak prawo Mehmeda Zdobywcy zostało zniesione, Kösem została wygnana z pałacu, ponieważ na tronie zasiadł brat Ahmeda – Mustafa I. Po jego zdetronizowaniu w 1618, na tronie zasiadł najstarszy syn Ahmeda i Mahfiruz HaticeOsman II, zabił on pierworodnego Kösem – księcia Mehmeda, miał dużo niepowodzeń wojskowych, a o wszystko obwiniał janczarów, którzy byli zwolennikami Kösem. Ostatecznie sułtanka doprowadziła do buntu janczarów, Osman II został zamordowany a na tron znów wstąpił chory psychicznie Mustafa I. Obalony został w 1623, a w na tron wstąpił 11-letni syn Mahpeyker – Murad IV.

Valide Sultan i Regent[edytuj]

Kiedy Murad wstąpił na tron miał 11 lat, więc Kösem została jego oficjalną regentką. Kiedy ten dorósł była jego Valide Sultan. Po jego śmierci na tronie zasiadł Ibrahim I, dla którego przez 8 lat była Valide, następnie została regentką dla wnuka – Mehmeda IV. Jej rządy były czasem chaosu i spustoszenia skarbu państwa tureckiego. Kösem została pozbawiona życia na rozkaz własnej synowej Turhan Sultan. Wydarzenia z okresu panowania kobiet (tzw. sułtanat kobiet) spowodowały niechęć wielu przedstawicielek płci pięknej do angażowania się w sprawy państwowe.

Kultura i sztuka[edytuj]

Od 12 listopada 2015 w tureckiej telewizji emitowany jest serial Wspaniałe stulecie: Sułtanka Kösem. Sułtankę Kösem zagrały Anastasia Tsilimpiou i Beren Saat.

Bibliografia[edytuj]

  • Philip Mansel: ''Constantinople: City of the World's Desire, 1453-1924. 1995.
  • John Freely: ''Inside the Seraglio: Private Lives of the Sultans in Istanbul. 1999.

Linki zewnętrzne[edytuj]