Kolonia Lubeckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolonia Lubeckiego
Obiekt zabytkowy nr rej. 1535-A z 20 grudnia 1993
Ilustracja
Kamienice przy skrzyżowaniu ulic Uniwersyteckiej i Mianowskiego
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kolonia Lubeckiego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kolonia Lubeckiego”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kolonia Lubeckiego”
52°13′08,0400″N 20°59′00,9600″E/52,218900 20,983600

Kolonia Lubeckiego – zabytkowe osiedle na warszawskiej Ochocie. Zajmuje obszar ograniczony ulicami Filtrową, Krzywickiego, Wawelską, Grójecką i placem Narutowicza. Kolonia Lubeckiego mieści się w dwóch osiedlach wydzielonych przez MSI: Starej Ochocie i Filtrach. Na osiedle składają się w większości luźno pobudowane, międzywojenne kamienice o dość jednolitym charakterze z dużą ilością zieleni.

W najwęższym, pierwotnym ujęciu Kolonia Lubeckiego to obszar jednej działki ograniczonej ulicami Rapackiego, Raszyńską, Zapolskiej i Mianowskiego, gdzie powstały domy spółdzielni mieszkaniowej im. Lubeckiego. Następnie nazwę rozszerzono[1]. W zachodniej części Kolonii Lubeckiego koncentrycznie wygięte ulice Maurycego Mochnackiego i Józefa Mianowskiego otaczają plac Narutowicza. Wschodnia część sięgająca do parku Wielkopolski przez niektórych nie jest uważana za właściwą część kolonii[1]. Jeszcze dalej na wschód, pomiędzy parkiem Wielkopolski a ulicą Krzywickiego, leży obszar, który bywa zaliczany zarówno do Kolonii Lubeckiego, jak i Kolonii Staszica[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Uniwersytecka w latach 30
Kamienice przy ul. Raszyńskiej
Skwer im. Sue Ryder
ul. Mochnackiego w latach 30
ul. Mianowskiego

Przed I wojną światową teren ten pozostawał poza granicami miasta, stanowiąc Mokotowskie Pole Wojenne. Magistrat planował początkowo utworzenie w tym miejscu parku, jednak urzędy centralne potrzebowały nowego osiedla dla swoich pracowników. Plan regulacji tego terenu wraz z pobliską kolonią Staszica powstał w 1923 roku. Od pierwszej spółdzielni mieszkaniowej inwestującej na tym terenie pochodzi nazwa osiedla. Pierwsze budynki zaczęły powstawać w 1924 roku. Spółdzielnia Kolonia Lubeckiego jako pierwsze zabudowała ulice Mochnackiego i Mianowskiego. Architektami, którzy stworzyli projekty domów na Kolonii Lubeckiego, byli Antoni Jawornicki, Aleksander Sygietyński, Wacław Weker i Teofil Wiśniowski[3]. Architektura pierwszych budynków powstałych w latach 20. była często historyzująca, neoklasycystyczna. W latach 30. zaczęły powstawać budynki modernistyczne.

W czasie powstania warszawskiego w okresie od 6 do 11 sierpnia 1944 roku na osiedle został wysłany słynący z okrucieństwa oddział RONA. 11 sierpnia Niemcy opanowują ostatni budynek na Ochocie – kamienicę przy ulicy Wawelskiej 60, tzw. Redutę Wawelską. Po II wojnie światowej domy odbudowano często w nieco uproszczonej formie.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kolonia Lubeckiego jest wpisana do rejestru zabytków jako „«Kolonia Lubeckiego» – układ i zespół budowlany wraz z zielenią” z numerem 1535-A z 20.12.1993[4]. Wpis do rejestru obejmuje szeroko rozumianą kolonię – od ulicy Akademickiej i Grójeckiej (przy skrzyżowaniu z Akademicką i Wawelską) po ulicę Górnickiego. Od północy granicą jest ulica Filtrowa, a od południa Wawelska. W ten sposób obszar pomiędzy ulicami Akademicką a Mochnackiego wchodzi równocześnie w skład zabytkowego zespołu placu Narutowicza[5]. Prawie wszystkie budynki z tego obszaru wpisane są do gminnej ewidencji zabytków[6].

Dodatkowo do rejestru zabytków nieruchomych wpisane są poszczególne budynki[5]:

Zabytkiem jest również Zieleniec Wielkopolski, a okolice ulicy bł. Ładysława z Gielniowa są zaliczone do układu Kolonii Staszica.

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Ulica Uniwersytecka według przedwojennych planów zabudowy Pola Mokotowskiego miała stanowić szeroką arterię łączącą Ochotę z Mokotowem. Ślady tego zamysłu widać po ustawieniu budynku mieszczącego się przy ulicy Rakowieckiej w miejscu jej planowanego skrzyżowania z Uniwersytecką[7].
  • Ulica Akademicka tworząca obecnie pierzeję placu Narutowicza, miała być zabudowana z obu stron, także w miejscu obecnego skweru.
  • W latach 30. Kolonia Lubeckiego była popularnym plenerem filmowym. Osiedle można zobaczyć m.in. w filmie Jego ekscelencja subiekt.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jarosław Zieliński, Z dziejów Ochoty: Kolonia Lubeckiego (1), Ochotnik nr 11 02/2006 ISSN 1734-5510
  • Jarosław Zieliński, Z dziejów Ochoty: Kolonia Lubeckiego (2), Ochotnik nr 12 03/2006 ISSN 1734-5510
  • Kolonia Lubeckiego w Spacerowniku Gazety Wyborczej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Pomiędzy Kolonią Staszica a Kolonią Lubeckiego, [w:] Jarosław Zieliński, Ochotnicy na spacer, Warszawa: Veda, 2010, s. 44-59, ISBN 978-83-61932-22-2 (pol.).
  2. Jarosław Zieliński. Z dziejów Ochoty – Kolonia Lubeckiego (1). „Ochotnik”. 2 (11), s. 4-5, 2006. Ośrodek Kultury Ochoty (pol.). 
  3. Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1977, s. 84.
  4. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2018 r. – Warszawa [pdf], „{{{czasopismo}}}”, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2018, s. 7 (pol.).czasopismo
  5. a b Serwis mapowy NID.
  6. Serwis mapowy Urzędu M. St. Warszawy – Zabytki.
  7. Uniwersytecka róg Rakowieckiej? na warszawa1939.pl