Kolonia Lubeckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kolonia Lubeckiego
Obiekt zabytkowy nr rej. 1535-A z 20 grudnia 1993
Ilustracja
Kamienice przy skrzyżowaniu ulic Uniwersyteckiej i Mianowskiego
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kolonia Lubeckiego
Kolonia Lubeckiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kolonia Lubeckiego
Kolonia Lubeckiego
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kolonia Lubeckiego
Kolonia Lubeckiego
52°13′08,0400″N 20°59′00,9600″E/52,218900 20,983600

Kolonia Lubeckiego – zabytkowe osiedle na warszawskiej Ochocie. Zajmuje obszar ograniczony ulicami Filtrową, Krzywickiego, Wawelską, Grójecką i placem Narutowicza. Kolonia Lubeckiego mieści się w dwóch osiedlach wydzielonych przez MSI: Starej Ochocie i Filtrach Na osiedle składają się w większości luźno pobudowane, międzywojenne kamienice o dość jednolitym charakterze z dużą ilością zieleni.

W najwęższym, pierwotnym ujęciu Kolonia Lubeckiego to obszar jednej działki ograniczonej ulicami Rapackiego, Raszyńską, Zapolskiej i Mianowskiego, gdzie powstały domy spółdzielni mieszkaniowej im. Lubeckiego. Następnie nazwę rozszerzono na szerszy obszar[1]. W zachodniej części Kolonii Lubeckiego koncentrycznie wygięte ulice Maurycego Mochnackiego i Józefa Mianowskiego otaczają plac Narutowicza. Wschodnia część sięgająca do parku Wielkopolski przez niektórych nie jest uważana za właściwą część kolonii[1]. Jeszcze dalej na wschód, pomiędzy parkiem Wielkopolski a ulicą Krzywickiego, leży obszar, który bywa zaliczany zarówno do Kolonii Lubeckiego, jak i Kolonii Staszica[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Uniwersytecka w latach 30
Kamienice przy ul. Raszyńskiej
Skwer im. Sue Ryder
ul. Mochnackiego w latach 30
ul. Mianowskiego

Przed I wojną światową teren ten pozostawał poza granicami miasta stanowiąc Mokotowskie Pole Wojenne. Magistrat miasta planował początkowo utworzenie w tym miejscu parku, jednak urzędy centralne potrzebowały nowego osiedla dla swoich pracowników. Plan regulacji tego terenu wraz z pobliską kolonią Staszica powstał w 1923 roku. Od pierwszej spółdzielni mieszkaniowej inwestującej na tym terenie pochodzi nazwa osiedla. Pierwsze budynki zaczęły powstawać w 1924 roku. Spółdzielnia Kolonia Lubeckiego jako pierwsze zabudowała ulice Mochnackiego i Mianowskiego. Architektami którzy stworzyli projekty domów na Kolonii Lubeckiego byli Antoni Jawornicki, Aleksander Sygietyński, Wacław Weker i Teofil Wiśniowski. Architektura pierwszych budynków powstałych w latach 20. była często historyzująca, neoklasycystyczna. W latach 30. zaczęły powstawać budynki modernistyczne.

W czasie powstania warszawskiego w okresie od 6 do 11 sierpnia 1944 roku na osiedle został wysłany słynący z okrucieństwa oddział RONA. 11 sierpnia Niemcy opanowują ostatni budynek na Ochocie - kamienicę przy ulicy Wawelskiej 60, tzw. Redutę Wawelską. Po II wojnie światowej domy odbudowano często w nieco uproszczonej formie.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kolonia Lubeckiego jest wpisana do rejestru zabytków jako „«Kolonia Lubeckiego» – układ i zespół budowlany wraz z zielenią” z numerem 1535-A z 20.12.1993[3]. Wpis do rejestru obejmuje szeroko rozumianą kolonię – od ulicy Akademickiej i Grójeckiej (przy skrzyżowaniu z Akademicką i Wawelską) po ulicę Górnickiego. Od północy granicą jest ulica Filtrowa, a od południa Wawelska. W ten sposób obszar pomiędzy ulicami Akademicką a Mochnackiego wchodzi równocześnie w skład zabytkowego zespołu placu Narutowicza[4]. Prawie wszystkie budynki z tego obszaru wpisane są do gminnej ewidencji zabytków[5].

Dodatkowo do rejestru zabytków nieruchomych wpisane są poszczególne budynki[4]:

Zabytkiem jest również Zieleniec Wielkopolski, a okolice ulicy bł. Ładysława z Gielniowa są zaliczone do układu Kolonii Staszica.

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Ulica Uniwersytecka według przedwojennych planów zabudowy Pola Mokotowskiego miała stanowić szeroką arterię łączącą Ochotę z Mokotowem. Ślady tego zamysłu widać kształcie domu mieszczącego się przy ulicy Rakowieckiej w miejscu jej planowanego skrzyżowania z Uniwersytecką[6].
  • Ulica Akademicka tworząca obecnie pierzeję placu Narutowicza, miała być zabudowana z obu stron, także w miejscu obecnego skweru.
  • W latach 30. Kolonia Lubeckiego była popularnym plenerem filmowym. Osiedle można zobaczyć m.in. w filmie Jego ekscelencja subiekt.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jarosław Zieliński, Z dziejów Ochoty: Kolonia Lubeckiego (1), Ochotnik nr 11 02/2006 ISSN 1734-5510
  • Jarosław Zieliński, Z dziejów Ochoty: Kolonia Lubeckiego (2), Ochotnik nr 12 03/2006 ISSN 1734-5510
  • Kolonia Lubeckiego w Spacerowniku Gazety Wyborczej

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Pomiędzy Kolonią Staszica a Kolonią Lubeckiego [w:] Jarosław Zieliński, Ochotnicy na spacer, Warszawa: Veda, 2010, s. 44-59, ISBN 978-83-61932-22-2 (pol.).
  2. Jarosław Zieliński. Z dziejów Ochoty – Kolonia Lubeckiego (1). „Ochotnik”. 2 (11), s. 4-5, 2006. Ośrodek Kultury Ochoty (pol.). 
  3. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 30 września 2018 r. – Warszawa [pdf], „{{{czasopismo}}}”, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2018, s. 7 (pol.).
  4. a b Serwis mapowy NID.
  5. Serwis mapowy Urzędu M. St. Warszawy – Zabytki.
  6. Uniwersytecka róg Rakowieckiej? na warszawa1939.pl