Kolonia Staszica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolonia Staszica
Obiekt zabytkowy nr rej. 1536-A z 20.12.1993
Kolonia Staszica. Dom przy ul. Solariego 2
Kolonia Staszica. Dom przy ul. Solariego 2
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Ukończenie budowy 1922–1926
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kolonia Staszica
Kolonia Staszica
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kolonia Staszica
Kolonia Staszica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kolonia Staszica
Kolonia Staszica
Ziemia52°13′08,44″N 21°00′07,37″E/52,219011 21,002047
Kolonia Staszica przed 1939
Kolonia Staszica widziana z ul. Wawelskiej

Kolonia Staszica – zabytkowe osiedle na warszawskiej Ochocie, wybudowane w latach 1922–1926 według projektu Antoniego Dygata, Mariana Kontkiewicza, Adama Paprockiego i Józefa Referowskiego[1].

Kolonia składa się z ok. 100 willi z ogródkami oraz budynku wielopiętrowego przy ul. Filtrowej 30. Zajmuje obszar ograniczony aleją Niepodległości i ulicami: Wawelską (Trasą Łazienkowską), Sędziowską, Nowowiejską i Krzywickiego[1].

Opis[edytuj]

Pierwszym chronologicznie elementem osiedla były trzy wielorodzinne, jednopiętrowe domy, wystawione wzdłuż ulicy Nowowiejskiej. Każdy z nich nakryty był wysokim dachem kryjącym dodatkową kondygnację. Architektura owych budynków odwoływała się do stylistyki doby baroku.

Pomiędzy domami w roku 1922, więc podczas budowy północnej części Kolonii wytyczono przecznice ulicy Nowowiejskiej: Trybunalską, Referendarską i Sędziowską, wzdłuż których wystawiono parterowe, szeregowe domy z mansardowymi, ceramicznymi dachami. Każdy z nich poprzedzony był niewielkim ogródkiem od strony ulicy. W ten sposób powstało w sumie sześć zwartych pierzei: jedna wzdłuż ulicy Krzywickiego (wtedy Suchej), jedna wzdłuż ul. Sędziowskiej; obustronnie zabudowano ulice Trybunalską i Referendarską. Wolne przestrzenie pomiędzy budynkami wypełniły tereny zielone. Zabudowa ulic Trybunalskiej i Referendarskiej została zniszczona we wrześniu 1939, wypalonych domów o drewnianej konstrukcji nie odbudowano.

Zniszczenia wojenne w mniejszym stopniu dotknęły południową część Kolonii, zamknięta w kwartale ulic Wawelskiej, Krzywickiego, Filtrowej i Sędziowskiej.

Również w roku 1922 wytyczono ulicę Langiewicza, najważniejszą w tej części osiedla; jej willowa zabudowa powstała w latach 1923-1924. Projektantami stojących tu domów byli Antoni Dygat (ojciec Stanisława Dygata), Konstanty Sylwin Jakimowicz i Marian Kontkiewicz.

Wybudowane tu domy nawiązywały swą formą do polskich dworów, łatwo więc odnaleźć typowe ich architektury elementy, takie jak kolumnowe portyki z trójkątnymi szczytami czy wysokie, kryte dachówką dachy.

Jako ostatni element kolonii powstała zabudowa w pierzei ulicy Filtrowej; w latach 1922–1924 zrealizowano zespół domków szeregowych Filtrowa 32-50, nieco później, bo w roku 1925 kolejny szeregowiec Filtrowa 10-28 i wolnostojący dom wielorodzinny Filtrowa 30.

Oba szeregowce zniszczone w latach okupacji 1939–1945, podczas powojennej odbudowy zostały miejscami oszpecone poprzez wprowadzenie niekorzystnych zmian w ich wyglądzie.

Do września 1941 w Okręgu Południe, działał hufiec pod nazwą Kolonia Staszica, w początkowym okresie organizowania Chorągwi Warszawskiej. Komendantem Hufca był phm. Wiktor Wirgiliusz Mieczkowski.

W sierpniu 1944 roku Kolonia Staszica była miejscem bezprecedensowych w historii Warszawy zbrodni i bestialstw dokonywanych przez oddziały Rosyjskiej Wyzwoleńczej Armii Ludowej (RONA) w dniach 4–25 sierpnia 1944 roku, posłane do tłumienia powstania warszawskiego. Wydarzenia te przeszły do historii pod nazwą rzezi Ochoty.

Mieszkańcy[edytuj]

Przypisy

  1. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 345. ISBN 83-01-08836-2.