Krasnopol (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Krasnopol
Krasnopol
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat sejneński
Gmina Krasnopol
Liczba ludności (2006) 1300
Strefa numeracyjna (+48) 87
Kod pocztowy 16-503
Tablice rejestracyjne BSE
SIMC 0760886
Położenie na mapie gminy Krasnopol
Mapa lokalizacyjna gminy Krasnopol
Krasnopol
Krasnopol
Położenie na mapie powiatu sejneńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sejneńskiego
Krasnopol
Krasnopol
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Krasnopol
Krasnopol
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krasnopol
Krasnopol
Ziemia54°06′57″N 23°12′25″E/54,115833 23,206944

Krasnopolwieś (dawniej miasto) w Polsce położona na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w województwie podlaskim, w powiecie sejneńskim, siedziba gminy Krasnopol. Miejscowość leży przy drodze wojewódzkiej nr 653.

Krasnopol uzyskał lokację miejską w 1770 roku, zdegradowany w 1825 roku[1]. Miasto królewskie w ekonomii grodzieńskiej położone było w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Na terenie Krasnopola znajduje się zabytkowa synagoga z 1850. Do rejestru zabytków wpisany jest też układ urbanistyczny miejscowości. We wsi znajduje się kościół parafialny pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego oraz synagoga nie pełniąca już swej pierwotnej funkcji.

Dzieci i młodzież z Gminy Krasnopol uczęszczają do nowego budynku szkoły, w którym mieści się Zespół Szkół; tj. Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II oraz Gimnazjum w Krasnopolu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

I Rzeczpospolita

Krasnopol został założony w 1770 z polecenia Antoniego Tyzenhauza w uroczysku Opidemie przy drodze z Sejn do Wigier i Suwałk[3]. Przywilej miejski uzyskał prawdopodobnie w 1782[4]. Według planów miał stać się głównym ośrodkiem klucza dóbr królewski Pomorze, utworzonego w ramach kolonizacji słabo zaludnionej Puszczy Przełomskiej[3]. W trakcie lokalizacji wyznaczono prostokątny rynek o wymiarach 130x90 m z miejscem pod zabudowę kościelną przy południowej pierzei, a także drugi mniejszy rynek[3]. W 1781 erygowano parafię Przemienienia Pańskiego[5]. Pierwotnie powstał na jej potrzeby drewniany kościół[5].

Osadnictwo w Krasnopolu, mimo przeznaczenia w tym celu dużych terenów, rozwijało się powoli[3]. W 1786 w Krasnopolu zamieszkiwały 94 rodziny[6]. W mieście osiedlali się także Żydzi – w 1786 w mieście było 6 rodzin żydowskich, zaś w 1792 zamieszkiwało 26 rodzin[5]. Miejscowość nie rozwinęła się w większy ośrodek usługowo-handlowy (w 1792 był w niej tylko 1 kramarz i 6 rzemieślników), pozostając dużą osadą rolniczą[5].

Królestwo Prus

Po III rozbiorze Polski Krasnopol znalazł się w Królestwie Prus w prowincji Prusy Nowowschodnie w powiecie wigierskim[7]. Na przełomie XVIII i XIX w. Krasnopol liczył 533 mieszkańców i 172 domy, z czego Żydzi stanowili 4,5% (40 osób)[8]. W mieście działało 29 rzemieślników[9]. Miejscowość miała charakter rolniczy, zajmując 120 włók[10]. Liczba hodowanych zwierząt przedstawiała się następująco: 137 koni, 170 wołów, 180 krów, 99 cieląt, 375 owiec i 614 świń[10]. W czasach panowania pruskiego Krasnopol utracił prawa miejskie[11].

Księstwo Warszawskie

5 lipca 1807 Krasnopol został zajęty przez brygadę gen. Stanisława Fiszera[12]. Krasnopol wszedł następnie w skład departamenty łomżyńskiego w Księstwie Warszawskim[13].

Królestwo Kongresowe

W 1827 w Krasnopolu zamieszkiwało 1414 mieszkańców, zaś w 1880 liczba ludności wynosiła 2246 osób[14]. W 1862 w miejscu drewnianego kościoła wybudowano murowaną, późnoklasycystyczną świątynię Przemienienia Pańskiego[5]. W XIX wieku Krasnopol, podobnie jak inne miejscowości powiatu sejneńskiego, specjalizował się ówcześnie w uprawie chmielu[14].

W trakcie powstania styczniowego pod Krasnopolem 26 sierpnia 1863 miała miejsce potyczka oddziału dowodzonego przez Reklewskiego i Dahlena[15]. Po reorganizacji administracyjnej w 1866 Krasnopol wszedł w skład powiatu sejneńskiego w guberni suwalskiej[16].

Dwudziestolecie międzywojenne

Po I wojnie światowej Krasnopol wszedł w skład Polski dopiero w sierpniu 1919[17]. liczba ludności Krasnopola spadła po wojnie do 1192 mieszkańców[14].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są następujące obiekty[18]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 42-43.
  2. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 86.
  3. a b c d Wędzki 1975 ↓, s. 28.
  4. Krachało 1992 ↓, s. 19.
  5. a b c d e Wędzki 1975 ↓, s. 29.
  6. Wędzki 1975 ↓, s. 28–29.
  7. Wędzki 1975 ↓, s. 36–37.
  8. Wędzki 1975 ↓, s. 38.
  9. Wędzki 1975 ↓, s. 39.
  10. a b Wędzki 1975 ↓, s. 40.
  11. Wędzki 1975 ↓, s. 45.
  12. Wędzki 1975 ↓, s. 47.
  13. Wędzki 1975 ↓, s. 48–49.
  14. a b c Krachało 1992 ↓, s. 24.
  15. Katalog miejsc pamięci powstania styczniowego w województwie podlaskim 2013 ↓, s. 59.
  16. Krachało 1992 ↓, s. 23.
  17. Krachało 1992 ↓, s. 27.
  18. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2018-06-30. [dostęp 2018-04-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Katalog miejsc pamięci powstania styczniowego w województwie podlaskim. Białystok: Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Oddział Białystok, 2013. ISBN 978-83-88372-50-6.
  • Aleksander Krachało: Dzieje Krasnopola i Ochotniczej Straży Pożarnej. Krasnopol: 1992.
  • Andrzej Wędzki: Miasteczka Pojezierza Sejneńskiego. W: Materiały do dziejów Ziemi Sejneńskiej. T. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975, s. 9–71.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]