Kyrios (teologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Jezusa Chrystusa. Zobacz też: Kyrios - w kulturze Starożytnej Grecji.

Kyrios (gr. Κυριος, hebr. Adonai) – termin biblijny stosowany w tekstach Nowego Testamentu zarówno w odniesieniu do Ojca, jak również w odniesieniu do Jezusa, tłumaczony w języku polskim jako «Pan»[1]. Zwracanie się do Jezusa jako do Pana-Kyriosa było praktyką już w Kościele apostolskim, o czym świadczy choćby pierwotna formuła wyznania wiary, zapisana przez św. Pawła[2]:

Quote-alpha.png
Jeżeli więc ustami swoimi wyznasz, że Jezus jest Panem, i w sercu swoim uwierzysz, że Bóg Go wskrzesił z martwych - osiągniesz zbawienie. (Rz 10,9).

Określenia Kyrios w Nowym Testamencie używano także w odniesieniu do ludzi (np: Mt 27,63, Mt 13,27, Jn 12,21), którzy stali wyżej w hierarchii społecznej.

Stary Testament[edytuj | edytuj kod]

Analiza tekstów Starego Testamentu ukazuje fakt, że określenia tego używano nie tylko jako tytułu królewskiego, lecz także jako tytułu Bożego (Adonai=Kyrios). Bóg jest ukazany jako Pan panów, ponieważ jest Bogiem bogów (Pwt 10,17; Ps 136,3).

Kiedy w czytaniach liturgicznych z szacunku przestano wymawiać na głos Imię Boże JHWH, zostało ono zastąpione przez Adonai. Był to bez wątpienia powód dla którego w młodszych kopiach Septuaginty (LXX), greckiego przekładu Biblii hebrajskiej, Kyrios użyto w miejsce imienia JHWH, jako ekwiwalentu Adonai[2].

Nowy Testament[edytuj | edytuj kod]

Sam Jezus, komentując Psalm 110,1, chciał by ten tekst rozumiano w odniesieniu do Jego Osoby, że chociaż był synem Dawida, był od niego kimś wyższym i istniał przed nim (Mt 22,43nn; por. Łk 1,43; 2,11). Podobnie komentowano ten psalm we wczesnym okresie początków Kościoła:

Quote-alpha.png
Bo Dawid nie wstąpił do nieba, a jednak powiada: Rzekł Pan do Pana mego: Siądź po prawicy mojej, aż położę nieprzyjaciół Twoich podnóżkiem stóp Twoich. Niech więc cały dom Izraela wie z niewzruszoną pewnością, że tego Jezusa, którego wyście ukrzyżowali, uczynił Bóg i Panem, i Mesjaszem (Dzieje Apostolskie 2,34nn; przekł. BT).

Tytuł Kyrios w aramejskim brzmieniu przechowano w pierwotnym wezwaniu do Chrystusa: Marana tha! - Panie, przyjdź! (1 Kor 16,22; Ap 22,20). To że Paweł przekazał wspólnocie w Koryncie to Marana Tha, należące do chrześcijaństwa palestyńskiego, świadczy że swoje rozumienie Jezusa jako Pana-Kyriosa przejął stamtąd, a nie z hellenizmu[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Pan (Kyrios)
  2. 2,0 2,1 2,2 Por. Paul Ternant, Pan, w: Słownik teologii biblijnej. s. 642-644.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]