Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Peru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Geographylogo.svg
Obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO (Kolorem czerwonym zaznaczono obiekty kulturowe, zielonym przyrodnicze, a niebieskim mieszane)

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Peru – lista miejsc w Peru wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Peru 24 lutego 1982 roku[2].

W 2018 roku na liście znajdowało się dwanaście obiektów: osiem dziedzictwa kulturowego, dwa o charakterze przyrodniczym i dwa o charakterze przyrodniczo-kulturowym[2].

Pierwsze obiekty, Miasto Cuzco i Zabytkowe sanktuarium Machu Picchu, zostały wpisane na listę podczas 7. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa, która odbyła się we Florencji w 1983 roku[3]. Komitet Światowego Dziedzictwa umieścił strefę archeologiczną Chan Chan na liście w 1986 roku, jednocześnie kwalifikując je jako obiekt zagrożony ze względu na erozję wywołaną ulewnymi deszczami[4]. Qhapac Ñan – system dróg dawnego Imperium Inków, przebiega także przez Argentynę, Boliwię, Chile, Kolumbię i Ekwador[5].

Na peruwiańskiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Peru zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajduje się osiem obiektów (stan na koniec 2018 roku).

Obiekty wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]

UNESCO sporządza listę obiektów zgodnie z dziesięcioma kryteriami; każdy wpis musi spełniać przynajmniej jedno z nich. Kryteria od i do vi są kulturowe, podczas gdy od vii do x są przyrodnicze[6].

Poniższa tabela przedstawia peruwiańskie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem;
Położenie – miasto, komitat; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[6]:
  • kulturowe,
  • przyrodnicze,
  • mieszane;
Rok – roku wpisu na listę/rozszerzenia wpisu na listę;
Opis – krótki opis obiektu;
Nr ref. – numer referencyjny UNESCO.

     * Obiekt międzynarodowy

     † Obiekt zagrożony

Obiekt Zdjęcie Lokalizacja
(Regiony)
Typ
(wraz z kryteriami)
Rok Opis Nr ref.
Miasto Cuzco
City of Cuzco
Cathedral at Cuzco.jpg
Cuzco Kulturowy
(iii), (iv)
1983 Cuzco, położone w Andach Peruwiańskich, za panowania wielkiego władcy Inków Pachacuteca stało się rozległym ośrodkiem miejskim, z oddzielonymi funkcjami administracyjnymi i religijnymi. Otoczone było jasno rozgraniczonymi terenami przeznaczonymi do produkcji rolnej, rzemieślniczej i przemysłowej. Hiszpanie, którzy zdobyli miasto w XVI w., zachowali jego strukturę, lecz na ruinach miasta Inków zbudowali barokowe kościoły i pałace[7]. 273
Zabytkowe sanktuarium Machu Pichu
Historic Sanctuary of Machu Picchu
80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg
Cuzco Mieszany
(i), (iii), (vii), (ix)
1983 Machu Picchu położone jest w niezwykle malowniczym otoczeniu, w sercu tropikalnego lasu górskiego na wysokości 2 430 m n.p.m. Prawdopodobnie było ono najbardziej zaskakującym założeniem miejskim państwa Inków w okresie jego największej świetności: wykute monumentalne mury, tarasy i pochylnie wydają się wyrastać ze zboczy skalnych. Otoczenie naturalne, na wschodniej ścianie Andów, należy do górnego dorzecza Amazonki, obfitującego w różnorodne gatunki flory i fauny[7]. 274
Stanowisko archeologiczne Chavín
Chavin (Archaeological Site)
Chavín de Huántar.JPG
Ancash Kulturowy
(iii)
1985 Stanowisko archeologiczne Chavín dało nazwę kulturze, która rozwijała się w wysoko położonej dolinie Andów Peruwiańskich w okresie 1500-300 p.n.e. Architektura zespołu tarasów i placów otoczonych konstrukcjami z ociosanych kamieni, a także ich dekoracja - w przeważającej części zoomorficzna - nadają niezwykły wygląd temu dawnemu miejscu kultu, jednemu z najwcześniej i najbardziej znanych prekolumbijskich zespołów zabytkowych[7]. 330
Park Narodowy Huascarán
Huascarán National Park
Taulliraju.JPG
Ancash Naturalny
(vii), (viii)
1985 Mount Huascarán, położony w Kordylierze Białej, najwyższym tropikalnym łańcuchu górskim, wznosi się na wysokość 6768 m n.p.m. Głębokie wąwozy o licznych potokach, jeziora lodowcowe i różnorodna roślinność tworzą niezwykle malownicze krajobrazy. Park zamieszkują m.in. niedźwiedzie andyjskie zwane okularowymi oraz kondory andyjskie[7]. 333
Strefa archeologiczna Chan Chan
Chan Chan Archaeological Zone
Chanchan fishnet ruins.JPG
La Libertad Kulturowy
(i), (iii)
1986 Państwo Chimú ze stolicą Chan Chan największą świetność osiągnęło w XV w., na krótko zanim uległo potędze Inków. Założenie miasta, największego w Ameryce prekolumbijskiej, odzwierciedla ścisłą strategię polityczną i społeczną, wyróżniającą się podziałem miasta na dziewięć „cytadel” lub „pałaców”, tworzących niezależne zespoły[7]. 366
Park Narodowy Manú
Manú National Park
Manu riverbank.jpg
Cuzco Naturalny
(ix), (x)
1987 Ten rozległy park o powierzchni 1,5 mln ha położony jest na wysokości od 150 do 4 200 m n.p.m. i odznacza się urozmaiconą roślinnością odpowiadającą poszczególnym piętrom. W porastającym najniższe partie lesie tropikalnym występują różnorodne gatunki zwierzęce i roślinne. Zidentyfikowano około 850 gatunków ptaków. Park stanowi również ostoję wydry olbrzymiej, pancernika olbrzymiego i jaguara[7]. 402
Historyczne centrum Limy
Historic Centre of Lima
Plaza de Armas, Lima.jpg
Prowincja Lima Kulturowy
(iv)
1988 „Miasto Królów”, mimo że zostało poważnie zniszczone w wyniku trzęsień ziemi, do połowy XVIII w. było stolicą i najważniejszym miastem dla wszystkich terytoriów pod dominacją hiszpańską w Ameryce Południowej. Liczne zabytki Limy, takie jak klasztor San Francisco, największy tego typu w tej części świata, stanowią wspólne dzieło artystów zarówno miejscowych, jak i przybyłych ze Starego Kontynentu[7]. 500
Park Narodowy Rio Abiseo
Río Abiseo National Park
Cataratas del Breo.jpg
San Martín Mieszany
(iii), (vii), (ix), (x)
1990 Park powstał w 1983 roku w celu ochrony flory i fauny lasów wilgotnych, typowych dla tej części Andów, wyróżniającej się licznymi gatunkami endemicznymi. Jedynie tutaj występuje małpa marmozeta lwia (Leontides rosalia), gatunek uważany za wymarły. W wyniku badań, prowadzonych od 1985 roku, odkryto 36 dotąd nieznanych stanowisk archeologicznych, położonych na wysokości od 2,5 do 4 tys. m n.p.m., które dają pełen obraz społeczeństwa przedinkaskiego[7]. 548
Linie i rysunki naziemne pustyni Nazca i Pampas de Jumana
Lines and Geoglyphs of Nasca and Palpa
Nazca monkey.jpg
Ica Kulturowy
(i), (iii), (iv)
1994 Linie i rysunki naziemne Nazca i Pampas de Jumana, położone na jałowej nizinie nadbrzeżnej w Peru, około 400 km na południe od Limy, pokrywają powierzchnię 450 km². Linie, nakreślone na ziemi w okresie od 500 p.n.e. do 500 n.e., ze względu na ich jakość, naturę, rozmiary i ciągłość, stanowią jedną z największych zagadek archeologii. Niektóre z rysunków przedstawiają żywe stworzenia, inne - stylizowane rośliny lub istoty fantastyczne, jeszcze inne tworzą kilkukilometrowe figury geometryczne. Przypuszcza się, że spełniały one funkcje rytualne, związane z astronomią[7]. 700
Historyczne centrum miasta Arequipa
Historical Centre of the City of Arequipa
Façana de la catedral d'Arequipa.jpg
Arequipa Kulturowy
(i), (iv)
2000 Stare Miasto w Arequipie, zbudowane z białego wulkanicznego tufu zwanego sillar, stanowi połączenie europejskich i miejscowych technik budowlanych, widocznych we wspaniałych osiągnięciach artystów kolonialnych oraz murarzy kreolskich i indiańskich. Przemieszanie wpływów przejawia się w solidnych murach, arkadach i sklepieniach, dziedzińcach i otwartych przestrzeniach oraz w złożonej dekoracji barokowej fasad budowli[7]. 1016
Święte miasto Caral-Supe
Sacred City of Caral-Supe
Aspero.jpg
Lima Kulturowy
(ii), (iii), (iv)
2009 Liczące ponad 5000 lat stanowisko archeologiczne na terenie Świętego Miasta Caral-Supe zajmuje powierzchnię 626 hektarów. Miasto uznawane jest za najstarsze centrum cywilizacyjne na obszarze obu Ameryk. Zachowane w doskonałym stanie pozostałości budowli, w szczególności płasko ścięte kopce o kształcie piramidalnym oraz dziedzińce na planie koła, zachwycają skomplikowanymi formami architektonicznymi. Odnaleziony na terenie miasta kipu (zbiór wykonanych z bawełny lub włosia sznurków z supełkami, służących do zapamiętywania informacji), świadczy o wysokim poziomie rozwoju społecznego Caral[7]. 1269
Qhapac Ñan*
Qhapaq Ñan, Andean Road System
Incatrail in Peru.jpg
Różne regiony Kulturowe
(ii), (iii), (iv), (vi)
2014 Rozległa sieć dróg służących komunikacji, wymianie handlowej i celom obronnym liczy ponad 30 tys. km. Drogi budowali Inkowie na przestrzeni kilku stuleci, częściowo opierając się na infrastrukturze preinkaskiej. Ta niezwykła sieć dróg biegnie w jednym z najtrudniej dostępnych regionów świata. Łączy zaśnieżone szczyty Andów (o wysokości ponad 6 tys. m.) z wybrzeżem, przebiega przez wilgotne lasy tropikalne, żyzne doliny i pustynie. System dróg osiągnął największy zasięg w XV w., przecinając Andy wzdłuż i wszerz. Wpis obejmuje 273 pojedyncze miejsca, leżące wzdłuż dróg o łącznej długości ponad 6 tys. km. Wybrano je jako ilustrację dokonań architektonicznych, technologicznych, politycznych i społecznych, a także jako przykłady związanej z systemem dróg infrastruktury służącej wymianie handlowej, zakwaterowaniu, magazynowaniu towarów i kultowi religijnemu[7]. 1459

Lista informacyjna[edytuj | edytuj kod]

Państwa członkowskie mogą przedstawić wykaz dóbr, które chciałyby rozważyć jako kandydaturę do umieszczenia na Liście Światowego Dziedzictwa. Każdy wniosek nominacyjny musi być poprzedzony wpisem na listę informacyjną, co najmniej rok przed jego zgłoszeniem. W innym przypadku wniosek nominacyjny nie będzie rozpatrywany[8][9]. Do 2018 roku Peru odnotowało osiem obiektów w swoim wykazie[2].

Obiekt Zdjęcie Lokalizacja
(Regiony)
Typ
(wraz z kryteriami)
Rok Opis Nr ref.
Kompleks archeologiczny Pachacámac
Archaeological Complex of Pachacamac
Pachacamac.jpg
Lima Kulturowy 1996 512
Historyczne centrum miasta Trujillo
Historic Center of the City of Trujillo
Freedom Monument, Trujillo.jpg
La Libertad Kulturowy 1996 510
Inkaska Droga Królewska: państwowy system drogowy nazwany „Qhapac Ñan”
The Great Inka Trail: state transportation system originally named "Qhapac Ñan"
Incatrail in Peru.jpg
Różne regiony Kulturowy
(ii), (iii), (iv), (v), (vi)
2001 1578
Historyczne centrum Cajamarki
The Historic Centre of Cajamarca
Catedral de Cajamarca.jpg
Cajamarca Kulturowy
(ii), (iv)
2002 1646
Jezioro Tititaca
Lake Titicaca
Lake titicaca.jpg
Puno Mieszany
(ii), (iii), (v), (vi), (vii), (x)
2005 5080
Kompleks archeologiczny Kuélap
Kuelap Archaeological Complex
Kuelap - Août 2007 - 05.jpg
Amazonas Kulturowy
(iii), (iv)
2011 5650
Kompleks astronomiczny Chanquillo
Chankillo Astronomical Complex
ThirteenTowersOfChanquilloFromFortress.JPG
Ancash Kulturowy
(i), (iii), (iv)
2013 5792
Kompleks górniczy Santa Bárbara
Santa Bárbara mining complex
Panorámica de Huancavelica.jpg
Huancavelica Kulturowy
(ii), (iv)
2017 6263

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2018-12-29].
  2. a b c UNESCO: Peru (ang.). whc.unesco.org. [dostęp 2018-12-17].
  3. UNESCO: CONVENTION CONCERNING THE PROTECTION OF THE WORLD CULTURAL AND NATURAL HERITAGE (ang.). whc.unesco.org. [dostęp 2018-12-17].
  4. UNESCO: Chan Chan Archaeological Zone (ang.). whc.unesco.org. [dostęp 2018-12-17].
  5. UNESCO: Qhapaq Ñan, Andean Road System (ang.). whc.unesco.org. [dostęp 2018-12-17].
  6. a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2018-12-18].
  7. a b c d e f g h i j k l UNESCO: Peru. unesco.pl. [dostęp 2018-12-18].
  8. UNESCO: Tentative Lists (ang.). whc.unesco.org. [dostęp 2018-12-18].
  9. UNESCO: Procedura wpisu. unesco.pl. [dostęp 2018-12-19].