Masyw Włodarza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Masyw Włodarza
Megaregion Pozaalpejska Europa Środkowa
Prowincja Masyw Czeski
Podprowincja Sudety z Przedgórzem Sudeckim
Makroregion Sudety Środkowe
Mezoregion Góry Sowie
Mikroregion(y) Masyw Włodarza
Zajmowane
jednostki
administracyjne
 Polska, Województwo dolnośląskie
powiat wałbrzyski

Masyw Włodarzamasyw górski w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Środkowych, w północno-zachodniej części Gór Sowich.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Masyw Włodarza położony jest w większości na terenie Parku Krajobrazowy Gór Sowich, na wschód od Głuszycy, w północno-zachodniej części Gór Sowich. Stanowi masyw oddzielnego pasma, ciągnącego się na północny zachód, od Przełęczy Sokolej przez Sokół, Moszną i Jaworek, aż po Stróżową Górę. Od głównego pasma Gór Sowich oddzielony jest Walimką, od Gór Suchych Wzgórzami Wyrębińskimi, a od Wałbrzyskich Bystrzycą.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Masyw Włodarza stanowi oddzielną niewielką kulminację Gór Sowich i stanowi samodzielny człon. Swoją niezależność zawdzięcza rzece Walimce, która wcisnęła się pomiędzy dwa grzbiety, główny grzbiet z Wielką Sową i grzbiet z Włodarzem. Główny grzbiet nieznacznie wznosi się na północny zachód w kierunku partii szczytowej Włodarza, a następnie opada w kierunku Stróżowej Góry. Zbocze północno-wschodnie opada stromo w stronę Walimki, a południowo-zachodnie w stronę Bystrzycy. Od głównego grzbietu odchodzi prostopadle kilka małych grzbietów, które opadają podobnie jak zbocza. Masyw będąc fizycznogeograficzną podjednostkę Gór Sowich, stanowi teren o podobnym charakterze. Masyw charakteryzują stożkowo-kopulaste o stromych zboczach wzniesienia: Mosznej (771 m n.p.m.), Osówki (716 m n.p.m.), Włodarz (811 m n.p.m.), Sobonia (716 m n.p.m.) Ostrej (654 m n.p.m.). Najwyższym wzniesieniem masywu jest Włodarz, od którego masyw wziął nazwę.

Rzeźba[edytuj | edytuj kod]

Jest to urzeźbiony, zwarty masyw, o dość wyrównanym grzbiecie, którego zbocza, w niżej położonych partiach rozczłonkowane są dolinami potoków. Grzbiet główny masywu poprzecinany jest płytkimi przełęczami, które oddzielają wzniesienia oraz kilka odchodzących prostopadle małych grzbietów.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Masyw zajmuje północno-wschodni fragment niecki śródsudeckiej, na oderwanym i wypiętrzonym fragmencie formacji skalnej Masywu Czeskiego, obszar ten powstał w czasie najstarszych ruchów górotwórczych i nie podlegał zmianom w czasie późniejszych fałdowań. Ostateczny wygląd masyw otrzymał w okresie epoki lodowcowej. Jest to urzeźbiony masyw o ciekawej strukturze geologicznej. Masyw należy do bloku sowiogórskiego, który zbudowany jest z twardych prekambryjskich gnejsów i migmatytów, z niewielkimi wystąpieniami skał: ultrazasadowych, amfibolitów, serpentynitów, granulitów i pegmatytów.

Krajobraz[edytuj | edytuj kod]

Krajobraz masywu, przedstawia krajobraz niskich gór, z niezwykle różnorodną rzeźbą terenu.Część przedgórska jest pofałdowana z niewielkimi wzniesieniami, występują tu niewielkie doliny, a zbocza ponacinane są górskimi potokami. Rzeźbę masywu kształtują wyniesione szczyty z wyraźnym podkreśleniem zboczy, najwyższe wzniesienia nie przekraczają 820 m n.p.m. Masyw mimo niewielkich wysokości posiada strome zbocza i nieznacznie, pofalowaną linię grzbietową, poprzecinaną przełęczami. Większość środkowego obszaru, w którym położony jest grzbiet, zajmuje zwarty las świerkowy regla dolnego z domieszką drzew liściastych. Obrzeża zajmują górskie łąki, pola uprawne i częściowo nieużytki. Krajobraz częściowo przeobrażony. Pierwotny charakter krajobrazu w większości został zachowany.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Położenie fizycznogeograficzne oraz pobliskie pasma gór osłaniających masyw ze wszystkich stron sprawiają, że nad masywem ścierają się masy powietrzne, wpływające na kształtowanie się typów pogody i zjawisk atmosferycznych tego mikroregionu. Masyw leży w obszarze występowania klimatu przedgórskiego i odznacza się specyficznym, surowszym klimatem. Klimat panujący na terenie masywu jest typowym górskim klimatem, charakteryzującym się wysokimi opadami, niską średnią temperaturą i długo zalegającą pokrywą śnieżną. Przy wyżowych nocach zachodzi czasem zjawisko inwersji temperatur. Zimy są mroźne, a średnie temperatury zimą porównywalne są do temperatur wyższych gór. Opadom często towarzyszą gwałtowne burze z wyładowaniami. Wysokie opady, niskie roczne temperatury specyficzne położenie, wysokość względna sprzyjają przyrodzie typu górskiego.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Masyw należy do zlewiska Morza Bałtyckiego, położony jest w dorzeczu Odry. Największą rzeką zbierająca wraz ze swoimi dopływami wody z południowo-zachodnich zboczy jest Bystrzyca, lewobrzeżny dopływy Odry, z północno-wschodnich zboczy wody zbierane są przez Walimkę i Jaworzynę, lewobrzeżne dopływy Bystrzycy.

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

W obrębie masywu położone są miejscowości: Jedlina-Zdrój, Olszyniec, Głuszyca, Walim, Rzeczka, Sierpnica, Kolce.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Masyw Włodarza, w okresie II wojny światowej, stanowił centrum ogromnych prac górniczo-budowlanych, związanych z budową kompleksu militarnego pod kryptonimem „Riese” (pol. Olbrzym), prowadzonych w latach 1943-45, przez Organizację Todta. W związku z tym cały masyw objęty był szczególną tajemnicą przez III Rzeszę.
  • W latach 70. XX wieku podejmowano kilka prób wyjaśnienia tajemnic budowli, prowadzono ekspedycje badawcze, ale nie przyniosły one pełnej odpowiedzi do czego miały być użyte podziemne obiekty, jaki był ich zasięg, ani co stało się z częścią więźniów i obozów.