Mrowla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mrowla
Grodzisko w Mrowli
Grodzisko w Mrowli
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat rzeszowski
Gmina Świlcza
Liczba ludności (2015-12-31) 1460[1]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 36-054[2]
Tablice rejestracyjne RZE i REF
SIMC 0663864
Położenie na mapie gminy Świlcza
Mapa lokalizacyjna gminy Świlcza
Mrowla
Mrowla
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mrowla
Mrowla
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Mrowla
Mrowla
Położenie na mapie powiatu rzeszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rzeszowskiego
Mrowla
Mrowla
Ziemia50°05′46″N 21°54′48″E/50,096111 21,913333

Mrowlawieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Świlcza[3][4]. Leży nad rzeką Mrowlą.

W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Mrowla. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Łukasza Ewangelisty. We wsi znajduje się szkoła podstawowa im. Marii Konopnickiej, a także ośrodek szkolno-wychowawczy. Mrowla posiada jednostkę Ochotniczej Straży Pożarnej oraz pocztę. We wsi działa klub sportowy „Mrowlanka Mrowla”, który obecnie gra w Klasie B.

Sąsiednie miejscowości to: Bratkowice, Lipie, Rogoźnica, Rudna Mała, Rudna Wielka, Świlcza, Trzciana.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Mrowla[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0663870 Bajor część wsi
0663887 Cierpisz część wsi
0663893 Gęsiówka część wsi
0663918 Otoka przysiółek
0663901 Rajchy część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś została założona w 2. połowie XIV wieku. Po dwóch nieudanych próbach lokacji (z 1347 i 1352), ostatnia, dokonana w 1367, okazała się udaną. Założycielem wsi był król Kazimierz III Wielki. Mrowla stanowiła własność królewską i zarządzana była przez różnych dzierżawców. Była wsią królewską tenuty bratkowickiej w województwie sandomierskim w 1629 roku[5]. Po rozbiorach Polski dostała się w ręce prywatne. Na początku XIX wieku nabyli ją od austriackiego rządu Stadniccy, a w 2 poł. XIX w. – Franciszek i Józefa Dolińscy. Po zakończeniu II wojny światowej majątek upaństwowiono i rozparcelowano. Dawny dwór Dolińskich gruntownie przebudowano w latach 70. XX wieku i przekształcono w ośrodek szkolno-wychowawczy.

W XIX w. istniała w Mrowli duża szkoła parafialna, w której mogło pobierać naukę nawet 60 uczniów. Działała aż do powołania szkół ludowych w 1875. W 2 połowie XIX w. istniała również gminna kasa pożyczkowa. W 1902 powstała kasa oszczędności i pożyczek – późniejsza Kasa Stefczyka. Współorganizatorem przedsięwzięcia był ks. H. Siarkowski wraz z kierownikiem miejscowej szkoły W. Fleszarem.

Na północ od wsi znajduje się charakterystyczne wzniesienie pokryte drzewami tzw. grodzisko. Jedna z hipotez zakłada, że mogła to być średniowieczna strażnica, strzegąca przebiegającej w pobliżu granicy między Polską a Rusią.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

rok liczba domów liczba mieszkańców
1786 101 618
1921 232 1084
2004 312 1354[6]

Parafia[edytuj | edytuj kod]

W dawnych wiekach wieś Mrowla leżała na terenie Archidiecezji Krakowskiej, obecnie znajduje się na terenie diecezji rzeszowskiej w dekanacie Rzeszów Zachód. Dokumenty pierwszej donacji parafii zaginęły, choć jej erygowanie dokonano pomiędzy rokiem 1367 a 1373. W 1496 w Sandomierzu w święto św. Scholastyki Dziewicy, biskup przemyski Jan Albert fundację tę odnowił i pomnożył. Obecny kościół pw. św Łukasza Ewangelisty został wybudowany w latach 1896–1900 według projektu architekta krakowskiego Sławomira Odrzywolskiego. Proboszczem wówczas był ks. Józef Siarkowski. Konsekracja odbyła się w 1905. Roboty murarskie wykonał majster Mindowicz z Sieniawy. Kościół ten posiada 100-letnią kopię cudownego obrazu Matki Bożej Kochawińskiej z napisem pod spodem: „O Mater Dei electa/Esto nobis via recta”. W kościele są ponadto zabytkowe organy z 1897 wykonane przez firmę Rieger-Kloss z Krnov. Według danych kościelnych liczba mieszkańców żyjących na terenie parafii w Mrowli (Mrowla i Lipie) liczy 1700 osób – z tego 1697 katolików oraz 3 innowierców[7].

Nad rzeką Mrowlą (pot.Mrówką), w pobliżu parku dworskiego, znajduje się kapliczka z drewnianą figurą św. Jana Nepomucena z XIX wieku.

Znane osoby związane z Mrowlą[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Bielak – poseł PSL „Piast”, nauczyciel, w czasie II wojny światowej sprowadzony do szkoły w Mrowli, gdzie spędził kilka ostatnich lat życia, pochowany w tej wsi[8].
  • major Albin Fleszar ps. „Satyr” – żołnierz Legionów, geolog
  • por. Władysław Pałka ps. „Zdzisław”, „Karaś”, „Rygor” – Oficer rzeszowskiego wywiadu rozpracowującego Wunderwaffe Blizna Poland[9][10][11]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona gminy, demografia
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. Zbigniew Anusik, Struktura własności ziemskiej w powiecie pilzneńskim w roku 1629, w: Przegląd Nauk Historycznych 2011, r. X, nr 2, s. 77.
  6. Portal Gminy Świlcza.
  7. Portal Diecezji Rzeszowskiej, Mrowla.
  8. Halina Dudzińska. Tryptyk legionowy. III. Biogramy. „Rocznik Kolbuszowski”. 3, s. 94-109, 1994. Regionalne Towarzystwo Kultury im. J. M. Goslara w Kolbuszowej (pol.). 
  9. Agnieszka Walter-Drop: Pamięci Władysława Pałki (pol.). parafia.brynow.katowice.pl, 2013-01-12. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-02)].
  10. Adwokatura.pl.
  11. Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – wspomnienie adw. Pałki (pol.). adwokatura.pl, 2018-03-01. [dostęp 2019-08-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]