Mustafa Dżemilew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mustafa Dżemilew
Мустафа Джемілєв
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

13 listopada 1943
Aj-Serez

Przewodniczący Medżlisu Tatarów Krymskich
Okres

od 1991
do 2013

Następca

Refat Czubarow

Odznaczenia
Order Wolności (Ukraina) Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
Mustawa Dżemilew w Senacie RP (2014)

Mustafa Dżemilew, ukr. Мустафа Джемілєв, krymskotat. Mustafa Cemilev, właśc. Mustafa Abdülcemil Qırımoğlu, ukr. Мустафа Абдульджеміль Киримоглу, trb. Mustafa Abduldżemil Kyrymohłu (ur. 13 listopada 1943 w Aj-Serez na Krymie) – ukraiński polityk, radziecki dysydent, długoletni przewodniczący Medżlisu Tatarów Krymskich oraz Rady Przedstawicieli Narodu Krymskotatarskiego, deputowany do Rady Najwyższej Ukrainy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W maju 1944 wraz z całą rodziną został deportowany do Uzbekistanu. Od 16 roku życia zarabiał na życie jako tokarz i ślusarz. W 1962 rozpoczął naukę w instytucie inżynieryjnym w Taszkencie, jednak po trzech latach skreślono go z listy studentów za „niewłaściwe zachowanie”.

W 1961 znalazł się wśród założycieli związku młodzieży krymskotatarskiej w Taszkencie. W 1969 należał do założycieli Grupy Inicjatywnej na rzecz Obrony Praw Człowieka w ZSRR. Był siedmiokrotnie skazywany, łącznie spędził 15 lat w izolacji więziennej za „szerzenie poglądów kwestionujących ład radziecki”. W latach 1975–1976 zorganizował trwającą 303 dni głodówkę w więzieniu w Omsku. W 1983 założył i redagował nielegalny biuletyn informacyjny. Od 1987 do 1991 kierował organizacjami ruchu narodowego Tatarów krymskich.

W 1987 zamieszkał w Bachczysaraju. W czerwcu 1991 wybrano go na przewodniczącego Medżlisu Tatarów Krymskich, kierował tym gremium do 2013. W maju 1999 został przewodniczącym Rady Przedstawicieli Narodu Krymskotatarskiego.

W 1998 po raz pierwszy uzyskał mandat deputowanego do Rady Najwyższej Ukrainy (z ramienia Ludowego Ruchu Ukrainy), później był wybierany w 2002 i 2006 (z listy Bloku Nasza Ukraina), 2007 (z listy Nasza Ukraina-Ludowa Samoobrona), 2012 (z listy Batkiwszczyny)[1], 2014 i 2019 (z ramienia ugrupowania Petra Poroszenki)[2][3].

Stanął na czele fundacji „Krym”. Oprócz języka państwowego i ojczystego deklaruje znajomość języka rosyjskiego, angielskiego i tureckiego. Żonaty z Safinar (przewodniczącą organizacji kobiet krymskotatarskich); mają dwóch synów i córkę.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2018 odznaczony Orderem Wolności[4], a w 2021 Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[5].

W 1998 wyróżniony nagrodą Nansen Refugee Award za działalność na rzecz powrotu Tatarów krymskich do ojczyzny. W 2014 został pierwszym laureatem Nagrody Solidarności im. Lecha Wałęsy[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]