Nikielin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nikielin
Nickeline-51154.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny arsenek niklu (NiAs)
Twardość w skali Mohsa 5–5,5
Przełam muszlowy, nierówny
Łupliwość bardzo niewyraźna
Układ krystalograficzny heksagonalny
Gęstość minerału 7,78 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa czerwona, brunatnawa, miedzianoczerwona
Rysa brunatnoczarna
Połysk metaliczny

Nikielin (kupfernickel) – minerał, z gromady arsenków. Należy do minerałów bardzo rzadkich. Współwystępuje z annabergitem i arsenopirytem.

Nazwa[edytuj]

Nazwa „nikielin” (fr. nickéline) nawiązuje do jego składu chemicznego, w którym dominuje nikiel. Została nadana w roku 1832 przez francuskiego mineraloga François Beudanta (1787–1850) i zastąpiła wcześniejsze określenie kupfernickel, wprowadzone w 1694 roku przez niemieckiego alchemika i geologa Urbana Hjärnego (1641–1724), które odnosiło się do niemieckiego słowa kupfer, czyli miedź oraz prawdopodobnie do imienia Nicolaus, którym określano złośliwego gnoma[1][2][3] (w krajach anglojęzycznych drugi człon nazwy kojarzy się z terminem Old Nick oznaczającym diabła[4][5][3]). Pogardliwa nazwa wynikała z faktu, że chociaż nikielin przypomina z wyglądu minerały miedzi i po roztworzeniu w kwasie azotowym daje zielony roztwór (podobnie jak minerały miedzi), nie było możliwe wyizolowanie z niego pożądanego metalu[2].

W roku 1751 Axel Cronstedt otrzymał z nikieliny znalezionej w szwedzkiej kopalni w Los nowy pierwiastek – nikiel[2][5][3].

Charakterystyka[edytuj]

Właściwości[edytuj]

Zwykle występuje w skupieniach ziarnistych, zbitych, groniastych. Niekiedy tworzy dendryty o strukturze „drzewiastej”. Jest kruchy, nieprzezroczysty, zawiera ok. 44% niklu. Często zawiera domieszki kobaltu, żelaza, antymonu i siarki.

Występowanie[edytuj]

Występuje w złożach magmowych razem z innymi siarczkami i arsenkami oraz w niektórych hydrotermalnych żyłach kruszcowych.

Miejsca występowania:

  • W Polsce: śladowe ilości zostały stwierdzone w dolnośląskich łupkach miedzionośnych, w łupkach ogniotrwałych w okolicach Nowej Rudy, łupkach mikowych k.Lwówka, także w Kowarach i okolicach Kamiennej Góry.

Zastosowanie[edytuj]

  • ma znaczenie przemysłowe jako podrzędna ruda niklu (ok. 44% Ni),
  • bywa interesujący dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Przypisy[edytuj]

  1. Nickeline. Mindat.org. [dostęp 2017-03-08].
  2. a b c P. Enghag: Encyclopedia of the Elements. Technical Data - History - Processing - Applications. Wiley, 2004, s. 689–690. ISBN 9783527306664.
  3. a b c Nickel: historical information. WebElements Periodic Table. [dostęp 2017-03-08].
  4. Baldwin, William H. The story of Nickel. I. How „Old Nick’s” gnomes were outwitted. „Journal of Chemical Education”. 8 (9), s. 1749, 1931. DOI: 10.1021/ed008p1749. 
  5. a b F. Cardarelli: Materials Handbook. A Concise Desktop Reference. Springer, 2008, s. 124–125. ISBN 978-1-84628-668-1.

Bibliografia[edytuj]

  • W. Heflik, L. Natkaniec-Nowak: Minerały Polski. Antykwa, 1998.
  • J. Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Videograf II, 2003.

Linki zewnętrzne[edytuj]