Nowogród Siewierski

Nowogród Siewierski
Новгород-Сіверський
Herb	Flaga
Państwo	Ukraina
Obwód	czernihowski
Powierzchnia	11,81 km²
Populacja (2025); • liczba ludności	; 11 440
Kod pocztowy	16000
Tablice rejestracyjne	CB
	Położenie na mapie obwodu czernihowskiego Nowogród Siewierski
	Położenie na mapie Ukrainy Nowogród Siewierski
	51°59′N 33°16′E/51,983333 33,266667
	Multimedia w Wikimedia Commons

Nowogród Siewierski (ukr. Новгород-Сіверський) – miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, nad Desną, położone w obwodzie czernihowskim. Stolica rejonu nowogrodzkiego. Historyczna stolica ziemi siewierskiej.

Nowogród Siewierski był najbardziej na wschód wysuniętym miastem powiatowym w I Rzeczypospolitej oraz w całej historii Polski.

Historia

Według danych archeologicznych miasto założone około X wieku, prawdopodobnie na rozkaz Włodzimierza Wielkiego, który kazał budować grody ochraniające Kijów^[2]. W latopisach ruskich pierwszy raz wymienione z nazwy przez Włodzimierza Monomacha w jego Pouczeniu z 1078/1079 roku^[3]. Od 1098 stolica udzielnego Księstwa Siewierskiego. W 1223 spalony przez najazd Mongołów. Od 1239 własność książąt Briańska.

W 1320 przyłączony przez Giedymina do Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1386 roku Dymitr Korybut Olgierdowicz, książę nowogrodzko-siewierski, przyrzekł wierność królowi polskiemu Władysławowi Jagielle, królowej Jadwidze i Koronie Królestwa Polskiego. W 1398 r. Władysław Jagiełło nadał miasto Świdrygielle.

W 1503 Nowogród Siewierski został włączony do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Pod Nowogrodem Siewierskim 31 grudnia 1604^[4], miała miejsce bitwa pomiędzy wojskami Dymitra Samozwańca pragnącego zdobyć tron w Carstwie Rosyjskim, a oddziałami wiernymi carowi Borysowowi Godunowowi. Po stronie Samozwańca walczyły oddziały polskie (m.in. husaria) pod dowództwem Jerzego Mniszcha, dzięki którym Dymitr odniósł zwycięstwo.

Po rozejmie w Dywilinie (1619) w granicach Rzeczypospolitej, na terytorium Korony Królestwa Polskiego. Został siedzibą powiatu nowogrodzkiego siewierskiego w województwie czernihowskim prowincji małopolskiej. Zygmunt III Waza nadał mu w 1620 prawa miejskie i herb.

Od rozejmu andruszowskiego (1667) w granicach Carstwa Rosyjskiego i Imperium Rosyjskiego (do 1764 w ramach autonomicznego Hetmanatu). 1918 - Ukraińska Republika Ludowa i Hetmanat. 1919-1991 - Ukraińska SRR (1922-1991 w składzie ZSRR). Od 1991 niepodległa Ukraina.

Zabytki

Cerkiew św. Mikołaja z 1720 r.
Łuk triumfalny(inne języki) z 1786 r.
Sukiennice(inne języki) z lat 1856-1861
Skład targowy(inne języki) z XIX w.
Gmach ziemstwa z końca XIX w.
Gmach gimnazjum żeńskiego(inne języki) z lat 1908-1912

Cerkiew św. Mikołaja
Sukiennice
Gmach gimnazjum żeńskiego

Gospodarka

W mieście rozwinął się przemysł lniarski, bawełniany oraz spożywczy^[5].

Urodzeni w mieście

Hipolit Łossowski – polski pilot balonów sterowych, generał brygady Wojska Polskiego, twórca wojsk balonowych II RP.
Mikołaj Godlewski – polski prawnik, tymczasowy prezydent miasta Łodzi [1].

Przypisy

↑ https://ns-mrada.cg.gov.ua/web_docs/6694/2025/02/docs/Проєкт%20Стратегії%20розвитку%20Новгород-Сіверської%20МТГ%20до%202027%20року%20та%20План%20заходів%20на%202025-2027%20роки.pdf
↑ Nestor, Powieść minionych lat, przeł. i opracował Franciszek Sielicki Wrocław 1999 s. 96
↑ Nestor, Powieść minionych lat, przeł. i opracował Franciszek Sielicki Wrocław 1999 s. 188
↑ Piotr Florek. Pierwszy etap walki Dymitra I Samozwańca o koronę carską: bitwa pod Nowogrodem Siewierskim w 1604 r.. „Echa Przeszłości”. Nr 8, s. 105, 2007.
↑ Nowogród Siewierski, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-02-17] .

Bibliografia

Stefan Kuczyński, Ziemie czernihowsko-siewierskie pod rządami Litwy, Warszawa 1936

Linki zewnętrzne

Informacje turystyczne
[2]
Muzeum "Słowa o pułku Igora"
Podstawowe dane
[3]
Nowogród (3), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VII: Netrebka – Perepiat, Warszawa 1886, s. 254 .

[1] ttps://ns-mrada.cg.gov.ua/web_docs/6694/2025/02/docs/Проєкт%20Стратегії%20розвитку%20Новгород-Сіверської%20МТГ%20до%202027%20року%20та%20План%20заходів%20на%202025-2027%20роки.pdf

[2] Nestor, Powieść minionych lat, przeł. i opracował Franciszek Sielicki Wrocław 1999 s. 96

[3] Nestor, Powieść minionych lat, przeł. i opracował Franciszek Sielicki Wrocław 1999 s. 188

[4] Piotr Florek. Pierwszy etap walki Dymitra I Samozwańca o koronę carską: bitwa pod Nowogrodem Siewierskim w 1604 r.. „Echa Przeszłości”. Nr 8, s. 105, 2007.

[PWN-5] Nowogród Siewierski, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-02-17] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]