Nysa Łużycka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nysa Łużycka
Lužická Nisa
Ilustracja
Nysa Łużycka na wysokości Zgorzelca
Kontynent Europa
Państwo  Czechy
 Polska
 Niemcy
Rzeka
Długość 251,6–254,6 km
Powierzchnia zlewni 4297–4403 km²
Średni przepływ 31 m³/s przy ujściu
Źródło
Miejsce południowo-zachodnie stoki Gór Izerskich
Wysokość 635 m n.p.m.
Współrzędne 50°43′47″N 15°13′44″E/50,729722 15,228889
Ujście
Recypient rzeka Odra
Miejsce obok wsi Ratzdorf
Wysokość 33 m n.p.m.
Współrzędne 52°04′11″N 14°45′20″E/52,069722 14,755556
Mapa
Dorzecze Nysy Łużyckiej
Dorzecze Nysy Łużyckiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście
Źródło
Ujście Nysy Łużyckiej do Odry

Nysa Łużycka (czes. Lužická Nisa, niem. Lausitzer Neisse, górnołuż. Łužiska Nysa, dolnołuż. Łužyska Nysa[1]) – rzeka w Czechach (kraj liberecki), Niemczech (Saksonia) i Polsce (woj. dolnośląskie i lubuskie); lewobrzeżny dopływ Odry. Długość rzeki wynosi (według różnych publikacji) od 251,6 km[2][3] do 254,6 km[4].

Zlewnia Nysy Łużyckiej obejmuje obszar o powierzchni (według różnych publikacji) od 4297 km²[3] do 4403 km²[4].

Na długości 197,8 km rzeka wyznacza granicę pomiędzy Polską a Niemcami od 1945 roku (uznaną oficjalnie w latach 1950, 1970 i 1991); powierzchnia zlewni 4297 km² (2196 km² w Polsce). Górny odcinek rzeki o długości 53,8 km i powierzchni zlewni 375,3 km kw. znajduje się na terenie Czech.[1]

Średnioroczny przepływ średniej wody (SSQ) obliczony w punkcie ujścia rzeki wynosi 31 m³/s[5].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Źródła w Czechach na wysokości ok. 635 m n.p.m., na granicy miejscowości Nová Ves nad Nisou i Smržovka, w południowej części Gór Izerskich[1]. Powstaje z połączonych rzek Nysy Biedrzychowskiej i Nysy Czarnej[1].

W górnym biegu Nysy Łużyckiej leży Żytawskie Zagłębie Węglowe, którego wschodnią część stanowi Turoszowskie Zagłębie Węgla Brunatnego[1]. Następnie rzeka przepływa przez obszar Borów Dolnośląskich i tereny wschodnich Łużyc[1].

Nysa Łużycka uchodzi do Odry na 542,4 km jej biegu[6][3], na północ od wsi Kosarzyn, w pobliżu niemieckiej wsi Ratzdorf.

Nysa Łużycka w Parku Mużakowskim

Hydronimia[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej używano polskiej nazwy Nissa[7][8].

Polską nazwę Nysa Łużycka wprowadzono urzędowo zarządzeniem w 1951 roku[9].

Nazwa rzeki należy do nazw substratowych – została przejęta przez nową ludność od wcześniejszych osadników, którzy później wyginęli lub wymarli[10].

Główne dopływy[edytuj | edytuj kod]

Miasta nad Nysą od źródeł[edytuj | edytuj kod]

Zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Elektrownie wodne:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 2: Pogórze Izerskie. Cz. 2: M-Ż. Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 2003, s. 127-129. ISBN 83-85773-61-4.
  2. 2.3.12. Zlewnia Nysy Łużyckiej. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 96.
  3. a b c Ocena stanu jakości rzek województwa dolnośląskiego w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 51.
  4. a b Transnational Pilot River Basin Lusatian Neisse. Ministerstvo zemědělství, 2005, s. 13, seria: Testing of CIS Guidance Documents, Final Report Phase I.
  5. Stan środowiska w województwie lubuskim w 2007 roku. , s. 9, 2008. WIOŚ Zielona Góra. ISSN 1998-5580. [dostęp 2011-02-27]. 
  6. 2. Wody. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2009 roku. WIOŚ Wrocław, 2010, s. 38.
  7. Dekret z dnia 26 października 1945 r. o ustanowieniu „Medalu za Odrę, Nissę, Bałtyk” (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 285).
  8. Ustalona granica w rejonie Swinoujście – Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-07. 
  9. Zarządzenie nr 115 Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 1951 r. ws. przywrócenia i ustalenia urzędowych nazw rzecznych śląskiej części dorzecza Odry i Łaby (M.P. z 1951 r. Nr 62, poz. 825, s. 827).
  10. Cienkowski, W. P., Sekrety imion własnych, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1965, s. 136.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]