Ody (Biblia)

Ody (gr. ᾠδαί, cs. пѣ́сни) – zbiór 14 kantyków biblijnych, obecny w niektórych wydaniach Septuaginty lub jej wczesnych tłumaczeniach, a także w psałterzach liturgicznych obrządku bizantyjskiego.

Wiadomości ogólne

Ody najczęściej umieszczane były na końcu Księgi Psalmów, niekiedy jednak stanowiły one oddzielny manuskrypt. Nie jest to typowa księga biblijna, lecz zbiór cytatów z różnych ksiąg Starego Testamentu i kilku z Ewangelii Łukasza.

Księgę zawiera wiele rękopisów Septuaginty, w tym tak znaczące jak: Kodeks Aleksandryjski (V wiek), kodeks Veronensis (VI wiek), Turicensis (VII wiek) i minuskuł 55 (Rahlfs)^[1]. Niektóre starsze psałterze zawierają dodatkowo piętnasty kantyk.

Zawartość

Pierwsza Oda Mojżesza — Kantyk Mojżesza z Wyjścia 15, 1–19
Druga Oda Mojżesza — Księga Powtórzonego Prawa 32, 1–43
Modlitwa Anny, matki Samuela — 1 Księga Samuela 2, 1–10
Modlitwa Habakuka — Księga Habakuka 3, 2–19
Modlitwa Izajasza — Księga Izajasza 26, 9–20
Modlitwa Jonasza — Księga Jonasza 2, 3–10
Modlitwa Azariasza — Księga Daniela 3, 26–45
Pieśń trzech młodzieńców — Księga Daniela 3, 52–88
Magnificat (Ewangelia Łukasza 1, 46–55) i Benedictus (Modlitwa Zachariasza z Łukasza 1, 68–79)
Modlitwa Izajasza — Księga Izajasza 5, 1–9
Modlitwa Ezechiasza — Księga Izajasza 38, 10–20
Modlitwa Manassesa — krótki utwór umieszczany jako zakończenie 2 Księgi Kronik
Nunc dimittis — Modlitwa Symeona z Łukasza 2, 29–32
Modlitwa Poranna — Ewangelia Łukasza 2, 14; Psalm 144, 2; Psalm 118, 12^[2]

Niektóre starsze psałterze, jak na przykład Psałterz synajski, zawierają jeszcze piętnasty kantyk zatytułowany Gloria in excelsis Deo, oparty na Ewangelii Łukasza 2,14^[3].

Użycie liturgiczne

W obrządku bizantyjskim ody, zwane także pieśniami biblijnymi^[4], są w użyciu podczas jutrzni^[5]. W obrządkach zachodnich ich odpowiednikiem są kantyki^[6].

Przypisy

↑ A Quest for the Assumed LXX Vorlage of the Explicit Quotations in Hebrews. s. 65.
↑ Henry Barclay Swete, An Introduction to the Old Testament in Greek, Cambridge University Press, 1914, s. 253.
↑ Leszek Moszyński. Doxologia maior (Gloria in excelsis Deo) w dwóch najstarszych drukowanych mszałach chorwackich głagolaszy (1483 i 1494) wobec cyrylometodejskiego przekładu Psałterza synajskiego, Mszału serbskiego i postanowień Soboru trydenckiego (1545-1563). „Slovo”. sv. 56-57 (2006-’07), s. 363–377, 2008. Zagreb: Deutsche Bibelgesellschaft.
↑ WiesławW. Przyczyna WiesławW. i inni red., Słownik polskiej terminologii prawosławnej: SPTP, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2022, ISBN 978-83-7431-738-2 .
↑ E.E. Mercenier E.E., F.F. Paris F.F., La prière des églises de rite byzantin. I: L’office divin, la liturgie, les sacrements, wyd. 2, Monastère de Chevetogne. 1948, XL+471 .
↑ Antiphonale Sanctae Romanae Ecclesiae pro diurnis horis Ss. D. N. Pii X. Pontificis Maximi jussu restitutum et editum, Romae: Typis Polyglottis Vaticanis, 1912, XVII+776+[221]+98*+48 .

Bibliografia

Henry Barclay Swete, An Introduction to the Old Testament in Greek, Cambridge University Press, 1914, p. 253-255.

[1] A Quest for the Assumed LXX Vorlage of the Explicit Quotations in Hebrews. s. 65.

[2] Henry Barclay Swete, An Introduction to the Old Testament in Greek, Cambridge University Press, 1914, s. 253.

[3] Leszek Moszyński. Doxologia maior (Gloria in excelsis Deo) w dwóch najstarszych drukowanych mszałach chorwackich głagolaszy (1483 i 1494) wobec cyrylometodejskiego przekładu Psałterza synajskiego, Mszału serbskiego i postanowień Soboru trydenckiego (1545-1563). „Slovo”. sv. 56-57 (2006-’07), s. 363–377, 2008. Zagreb: Deutsche Bibelgesellschaft.

[:0-4] WiesławW. Przyczyna WiesławW. i inni red., Słownik polskiej terminologii prawosławnej: SPTP, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2022, ISBN 978-83-7431-738-2 .

[:1-5] E.E. Mercenier E.E., F.F. Paris F.F., La prière des églises de rite byzantin. I: L’office divin, la liturgie, les sacrements, wyd. 2, Monastère de Chevetogne. 1948, XL+471 .

[Antiphonale-6] Antiphonale Sanctae Romanae Ecclesiae pro diurnis horis Ss. D. N. Pii X. Pontificis Maximi jussu restitutum et editum, Romae: Typis Polyglottis Vaticanis, 1912, XVII+776+[221]+98*+48 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Księga pierwsza	1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41
Księga druga	42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72
Księga trzecia	73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89
Księga czwarta	90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106
Księga piąta	107 108 109 110 111 112 Hallel 113 114 115 116 117 118 119 Stopni 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150
Grupy psalmów	Hallel (113-118) Pieśń stopni (120-134) Psalmy pokutne (6, 32, 38, 51, 102, 130 oraz 143) Psalm alfabetyczny (9, 10, 25, 34, 37, 111, 112, 119 oraz 145)
Inne terminy	Alleluja Psałterz Sela
Psalmy apokryficzne	Psalm 151 Salomona Syryjskie Ody