Ozjasz Szechter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ozjasz Szechter
Data i miejsce urodzenia 23 sierpnia 1901
Witków Nowy, II Rzeczpospolita
Data i miejsce śmierci 20 sierpnia 1982
Warszawa, PRL
Zawód, zajęcie dziennikarz
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi
Grób Ozjasza Szechtera na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Ozjasz Szechter (ur. 23 sierpnia 1901 w Witkowie Nowym, zm. 20 sierpnia 1982 w Warszawie) – polski dziennikarz i działacz komunistyczny pochodzenia żydowskiego, skazany w tzw. procesie łuckim w 1934 roku, od lat 60. XX wieku dysydent.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z żydowskiej rodziny: był synem Natana i Klary (z domu Steinwurcel), miał brata Szymona. Studiował krótko w Wiedniu. W czasach istnienia II Rzeczypospolitej działał w ruchu komunistycznym. We Lwowie był członkiem młodzieżowej komunistycznej grupy samokształceniowej, następnie po powrocie z Wiednia został jednym z funkcyjnych działaczy, m.in. okręgowym sekretarzem w Stanisławowie, członkiem Wydziału Zawodowego Komitetu Centralnego i zastępcą członka Komitetu Centralnego nielegalnej Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy dążącej do oderwania od Polski części jej wschodnich ziem oraz przyłączenia ich do Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

W 1934 roku, w ramach tzw. procesu łuckiego Ozjasz Szechter został uznany przez Sąd Okręgowy w Łucku winnym tego, że „od stycznia 1930 r. do 18 listopada 1930 r. na terenie państwa polskiego - w szczególności Wołynia, wschodniej części województwa lubelskiego i Małopolski Wschodniej, należąc do Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy, weszli przez to w porozumienie z innymi osobami i między sobą w celu zmiany przemocą ustroju państwa polskiego i zastąpienia go ustrojem komunistycznym oraz oderwania od państwa polskiego południowo-wschodnich województw”, a następnie skazany na 8 lat więzienia. Wyrok odsiedział w całości[1].

Po II wojnie światowej pracował krótko w Związku Patriotów Polskich we Lwowie. Na polecenie Komitetu Centralnego Polskiej Partii Robotniczej przybył do Polski, pracował jako kierownik Wydziału Prasowego Centralnej Rady Związków Zawodowych, a następnie jako zastępca redaktora naczelnego pisma związkowego „Głos Pracy” oraz redaktor w wydawnictwie Książka i Wiedza.

Należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 60. XX wieku związał się ze środowiskami kontestującymi system polityczny PRL. Od czasu wydarzeń marcowych z 1968 roku był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Uniemożliwiano mu m.in. wyjazdy zagraniczne. W maju 1977 roku wziął udział w odbywającej się w warszawskim kościele św. Marcina głodówce protestacyjnej przeciwko uwięzieniu przez władze PRL kilkudziesięciu działaczy Komitetu Obrony Robotników. Opublikował wówczas także obszerny list, w którym wyjaśniał swoje wybory życiowe i przyznawał, że jego zdaniem „Marx i Engels jednak się pomylili”, a swoją dotychczasową działalność polityczną ocenił negatywnie[1].

Z małżeństwa z Sabiną Schatz (lub Chatz) miał syna Jerzego (ur. 1929). Jego synem z nieformalnego związku z Heleną Michnik jest Adam Michnik.

Jest pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 249, rząd 5, grób 8)[2].

Sprawa szpiegostwa na rzecz ZSRR[edytuj | edytuj kod]

W monografii Marzec 1968 w dokumentach MSW wydanej przez Instytut Pamięci Narodowej w przypisie wydawcy do nazwiska Adama Michnika znalazła się informacja, że jego ojciec Ozjasz Szechter był w 1934 roku aresztowany i skazany w tzw. procesie łuckim za szpiegostwo na rzecz ZSRR (jeden z redaktorów naukowych monografii, Piotr Gontarczyk, w swojej wydanej później książce Nowe kłopoty z historią napisał, że informacja dotycząca Szechtera „okazała się niedokładna”)[1]. W związku z tym Adam Michnik zażądał od IPN sprostowania informacji o rzekomej działalności szpiegowskiej ojca, a wobec odmowy skierował sprawę do sądu, żądając 50 tysięcy złotych odszkodowania na cel społeczny oraz przeprosin w Gazecie Wyborczej i Rzeczpospolitej[3][4][5]. Sąd pierwszej instancji 17 marca 2009 roku oddalił pozew Adama Michnika, przychylając się do argumentów reprezentujących IPN prawników, którzy twierdzili, że czyn, za który Ozjasz Szechter faktycznie został skazany, zdrada stanu, był według ówczesnego polskiego prawa zagrożony wyższą karą niż szpiegostwo[5].

20 listopada 2009 roku sąd apelacyjny zmienił wyrok sądu pierwszej instancji i nakazał IPN-owi przeprosić Adama Michnika za podanie nieprawdziwych informacji o jego ojcu[6]. IPN przeprosił za nazwanie Ozjasza Szechtera „szpiegiem” na swojej stronie internetowej oraz w gazecie Rzeczpospolita[7].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Adam Michnik broni godności i prawdy o ojcu. gazeta.pl, 11 października 2008. [dostęp 28 kwietnia 2020].
  2. Cmentarz Stare Powązki: HELENA MICHNIK, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-01-19].
  3. Piotr Rogowski: Oświadczenie pełnomocnika procesowego Adama Michnika. archiwum.wyborcza.pl, 8 października 2008. [dostęp 30 października 2014].
  4. Bralczyk oceni, co Zybertowicz powiedział o Michniku. rp.pl, 17 marca 2009. [dostęp 28 kwietnia 2020].
  5. a b Michnik przegrał z IPN proces o ojca. wp.pl, 17 marca 2009.
  6. IPN zafałszował informacje o ojcu Michnika. gazeta.pl, 20 listopada 2009. [dostęp 4 lipca 2011].
  7. Oświadczenie IPN w związku ze stwierdzeniem zawartym w książce „Marzec 1968 w dokumentach MSW. Tom 1 Niepokorni”. ipn.gov.pl, 6 grudnia 2008. [dostęp 17 marca 2011].
  8. M.P. z 1947 r. nr 27, poz. 233

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]