Kołbacz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołbacz
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat gryfiński
Gmina Stare Czarnowo
Liczba ludności (2006) 1400
Strefa numeracyjna (+48) 91
Kod pocztowy 74-106
Tablice rejestracyjne ZGR
SIMC 0783210
Położenie na mapie gminy Stare Czarnowo
Mapa lokalizacyjna gminy Stare Czarnowo
Kołbacz
Kołbacz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kołbacz
Kołbacz
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kołbacz
Kołbacz
Ziemia 53°18′05″N 14°48′49″E/53,301389 14,813611

Kołbacz (niem. Kolbatz) – osada w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Stare Czarnowo, nad Płonią, 3,5 km na zachód od Miedwia, 2 km na wschód od Wzgórz Bukowych. Według danych z 2006 zamieszkana przez 1400 osób.

Komunikacyjnie miejscowość położona przy drodze wojewódzkiej nr 120 oraz 2 km na wschód od drogi krajowej nr 3. Przystanek PKS.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Historia[edytuj]

Najstarsze ślady osadnictwa Słowian na terenach obecnego Kołbacza datuje się na VII w. naszej ery. W średniowieczu istniał tutaj (około 1,5 km na południowy wschód od obecnej wsi) gród książęcy. Jest to jedna z możliwych lokalizacji pierwotnej siedziby pomorskiego książęcego rodu Gryfitów. W XII w. ziemie te należały do Warcisława II Świętoborzyca, kasztelana szczecińskiego, który w 1173 sprowadził w okolice grodu cystersów z duńskiego klasztoru w Esrum. W kolejnych latach panowania zakonników na tych terenach sukcesywnie powiększały się ich dobra. Kołbacz był jednym z najważniejszych ośrodków politycznych księstwa pomorskiego, do którego często zjeżdżali książęta szczecińscy. W kościele klasztornym zostało pochowanych wielu członków rodów Świętoborzyców i Gryfitów, niestety nie zachował się żaden nagrobek. Po reformacji w 1535 klasztor został zlikwidowany, a jego dobra stały się domeną książąt. W 1662 ostatecznie zakończył się okres świetności Kołbacza. Stało się tak w wyniku ogromnego pożaru. Miejscowość nie odzyskała dawnego blasku.

Po II wojnie światowej w 1946 wieś została włączona administracyjnie do nowo powstałego województwa szczecińskiego. Powojenny rozwój wsi związany jest z założeniem tutaj Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki z Krakowa. Część mieszkańców obecnego Kołbacza to właśnie pracownicy tego zakładu.

Zabytki Kołbacza
Kościół, widok od strony północnej
Kościół, fasada zachodnia z rozetą
Kościół, prezbiterium
Kościół, Ołtarz główny
Kościół, prezbiterium, nadproże z gryfami
Dom Opata
Stodoła gotycka
Pałac
siedziba Instytutu Zootechniki-PIB ZD Kołbacz

Zabytki[edytuj]

 Osobny artykuł: Opactwo cystersów w Kołbaczu.
  • Opactwo cystersów:
    • Kościół, romańsko-gotycki, 1210-1347.
    • Dom Konwersów, gotycki, z 1300-40.
    • Dom Opata, gotycki, z 1. połowy XIV w.
  • obiekty poza klasztorem:
    • Stodoła gotycka z XIV w. (70 m na północ od kościoła, po drugiej stronie głównej ulicy) – ceglany budynek gospodarczy, pierwotnie prawdopodobnie jako owczarnia, jedyny tego typu budynek na Pomorzu Zachodnim.
    • Wieża więzienna, gotycka (na zachodnim brzegu Płoni, po północnej stronie głównej ulicy) – z cegły, ukończona w 1349, ocalały fragment dawnego obwarowania.
    • Pałac klasycystyczny (naprzeciw kościoła), z 2. polowy XVIII w., przebudowany w XX w., obecnie siedziba dyrekcji Zakładu Doświadczalnego Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego w Krakowie. Przy pałacu ustawione głazy, m.in. pomnik przyrody Miedwieński Kamień (Czarci Głaz) o obwodzie 9,0 m i wysokości 2,2 m, z tablicą z 1973 upamiętniającą 800 lat Kołbacza, inny głaz o obwodzie 10,4 m i wysokości 1,55 m, z tablicą z 1985 z okazji 40. rocznicy powrotu Pomorza Zachodniego do Macierzy. Głazy zostały przywiezione z okolicznych pól.
    • Dwór klasycystyczny (po wschodniej stronie stodoły gotyckiej), z 2. polowy XVIII w., przebudowany w XX w.; do 1988 szkoła podstawowa, obecnie w ruinie
    • Grodzisko pierścieniowate z VIII-XI w. 0,9 km na południowy wschód, po wschodniej stronie Płoni, o czytelnych wałach i fosie
    • Grodzisko stożkowate z X-XIII w. (1,5 km na południowy wschód, na zachodnim brzegu Płoni), wał ziemny o wysokości 5–6 m, ślady cegieł[1].

IZ-PIB Zakład Doświadczalny w Kołbaczu[edytuj]

Instytut Zootechniki-Państwowy Instytut Badawczy z siedzibą w Krakowie – Zakład Doświadczalny w Kołbaczu, utworzony w 1950, zatrudnia (2009) 85 pracowników. Zakład prowadzi działalność naukowo-badawczą i produkcyjną. Gospodaruje na prawie 4,5 tys. ha gruntów ornych i użytków zielonych, specjalizując się w hodowli pszenicy wysokojakościowej, rzepaku, buraków cukrowych i zbóż paszowych oraz w produkcji mleka o rocznej sprzedaży 6 mln litrów.

Administracja:
Instytut Zootechniki-Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie
Zakład Doświadczalny w Kołbaczu
74-106 Kołbacz
ul. Warcisława 1
Oficjalna strona:

Religia, oświata i kultura[edytuj]

  • Zespół Szkół w Kołbaczu (szkoła podstawowa i gimnazjum), na południe od kościoła, nowy budynek oddany do użytku w styczniu 1989. Obecnie trwają prace wykończeniowe przy budowie nowoczesnej hali sportowej, która ma być otwarta na rok szkolny 2009/2010.

Zespół Szkół w Kołbaczu
74-106 Kołbacz
ul. Cystersów 9

74-106 Kołbacz
Dom Opata
ul. Warcisława 8

  • Dom Kultury w Domu Konwersów
  • Galeria Cysterska w dawnym spichlerzu prowadzona przez Stowarzyszenie Spichlerz Sztuki, miejsce wystaw odbywających się m. in. w ramach corocznej imprezy pod nazwą Cienie Zapomnianych Kultur

Sport i turystyka[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 267-269. ISBN 83-7200-583-4.

Linki zewnętrzne[edytuj]