Pływaczowate (rośliny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy roślin. Zobacz też: inne znaczenia.
Pływaczowate
Ilustracja
Tłustosz alpejski
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina pływaczowate
Nazwa systematyczna
Lentibulariaceae Rich. in Poit. & Turpin
Fl. Paris 1: ed. fol. 23, ed. qu. 26. 1808
Synonimy

Pinguiculaceae Dumortier
Utriculariaceae Hoffmannsegg & Link

Pływaczowate (Lentibulariaceae) – rodzina roślin należąca do rzędu jasnotowców (Lamiales). Należą tu 3 rodzaje z 320 gatunkami spotykanymi na całym niemal świecie z wyjątkiem obszarów pustynnych i bliskich biegunom. Są to rośliny mięsożerne o zróżnicowanej morfologii, przy czym formą wyjściową, spotykaną u dwóch rodzajów są rośliny rozetkowe. Korzeń pierwotny zanika bardzo szybko, a korzenie boczne pozbawione są czapeczki korzeniowej. Liście skrętoległe, często zmodyfikowane[1]. Do polskiej flory należy pięć gatunków z rodzaju pływacz (Utricularia) oraz dwa z rodzaju tłustosz (Pinguicula)[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Mięsożerne rośliny zielne jednoroczne i byliny. Korzenie u dorosłych roślin, czasem nieco bulwiaste, obecne są tylko u rodzaju tłustosz. Łodyga wykształcona bywa w postaci korzeniopodobnego ryzoidu (pływacz), czasem jako rozłogi, bywa bardzo skrócona lub jej brak. Pęcherzykowe pułapki pływaczy i V-kształtne genlisei rozwijają się na ryzoidał, rozłogach lub liściach[3].
Liście
Skrętoległe, często skupione w formie rozety przyziemnej, pojedyncze lub w różny sposób podzielone, czasem bez blaszki. Na liściach znajdować się mogą pułapki u pływaczy i genlisei. U tłustoszy powierzchnia liści pokryta jest gruczołami wydzielającymi lepki śluz działając w efekcie jak lep na muchy[3].
Kwiaty
Czasem zebrane w groniaste i kłosokształtne kwiatostany, ale często też pojedyncze, na wzniesionej szypułce. Kwiaty są obupłciowe i grzbieciste. Kielich jest dwuwargowy, zrośnięte działki tworzą 2, 4 lub 5 ząbków. Pięć zrośniętych płatków tworzy koronę dwuwargową lub zakończoną pięcioma łatkami. Dolna warga może być całobrzega, dwu- trój-, rzadko sześciołatkowa. Górna warga może być całobrzega, dwu- lub trójłatkowa. Pręciki są dwa, o krótkich, prostych lub wygiętych nitkach przyrośniętych do rurki korony. Zalążnia górna, powstaje z dwóch owocolistków tworzących pojedynczą komorę. Pojedyncza szyjka słupka zakończona jest zwykle rozwidlonym znamieniem[3].
Owoce
Najczęściej torebki wsparte trwałym kielichem, rzadko jednonasienny orzeszek[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)[1]

Jedna z rodzin jasnotowców (w grupie o niejasnych powiązaniach filogenetycznych przedstawianej w politomii, obejmującej m.in. połapkowate i pływaczowate) reprezentujących grupę astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych:

jasnotowce

Plocospermataceae





Carlemanniaceae



Oleaceae oliwkowate





Tetrachondraceae





Peltantheraceae




Calceolariaceae



Gesneriaceae ostrojowate






Plantaginaceae babkowate




Scrophulariaceae trędownikowate




Stilbaceae





Byblidaceae byblisowate



Linderniaceae linderniowate






Pedaliaceae połapkowate, sezamowate



Martyniaceae



Acanthaceae akantowate





Bignoniaceae bignoniowate






Schlegeliaceae



Lentibulariaceae pływaczowate





Thomandersiaceae



Verbenaceae werbenowate






Lamiaceae jasnotowate




Mazaceae




Phrymaceae




Paulowniaceae paulowniowate



Orobanchaceae zarazowate

















Podział rodziny[4]
  • rodzaj: Utricularia L. – pływacz (240 gatunków)
  • rodzaj: Pinguicula L. – tłustosz (80 gatunków)
  • rodzaj: Genlisea A.St.-Hil. – genlisea (20 gatunków)
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina pływaczowate (Lentibulariaceae Rich. in Poit. & Turpin)[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-01-25].
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland - a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  3. a b c d Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 555-557. ISBN 978-1-84246-634-6.
  4. List of Genera in LENTIBULARIACEAE. W: Vascular plant families and genera [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2018-01-24].
  5. Crescent Bloom: Lentibulariaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-02-25].