Phi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Phi uc lc.svg
Alfabet grecki*
Klasyczne litery greckie
 Αα alfa  Νν ny (ni)
 Ββ beta (wita)  Ξξ ksi
 Γγ gamma (ghama)  Οο omikron
 Δδ delta (dhelta)  Ππ pi
 Εε epsilon  Ρρ rho (ro)
 Ζζ dzeta (zita)  Σσς sigma
 Ηη eta (ita)  Ττ tau (taf)
 Θθ theta (thita)  Υυ ipsylon
 Ιι jota  Φφ phi (fi)
 Κκ kappa (kapa)  Χχ chi
 Λλ lambda (lambdha)  Ψψ psi
 Μμ my (mi)  Ωω omega
Litery nieużywane współcześnie
 Ϝϝ(Ͷͷ) digamma  Ϻϻ san
 Ϛϛ stigma  Ϙϙ(Ϟϟ) koppa
 Ͱͱ heta  Ͳͳ(Ϡϡ) sampi
 Ϗϗ kaj  
Litery używane w innych językach
 Ϳϳ jot  Ϸϸ szo
* W nawiasach podano odmienną od tradycyjnej, współczesną wymowę w języku nowogreckim, według polskiej transkrypcji podręcznikowej.

Phi (fi, st.gr. φῖ', nw.gr. φι, pisana Φφ lub ϕ) – dwudziesta pierwsza litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 500.

Dawniej w języku polskim (tj. od XIII do I połowy XVI w.) phi używano do oddania samogłoski nosowej (samogłosek nosowych), ze względu na brak odpowiedniego znaku w alfabecie łacińskim:

  • φ („o wąsate”) - występujące w „Kazaniach świętokrzyskich”: Ta sloua pise mφdry Salomon.
  • ϕ („o rogate”; zobacz też ø, oraz znaku zbliżonego do cyrylickiego онъ/onŭ, czyli tzw. „okrągłej omegi” - ѻ) - występujące w „Psałterzu floriańskim”: Slawϕ krolewstwa twego powedzϕ, y mocz twoyϕ molwycz bϕdϕ (Ps 144, 11).[1]

Użycie jako symbolu[edytuj | edytuj kod]

Φ[edytuj | edytuj kod]

φ[edytuj | edytuj kod]

Kodowanie[edytuj | edytuj kod]

W Unicode litera jest zakodowana:

Znak Unicode Kod HTML Nazwa unikodowa Nazwa polska
Φ U+03A6 Φ lub Φ lub Φ GREEK CAPITAL LETTER PHI wielka litera grecka phi
φ U+03C6 φ lub φ lub φ GREEK SMALL LETTER PHI mała litera grecka phi

W LaTeX-u używa się znacznika:

Znak LaTeX
\Phi
\phi

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Joanna Kulwicka-Kamińska, Cechy wspólne piśmiennictwa Tatarów litewsko–polskich i kanonu tekstów scs. Geneza. Grafia. Ortografia., "VARIA" XIV - Zborník materiálov zo XIV. kolokvia mladých jazykovedcov, Nitra-Šintava 8-10 12 2004, s.20-21