Przejdź do zawartości

Platana szponiasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Platana szponiasta
Xenopus laevis[1]
(Daudin, 1802)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

płazy

Rząd

płazy bezogonowe

Rodzina

grzbietorodowate

Rodzaj

Xenopus

Gatunek

platana szponiasta

Synonimy
  • Bufo laevis Daudin, 1802[2]
  • Pipa laevis (Daudin, 1802)[2]
  • Engystoma laevis (Daudin, 1802)[2]
  • Dactylethra laevis (Daudin, 1802)[2]
  • Pipa bufonia Merrem, 1820[2]
  • Xenopus boiei Wagler, 1827[2]
  • Dactylethra capensis Cuvier, 1830[2]
  • Leptopus oxydactylus Mayer, 1835[2]
  • Dactylethra delalandii Cuvier, 1849[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Platana szponiasta, żaba szponiasta (Xenopus laevis) – gatunek płaza bezogonowego z rodziny grzbietorodowatych (Pipidae), zamieszkujący wody stojące i płynące w środkowej i południowej Afryce. Introdukowany został również do niektórych krajów europejskich, Stanów Zjednoczonych, Chile i Indonezji[4]. Prowadzi wodny tryb życia, należy do gatunków synantropijnych, może przetrwać porę suchą w wilgotnym mule na dnie zbiorników wodnych.

Gatunek inwazyjny[5].

Osiąga od 8 cm (samce) do 15 cm (samice). Nazwa rodzajowa Xenopus znaczy „dziwna stopa”[6].

Jak wszystkie gatunki rodzaju Xenopus (z wyjątkiem Xenopus epitropicalis) ma po trzy pazurki na palcach tylnych stóp[7].

Po odkryciu żab szponiastych okazało się, że samice są szczególnie wrażliwe na ludzki hormon – gonadotropinę kosmówkową. Z tego względu wykorzystywano je początkowo, zwłaszcza w USA, jako naturalny test ciążowy. Młodej samicy platany szponiastej wstrzykiwano odrobinę kobiecego moczu. Jeżeli kobieta była w ciąży, samica platany w ciągu doby (najczęściej po 8–10 godzinach) zaczynała produkcję własnych jajeczek. Metodę wyparło wejście do użycia testów ciążowych[6].

Żaby te są łatwe w hodowli, ich samice znoszą duże jaja, swobodnie można manipulować zarodkiem, a kijanki są przeźroczyste. Dzięki temu można łatwo śledzić kolejne etapy rozwoju zarodka[6].

Gdy powstawał projekt opisania pierwszego pełnego genomu płaza spodziewano się, że to właśnie platana szponiasta zostanie poddana badaniom. Po konsultacjach naukowych okazało się jednak, że lepszym kandydatem będzie Xenopus tropicalis, gdyż pozwoli to m.in. zaoszczędzić pieniądze[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Xenopus laevis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h i Darrel R. Frost, Xenopus laevis (Daudin, 1802), [w:] Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.2 [online], American Museum of Natural History, New York, USA [dostęp 2024-06-12] (ang.).
  3. Xenopus laevis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  4. AmphibiaWeb - Xenopus laevis [online], amphibiaweb.org [dostęp 2023-01-31].
  5. Species profile: Xenopus laevis, [w:] Global Invasive Species Database [online] [dostęp 2024-06-12] (ang.).
  6. a b c d Wojciech Moskal: Żaba też człowiek. [w:] gazeta.pl [on-line]. 30 kwietnia 2010. [dostęp 2010-05-03].
  7. Xenopus spp. - Terrarium [online], www.terrarium.com.pl [dostęp 2018-08-09] (pol.).