Polskie Towarzystwo Ludoznawcze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
Ilustracja
Państwo  Polska
Siedziba Wrocław
Data założenia 1895
Profil działalności etnografia, etnologia, folklorystyka, antropologia kulturowa, kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i tradycji, nauka, edukacja, oświata i wychowanie
Prezes Anna Weronika Brzezińska
Członkowie 680[1]
Nr KRS 0000059069
Data rejestracji 13 listopada 2001
brak współrzędnych
Strona internetowa

Polskie Towarzystwo Ludoznawcze (poprzednio "Towarzystwo Ludoznawcze") – polskie stowarzyszenie naukowe o profilu antropologicznym, założone 9 lutego 1895 we Lwowie[2].

Od 1953 roku siedziba Zarządu Głównego PTL i Biblioteki Towarzystwa im. Jana Czekanowskiego mieści się przy Uniwersytecie Wrocławskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Towarzystwo Ludoznawcze (taką nazwę nosiło do 1945 r.) zostało założone w 1895 roku we Lwowie. Wśród współzałożycieli byli m.in. Antoni Kalina, Franciszek Rawita-Gawroński i Stefan Ramułt. Początkowo liczyło 64 członków, a pierwszym prezesem towarzystwa był Antoni Kalina (pełnił tę funkcję przez 10 lat). Pierwszy statut towarzystwa określił jego zadania jako "...umiejętne badanie ludu polskiego i sąsiednich oraz rozpowszechnianie zebranych o nim wiadomości". Członkowie towarzystwa gromadzili różnorodne materiały, m.in. opisy, ilustracje, zapisy muzyczno-wokalne, przygotowywali i rozsyłali kwestionariusze, które miały pomóc w zbieraniu informacji, gromadzili przedmioty do przyszłego muzeum etnograficznego. Po II wojnie światowej towarzystwo wznawia działalność na XXI Walnym Zgromadzeniu, które odbyło się w Lublinie w listopadzie 1945 roku. Powołano nowe władze towarzystwa pod przewodnictwem Kazimierza Moszyńskiego, dokonano również zmiany nazwy na Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, początkowo z siedzibą w Lublinie (w latach 1952-1953 siedzibą był Poznań, a od 1954 roku Wrocław). Pierwszy statut towarzystwa powstał w 1947 roku. W 1952 i 1958 wprowadzano do niego zmiany i ostatecznie przeredagowano w 1969 roku. Zgodnie ze statutem celem towarzystwa było pogłębianie i szerzenie wiedzy etnograficznej.

Organem prasowym PTL i Komitetu Nauk Etnologicznych jest czasopismo Lud, które ukazuje się od 1895 roku.

Na podstawie uchwał Zarządu Głównego mogły być tworzone oddziały, w miejscowościach, w których działało przynajmniej 10 członków towarzystwa.

Władzami Oddziału były: Walne Zgromadzenie, Zarząd i Komisja Rewizyjna.

Prezes Wiceprezes
Okres Imię i nazwisko Uwagi Okres Imię i nazwisko Uwagi
1894–1905 prof. dr Antoni Kalina 1895–1897 Adolf Strzelecki Sekretarz
1897–1905 Kazimierz Gorzycki Sekretarz
1905–1910 dr Józef Kallenbach 1905–1916 prof. dr Wilhelm Bruchnalski
1910–1914 prof. dr Adam Antoni Kryński
1916–1917 dr Jan Czekanowski p.o. 1916–1943 prof. dr Adam Fisher 1916–1917 p.o.
1917–1926 prof. dr Wilhelm Bruchnalski
1926–1945 prof. dr Jan Czekanowski ponownie
1943–1945 vacat
1945–1953 prof. dr Józef Gajek 1945–1950 Sekretarz Generalny
1945–1953 prof. Kazimierz Moszyński
1950–1953 Sekretarz
1953–1956 prof. dr Józef Gajek 1953–1956 doc. dr Adolf Nasz Sekretarz
1956–1961 prof. dr Tadeusz Seweryn 1956–1961 prof. dr Józef Gajek ponownie: Sekretarz Generalny
1961–1964 prof. dr Jan Czekanowski ponownie 1961–
1964–1967 prof. dr Bolesław Olszewicz
1967–1976 prof. dr Kazimiera Zawistowicz-Adamska
1976 dr Anna Kutrzeba-Pojnarowa
1976–1980 prof. dr hab. Bronisława Kopczyńska-Jaworska
1980–1982 prof. dr Franciszek Wokroj
1982–1989 dr Anna Kowalska-Lewicka
1989–1990 prof. dr hab. Janina Hajduk-Nijakowska
1992–1999 dr hab. Zygmunt Kłodnicki dwukrotnie 1992–1996 dr Anna Kowalska-Lewicka

Roman Tubaja

1996–1999 prof. dr hab. Bronisława Kopczyńska-Jaworska

dr hab. Teresa Smolińska

1999–2005 prof. dr hab. Dorota Simonides dwukrotnie 1999–2002 prof. dr hab. Bronisława Kopczyńska-Jaworska

dr Andrzej Stawarz

2002–2005 dr Zygmunt Kłodnicki

dr hab. Teresa Smolińska

dr Andrzej Stawarz

2005–2019 prof. dr hab. Michał Buchowski czterokrotnie 2005–2008 dr Zygmunt Kłodnicki

dr Andrzej Stawarz

dr Małgorzata Michalska

2008–2015 dr hab. Grażyna Ewa Karpińska

dr hab. Teresa Smolińska

dr Małgorzata Michalska

dwukrotnie
2015–2019 dr hab. Grażyna Ewa Karpińska

dr hab. Katarzyna Barańska

dr Katarzyna Majbroda

od 2019 dr hab. Anna Weronika Brzezińska od 2019 dr hab. Anna Engelking

dr Katarzyna Majbroda

dr Hubert Czachowski

Cele[edytuj | edytuj kod]

Celem Towarzystwa jest kształtowanie warunków do rozwijania antropologicznych zainteresowań wśród swoich członków, a także wspieranie rozwoju nauk etnologicznych oraz popularyzowanie wiedzy antropologicznej w społeczeństwie. Towarzystwo prowadzi badania naukowe, organizuje zebrania, konferencje, odczyty, szkolenia, wycieczki. Gromadzi, prowadzi i udostępnia księgozbiory, archiwa oraz bazy danych dotyczących historycznych i współczesnych form kultury polskiej (w szczególności kultury ludowej), kultur innych narodów oraz grup etnicznych, a także wspólnot kulturowych.

Władze naczelne Towarzystwa[edytuj | edytuj kod]

  1. Walne Zgromadzenie Delegatów
  2. Zarząd Główny
  3. Główna Komisja Rewizyjna
  4. Sąd Koleżeński

Oddziały PTL[edytuj | edytuj kod]

  1. Białystok
  2. Bielsko-Biała (rozwiązany 26 lipca 2019 roku[3])
  3. Oddział śląski (Bytom)
  4. Oddział północno-mazowiecki (Ciechanów)
  5. Cieszyn
  6. Gdańsk
  7. Kraków
  8. Lublin
  9. Łódź
  10. Mszana Dolna
  11. Opole
  12. Poznań
  13. Rzeszów
  14. Toruń
  15. Warszawa
  16. Wrocław
  17. Zielona Góra

Sekcje tematyczne[4][edytuj | edytuj kod]

  1. Stroju Ludowego – od 2012 roku
  2. Metodologiczna – od 2013 roku
  3. Muzeologiczna – od 2014 roku
  4. Folklorystyczna – od 2014 roku
  5. Antropologii Historii – działała w latach 2015-2019
  6. Studiów Azjatyckich – od 2016 roku
  7. Studiów nad Dziedzictwem i Pamięcią Kulturową – od 2017 roku
  8. Ukrainoznawcza – od 2018 roku
  9. Antropologii Jedzenia – od 2019 roku

Jednostki podległe Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu[edytuj | edytuj kod]

Działalność wydawnicza[edytuj | edytuj kod]

Czasopisma naukowe[5][edytuj | edytuj kod]

  1. Lud”, rocznik, wydawany od 1895 roku
  2. Literatura Ludowa”, dwumiesięcznik, wydawany od 1957 roku
  3. Łódzkie Studia Etnograficzne”, rocznik, wydawany od 1959 roku
  4. „Zbiór Wiadomości do Antropologii Muzealnej”, rocznik, wydawany od 2014 roku

Serie wydawnicze[6][edytuj | edytuj kod]

  1. Prace i Materiały Etnograficzne (PMiE) – wydawany od 1934 r.
  2. Prace Etnologiczne (PE)  – wydawane od 1947 r.
  3. Atlas Polskich Strojów Ludowych (APSL) – wydawana od 1949 r.
  4. Archiwum Etnograficzne (AE) – wydawane od 1951 r.
  5. Kultury Popularne Świata (KPŚ) – wydawana od 1958 r.
  6. Biblioteka Zesłańca (BZ) – wydawane od 1991 r.
  7. Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego (KPAE) – wydawane od 1993 r.
  8. Biblioteka Literatury Ludowej (BLL) – wydawana od 1995 r.
  9. Dziedzictwo Kulturowe (DK) – wydawane od 1995 r.

Członkowie honorowi PTL[edytuj | edytuj kod]

  1. Jan Karłowicz (1896)
  2. Włodzimierz Dzieduszycki (1896)
  3. Antoni Kalina (1905)
  4. Aleksander Brückner (1925)
  5. Lubor Niederle (1925)
  6. Seweryn Udziela (1925)

Przedwojenni członkowie Towarzystwa[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze w ngo.pl, bazy.ngo.pl, [data aktualizacji bazy: 2009-07-01]
  2. Historia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.
  3. PTL O/Bielsko-Biała rozwiązany, ptl.info.pl [dostęp 2019-09-21].
  4. Sekcje.
  5. Czasopisma PTL.
  6. Serie PTL.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]