Pomnik Jana III Sobieskiego w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik Jana III Sobieskiego
w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 1 z 1.07.1965
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Miejsce ulica Agrykola
Typ pomnika pomnik konny
Projektant Andrzej Le Brun
Całkowita wysokość około 4 m
Data odsłonięcia 14 września 1788
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pomnik Jana III Sobieskiego”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Pomnik Jana III Sobieskiego”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pomnik Jana III Sobieskiego”
Ziemia52°13′02,61″N 21°02′07,48″E/52,217392 21,035411

Pomnik Jana III Sobieskiego w Warszawie – rzeźba dłuta Franciszka Pincka umieszczona przy ulicy Agrykola na osi pałacu Na Wyspie, zaprojektowana przez Andrzeja Le Bruna.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Wykonanie pomnika zlecił Stanisław August Poniatowski, by w ten sposób uczcić wodza bitwy wiedeńskiej. W obliczu wojny rosyjsko-tureckiej i spodziewanego sojuszu polsko-rosyjskiego, król widząc wzmagające się sympatie Polaków do Szwecji i Turcji, dążył do podsycania nastrojów antytureckich, czemu miało służyć ufundowanie we wrześniu 1788 pomnika Jana III Sobieskiego w Warszawie. Jednak jego propaganda nie przyniosła rezultatów[1]. Wzorem dla Le Bruna był barokowy pomnik przedstawiający Jana III Sobieskiego na koniu, znajdujący się w apartamentach królewskich pałacu w Wilanowie. Duży blok szydłowieckiego piaskowca, z którego rzeźbę wykuto, czekał przygotowany od kilkudziesięciu lat.

Monument ma wysokość około 4 metrów i ustawiony jest na moście, który został przebudowany według projektu Dominika Merliniego; dodano dwa przęsła i segment z arkadą. Pomnik składa się z trzech części; główna, środkowa to król na koniu w zbroi rycerskiej i hełmie z pióropuszem tratujący pokonanych tureckich żołnierzy. Po bokach znajdują się tarcze z inskrypcjami w dwóch językach: po polsku i łacinie. Wsparte są na zdobycznej broni tureckiej.

Odsłonięcie pomnika odbyło się 14 września 1788, 105 lat po zwycięskiej odsieczy wiedeńskiej. Most i pomnik są dobrze widoczne z okien rezydencji królewskiej i stanowią północne zwieńczenie kompozycji przestrzennej Łazienek.

Pomnik nie został zniszczony w czasie II wojny światowej[2]. W 1947 przeszedł gruntowną renowację. W 1999 został częściowo zdewastowany przez wandala; trzeba było odrestaurować urwaną rękę Turka i zniszczone napisy. W 2001 znowu wymagał renowacji, tym razem wichura, która przeszła nad Warszawą, strąciła głowę króla do kanału zasilającego staw.

  • Na uroczystość odsłonięcia pomnika przybyło około 30 tysięcy osób[3].
  • Na drugi dzień po uroczystości odsłonięcia pomnika pojawił się na nim rymowany napis[3]:

Bohaterowi Wiednia, co chrześcijan zbawił
Piękny pomnik z kamienia Stanisław wystawił,
Dwakroć złotych kosztował – trzykroć bym dołożył
By Stanisław skamieniał, a Jan III ożył.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Michalski: Stanisław August Poniatowski, w: Polski Słownik Biograficzny, Warszawa, Kraków 2002, t. XLI/4, s. 623.
  2. Jan Górski: Drugie narodziny miasta. Warszawa 1945. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976, s. 200.
  3. a b c Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Pangea, 2003, s. 109–110. ISBN 83-919948-0-5.
  4. Encyklopedia Warszawy. Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 663. ISBN 83-01-08836-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]