Powiat jeleniogórski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy powiatu w latach 1945–1975. Zobacz też: wspóczesny powiat karkonoski, istniejący w latach 1999–2020 pod nazwą powiat jeleniogórski.
Powiat jeleniogórski
powiat
1945–1975
Państwo  PRL
Województwo wrocławskie
Data powstania 1945
Data likwidacji 1 czerwca 1975
Siedziba Jelenia Góra
Powierzchnia 677[1] km²
Populacja (1974)
• liczba ludności

86,300[1]
• gęstość 127 os./km²
brak współrzędnych
Portal Polska

Powiat jeleniogórski – dawny polski powiat istniejący w latach 1945–1975, poprzednik obecnego powiatu karkonoskiego (woj. dolnośląskie). Jego ośrodkiem administracyjnym była Jelenia Góra. Powiat wchodził w skład województwa wrocławskiego.

Historia w okresie pruskim[edytuj | edytuj kod]

Poprzednikiem powiatu jeleniogórskiego był niemiecki powiat Hirschberg im Riesengebirge (1741–1945)[2]. Od 1816 roku powiat znajdował się w prowincji Śląsk w rejencji dzierżoniowskiej[3], z którą w 1820 roku, został włączony do rejencji legnickiej (niem. Regierungsbezirk Liegnitz), powiat jeleniogórski znajdował się w jej granicach aż do 1945 roku[4]. W czasach pruskich, nosił on nazwy Kreis Hirschberg (pol. powiat Jelenia Góra), a od 1927 r. Landkreis Hirschberg im Riesengebirge (pol. powiat ziemski Jelenia Góra w Karkonoszach)[5]. W latach 19191938 i 19411945 powiat należał do prowincji Dolny Śląsk, która dwukrotnie tworzona była poprzez podział prowincji Śląsk na dwie prowincje: Dolny i Górny Śląsk[6].

Powiat pod administracją polską[edytuj | edytuj kod]

Powiat jeleniogórski powołano po II wojnie światowej na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. II okręg administracyjny – Dolny Śląsk). 28 czerwca 1946 r. wszedł w skład nowo utworzonego woj. wrocławskiego[7][8].

Podział administracyjny: [9][10][11][12][13]

Miasta (1945–75)

Osiedla (1954–72)

Gminy: (1946–54 i (1973–75)

Po reformie administracyjnej w 1975 roku terytorium powiatu weszło w skład nowego województwa jeleniogórskiego[14].

W związku z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono współczesny powiat jeleniogórski[15], który z dniem 1 stycznia 2021 w celach marketingowych zmienił nazwę na karkonoski[16].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Polska. Zarys encyklopedyczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974.
  2. Landkreis Hirschberg i. Rsgb. [dostęp 2020-06-20] (niem.).
  3. Verordnung zur Eintheilung des preußischen Staats nach seiner neuen Begrenzung.
  4. Walther Hubatsch (Hrsg.): Grundriß zur deutschen Verwaltungsgeschichte 1815–1945. Reihe A: Preußen. Band 4: Dieter Stüttgen: Schlesien. Johann-Gottfried-Harder-Institut, Marburg/Lahn 1976
  5. Verordnung über die Neugliederung von Landkreisen vom 1. August 1932. In: Preußisches Staatsministerium (Hrsg.): Preußische Gesetzessammlung. Berlin 1932, Kreisreform im Regierungsbezirk Liegnitz
  6. Ryszard Kaczmarek, Górny Śląsk podczas II wojny światowej. Między utopią niemieckiej wspólnoty narodowej a rzeczywistością okupacji na terenach wcielonych do Trzeciej Rzeszy. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006
  7. Dz.U. z 1946 r. nr 28, poz. 177
  8. Na podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych (Dz.U. z 1944 r. nr 5, poz. 22) oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego (Dz.U. z 1944 r. nr 14, poz. 74)
  9. Spis sumaryczny w 1946
  10. Alfabetyczny wykaz gmin Rzeczypospolitej Polski według stanu z dnia 1.I.1949 r. Główny Urząd Statystyczny
  11. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  12. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  13. Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972, Nr 8, Poz. 165)
  14. Dz.U. z 1975 r. nr 16, poz. 91
  15. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.
  16. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zmiany nazwy powiatu jeleniogórskiego na powiat karkonoski (Dz.U. z 2020 r. poz. 1331).