Powiaty w Polsce od 1945

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiaty w Polsce od 1945 roku – poniższe tabele są graficzną prezentacją okresów istnienia i przynależności wojewódzkiej wszystkich powiatów (wyjątkowo rejonów) bądź ich części znajdujących się na obszarze Polski w latach 1945-1975 i ponownie od 1999 roku do dziś. Uwzględniają one także ewentualne zmiany przynależności wojewódzkiej. Artykuł uwzględnia także skrawki niepolskich powiatów, przyłączone w różnych okolicznościach do obszaru Polski, niekoniecznie stanowiące odrębne jednostki terytorialno-administracyjne w obrębie Polski (podano powiaty, do których skrawki te przyłączono).

Legenda[edytuj | edytuj kod]

  • Powiaty podzielono na dwie grupy (w dwóch tabelach) – powiaty ziemskie i powiaty miejskie (od 1999 r. miasta na prawach powiatu).
  • Każda kolumna reprezentuje jeden rok funkcjonowania powiatu (podany w nagłówku).
  • Dla ułatwienia orientacji, ciąg lat funkcjonowania jednostek przytoczono przy każdym powiecie. W przypadku kiedy powiat istniał już w 1945 roku, nie znaczy to, że powiat powołano w 1945 roku; ciąg istnienia powiatów przekraczający próg tabeli oznaczono strzałką (→) – lista powiatów funkcjonujących w okresie II Rzeczypospolitej dostępna jest w artykule Powiaty w Polsce 1919-1939.
  • Dla uproszczenia, zabarwiono całą kolumnę nawet wtedy, gdy aktualny powiat powołano lub zniesiono w środku danego roku.
  • Kiedy w środku roku nastąpiła zmiana przynależności wojewódzkiej, zabarwiona kolumna odnosi się zawsze do roku nowej przynależności administracyjnej. Jedynym wyjątkiem są zmiany wprowadzone w 1945 roku oraz zmiany, po których nowa przynależność utrzymała się mniej niż jeden rok, gdzie ze względów technicznych (brak poprzedzającej bądź zamykającej kolumny) przedstawiono to odwrotnie.
  • Nazwy województw zmieniały się na przestrzeni lat. Aby móc porównać przynależność wojewódzką poszczególnych powiatów w różnych podziałach administracyjnych, kolory użyte w tabelach nie powiązano do nazw województw, lecz do miast wojewódzkich, pod które powiaty te podlegały. Dane o faktycznych nazwach województw i ich siedzibach można pobrać tu.
Kolor Miasto wojewódzkie Kolor Miasto wojewódzkie Kolor Miasto wojewódzkie
Białystok Brześć nad Bugiem Bydgoszcz / Toruń
Gdańsk Katowice[1] Kielce
Koszalin Kraków Lublin
Lwów Łódź Olsztyn
Opole Poznań Rzeszów
Szczecin Warszawa Wrocław
Zielona Góra / Gorzów Wlkp. Powiaty (w całości lub w części) z tzw. Ziem Odzyskanych w 1945 roku (wraz z Wolnym Miastem Gdańsk)
  • Powiaty uszeregowane są według nazw obowiązujących w okresie ich istnienia. Nazwy powiatów utworzone po ewentualnych formalnych zmianach nazw powiatów, którym często wtórowały zmiany siedzib (od których nowe nazwy były wywodzone) znacznie się różnią od pierwotnych. W celu sprawniejszej nawigacji po artykule potraktowano je dlatego jako osobne hasła, natomiast ciąg prawny powiatów przed lub po zmianie nazwy zaznaczono odsyłaczem (→ lub ← zależnie od sytuacji chronologicznej). Jedynym wyjątkiem są występujące w różnych okresach oboczne warianty tej samej nazwy, które przytoczono obok nazwy głównej, np. powiat opolski (lubelski) i powiat opolsko-lubelski.
  • Powiaty z tzw. Ziem Odzyskanych przedzielone w 1945 roku granicą państwową przytoczono jednokrotnie (jako powiat polski) jeśli: a) stolica powiatu znalazła się w granicach Polski (np. powiat gołdapski), b) nazwa powiatu została utworzona od tejże siedziby (np. powiat gryfiński) i c) przedzielona jednostka została zniesiona w kraju ościennym (np. powiat żarski). Powiaty przytoczono dwukrotnie – jako pierwotny oraz polski – jeśli: a) stolica powiatu pozostała poza granicami Polski z jednoczesnym utrzymaniem powiatu w Polsce (np. powiat iławecki) lub w przypadku kiedy stolica powiatu nie wchodziła w jego skład, stanowiąc oddzielny powiat grodzki (np. powiat gubiński), b) nazwa powiatu została zmieniona (np. powiat wschodniotorzymski/sulęciński) i/lub c) jednostka została utrzymana w kraju ościennym z równocześnie istniejącą jednoimienną jednostką w Polsce (np. powiat zgorzelecki)
  • Fragmenty powiatów bez siedziby w obrębie Polski powojennej oznaczono symbolem (►) oraz przytoczono nazwę powiatu docelowego.
  • Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej, ## – dwukrotną, a ### – trzykrotną. Oznaczenia te przytoczono zarówno przy nazwie powiatu (w wersji skupionej), jak i w prezentacji graficznej (w wersji rozbieżnej, bezpośrednio przed i po każdej zmianie przynależności)
  • Kiedy zmiana przynależności wojewódzkiej nastąpiła w 1945 roku w przypadku powiatów z tzw. Ziem Odzyskanych, manewr ten przedstawiono kolorową kropką (o odpowiedniej barwie) na tle czarnym (reprezentującym Ziemie Odzyskane) i dodatkowo opisano przy nazwie powiatu.
  • W czasie obowiązywania podziału administracyjnego 1975–1998 (od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998) powiaty były zlikwidowane. Dlatego okres ten, dla uproszczenia, zastąpiono w tabelach jedną wspólną kolumną.
  • Dla niektórych powiatów miejskich brak jest źródeł weryfikujących ich datę utworzenia (do 1975), należy to uzupełnić w sekcji → Źródła.

Powiaty ziemskie 1945-2008[edytuj | edytuj kod]

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat (wyjątkowo: rejon) 4
5
4
6
4
7
4
8
4
9
5
0
5
1
5
2
5
3
5
4
5
5
5
6
5
7
5
8
5
9
6
0
6
1
6
2
6
3
6
4
6
5
6
6
6
7
6
8
6
9
7
0
7
1
7
2
7
3
7
4
7
5
9
9
0
0
0
1
0
2
0
3
0
4
0
5
0
6
0
7
0
8
aleksandrowski [2] 1948-75 1999 →
augustowski[3] → 1975 1999 →
babimojski #[4] →1950 # # 1950 → sulechowski
bartoszycki[5][6] [7] 1946-75 1999 →
bełchatowski 1956-75 1999 →
bełżycki 1956-75
będziński #[8] # # → 1975 1999 →
bialski (krakowski) → 1950 → bielski (śląski) (s. Bielsko-Biała)
bialski (podlaski)[9] → 1975 1999 →
białobrzeski # 1956-75 # # 1999 →
białogardzki ##[10] →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
białostocki[11] → 1975 1999 →
bielski (podlaski)[12][9][11] → 1975 1999 →
bielski (śląski) (s. Bielsko) → 1950 → bielski (śląski) (s. Bielsko-Biała)
bielski (śląski) (s. Bielsko-Biała) [13] 1951-75 1999 →
bieruńsko-lędziński tyski ← 2002 →
bieszczadzki (s. Lesko) 1972-75
bieszczadzki (s. Ustrzyki Dolne) (1952-72 jako ustrzycki) 1999 →
biłgorajski → 1975 1999 →
biskupiecki reszelski ← 1959-75
błoński → 1948 → grodzisko-mazowiecki
bocheński → 1975 1999 →
bolesławiecki → 1975 1999 →
braniewski[14][15] → 1975 1999 →
brodnicki → 1975 1999 →
brzeski (małopolski) → 1975 1999 →
brzeski (nadbuż.) (cz. pn.-zach.) #[9] # → 1945; ► bielski / ► bialski
brzeski (opolski) # →1950 # # 1950-75 1999 →
brzeziński → 1975 2002 →
brzozowski #[16] # # → 1975 1999 →
buski [17] 1948-75 1999 →
bychawski 1956-75
bydgoski → 1975 1999 →
bystrzycki → 1975
bytomski → 1951
bytowski ###[18] #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
chełmiński → 1975 1999 →
chełmski → 1975 1999 →
chmielnicki 1956-61
chodzieski → 1975 1999 →
chojeński[19][20] → 1975
chojnicki # → 1975 # # 1999 →
choszczeński → 1975 1999 →
chrzanowski → 1975 1999 →
ciechanowski → 1975 1999 →
cieszyński[21][22][23] → 1975 1999 →
Czadca (fragment)[23] Słowacja [24]
czarnkowski → 1975
czarnkowsko-trzcianecki 1999 →
częstochowski # →1950 # # 1950-75 1999 →
człuchowski ###[25] #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
darkiejmski (część pd.)[26] → 1945; ► węgorzewski / ► gołdapski
dąbrowski (białostocki) 1956-75
dąbrowski (tarnowski) → 1975 1999 →
dębicki #[27] # # → 1975 1999 →
dobrodzieński → 1951
dobromilski (część zach.) #[28] # → 1945; ► przemyski
drawski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
działdowski # →1950 # # 1950-75 1999 →
dzierżoniowski[29] → 1975 1999 →
elbląski #[18] → 1975 # # 1999 →
ełcki #[30] → 1975 # # 1999 →
frydlądzko-bartoszycki (cz. pd.)[5] → 1945; → bartoszycki
frysztacki (część?)[22] → 1945; ► cieszyński?[22]
garwoliński → 1975 1999 →
gdański[31] → 1975 1999 →
gierdawski (część pd.)[6] → 1945; ► bartoszycki / ► kętrzyński / ► węgorzewski
giżycki[32] → 1975 1999 →
gliwicki → 1975 1999 →
głogowski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
głubczycki #[33] →1950 # # 1950-75 1999 →
gnieźnieński → 1975 1999 →
goleniowski 1954-75 1999 →
golubsko-dobrzyński 1956-75 1999 →
gołdapski #[34][26][30] → 1975 # # 2002 →
gorlicki ##[27][35] # # → 1975 # # 1999 →
gorzowski #[4][36] →1950 # # 1950-75 1999 →
gostyniński → 1975 1999 →
gostyński → 1975 1999 →
górowski (iławecki) iławecki (polski) ← 59-61
górowski (śląski) → 1975 1999 →
grajewski [37] 1948-75 1999 →
grodkowski #[38] →1950 # # 1950-75
grodzieński (cz. pd.-zach.)[39] → 1945; ► sokólski
grodzieński, rejon (cz. zach.)[40] Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich → 1948; ► sokólski
grodziski (mazowiecki)[41] [42] 1948-75 1999 →
grodziski (wielkopolski) 1999 →
grójecki → 1975 1999 →
grudziądzki → 1975 1999 →
gryficki[43] → 1975 1999 →
gryfiński[44][45][46] → 1975 1999 →
gubiński (niem.) (cz. pd.-wsch.)[47][48] → 1945; → gubiński (polski)
gubiński (polski) #[47][48][4] [49] ↔1950# # 1950-61
hajnowski[11] 1954-75 1999 →
hrubieszowski[50][51] → 1975 1999 →
iławecki (polski)[52] [53] 1946-58 → górowski (iławecki)
iławecki (pruski) (część pd.)[52][5] → 1945; → iławecki (polski)
iławski suski ← 1959-75 1999 →
iłżecki → 1973 → starachowicki
inowrocławski → 1975 1999 →
janowski → 1945 1956-75 1999 →
jarociński → 1975 1999 →
jarosławski #[16][54] # # → 1975 1999 →
jasielski #[27] # # → 1975 1999 →
jaworowski (część zach.) #[54] # → 1945; ► lubaczowski / ► jarosławski
jaworski[55] → 1975 1999 →
jeleniogórski[56] → 1975 1999 →
Jesionik (część pn.)[57] Czechy → 1958; ► nyski
jędrzejowski → 1975 1999 →
Jilemnice (część pn.-zach.)[56] Czechy → 1958; ► jeleniogórski
kaliski → 1975 1999 →
kamiennogórski[58] → 1975 1999 →
kamieński → 1975 1999 →
kartuski #[59] # # → 1975 1999 →
katowicki → 1951
kazimierski 1956-75 1999 →
kędzierzyńsko-kozielski 1999 →
kępiński → 1975 1999 →
kętrzyński[6][60] → 1975 1999 →
kielecki → 1975 1999 →
Kieżmark (fragment)[61] Słowacja [62]
kluczborski #[63] →1950 # # 1950-75 1999 →
kłobucki 1952-75 1999 →
kłodzki[64] → 1975 1999 →
kolbuszowski #[16] # # → 1975 1999 →
kolneński 1948-75 1999 →
kolski → 1975 1999 →
kołobrzeski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
konecki # →1950 # # 1950-75 1999 →
koniński → 1975 1999 →
koszaliński ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
kościański → 1975 1999 →
kościerski #[59] # # → 1975 1999 →
kozielski # →1950 # # 1950-75
kozienicki # → 1975 # # 1999 →
kożuchowski # →1950 # # 50-53 → nowosolski
krakowski → 1975 1999 →
krapkowicki 1956-75 1999 →
krasnostawski → 1975 1999 →
kraśnicki 1945-75 1999 →
krośnieński (odrzański) #[4] →1950 # # 1950-75 1999 →
krośnieński (podkarpacki) #[16][65] # # → 1975 1999 →
krotoszyński → 1975 1999 →
kutnowski → 1975 1999 →
kwidzyński[18] → 1975 1999 →
legionowski 1999 →
legnicki[66] → 1975 1999 →
leski #[16][67][68][51] # # → 1972 2002 →
leszczyński → 1975 1999 →
leżajski 1956-75 1999 →
lęborski[18] → 1975 1999 →
lidzbarski[69] → 1975 1999 →
limanowski → 1975 1999 →
lipnowski → 1975 1999 →
lipski # 1956-75 # # 1999 →
lubaczowski #[16][54][70] # # → 1975 1999 →
lubartowski → 1975 1999 →
lubawski → 1948 → nowomiejski
lubelski → 1975 1999 →
lubański → 1975 1999 →
lubiński[71] → 1975 1999 →
lubliniecki → 1975 1999 →
lubski 1954-75
lubuski (część wsch.)[72] → 1945; ► rzepiński
lwówecki[73] → 1975 1999 →
łańcucki #[16] # # → 1975 1999 →
łapski 1954-75
łaski → 1975 1999 →
łęczycki → 1975 1999 →
łęczyński 1999 →
łomżyński #[74] # # → 1975 1999 →
łobeski[75] → 1975 2002 →
łosicki 1956-75 1999 →
łowicki → 1975 1999 →
łódzki → 1975
łódzki wschodni 1999 →
łukowski → 1975 1999 →
makowski → 1975 1999 →
malborski[18] → 1975 1999 →
medycki, rejon[76] Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich → 1948; ► przemyski
miastecki ##[18] #→1950# # 1950-75
miechowski #[77] # # 1945-75 1999 →
mielecki #[27] # # → 1975 1999 →
międzychodzki → 1975 1999 →
międzyrzecki #[4] →1950 # # 1950-75 1999 →
mikołowski 1999 →
milicki → 1975 1999 →
miński → 1975 1999 →
mławski → 1975 1999 →
mogileński # →1950 # # 1950-75 1999 →
moniecki 1954-75 1999 →
morąski → 1975
morski #[59] # # → 1951 → wejherowski
mościski (część zach.) #[78] # → 1945; ► przemyski
mrągowski[79] → 1975 1999 →
myszkowski 1956-75 1999 →
myślenicki → 1975 1999 →
myśliborski → 1975 1999 →
namysłowski # →1950 # # 1950-75 1999 →
nidzicki[80] → 1975 1999 →
niemodliński # →1950 # # 1950-75
nieszawski → 1948 → aleksandrowski
niżański #[16] # # → 1973 [81] 1999 →
notecki[82] → 1945; → trzcianecki
nowodworski (gdański) 1954-75 1999 →
nowodworski (mazowiecki) 1952-75 1999 →
nowogardzki[83] → 1975
nowomiejski # [84] 1948 -50# # 1950-75 1999 →
noworudzki 1954-75
nowosądecki[85][86] → 1975 1999 →
nowosolski kożuchowski ← 1953-75 1999 →
nowotarski[87][61][86] → 1975 1999 →
nowotomyski → 1975 1999 →
nyski #[88][57] →1950 # # 1950-75 1999 →
nytyski[31][89] → 1945
obornicki → 1975 1999 →
olecki #[30] → 1975 # ol.-gołd. ← # 2002 →
olecko-gołdapski 99-01 → olecki
oleski # →1950 # # 1950-75 1999 →
oleśnicki → 1975 1999 →
olkuski #[8] # # → 1975 1999 →
olsztyński → 1975 1999 →
oławski → 1975 1999 →
opatowski → 1975 1999 →
opoczyński ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
opolski (lubelski)[90] 1954-75 1999 →
opolski (śląski) # →1950 # # 1950-75 1999 →
ostrołęcki → 1975 1999 →
ostrowiecki 1999 →
ostrowski (mazowiecki) → 1975 1999 →
ostrowski (wielkopolski) → 1975 1999 →
ostródzki → 1975 1999 →
ostrzeszowski 1954-75 1999 →
oświęcimski 1951-75 1999 →
Otwock, powiat miejsko-uzdrowiskowy[91] 1952-57 → otwocki / Otwock miasto
otwocki miejsko-uzdrowiskowy Otwock ← 1958-75 1999 →
pabianicki 1999 →
pajęczański 1956-75 1999 →
parczewski 1954-75 1999 →
pasłęcki → 1975
piaseczyński 1952-75 1999 →
pilski[4] [92] → 1958 → trzcianecki 1999 →
pińczowski → 1975 1999 →
piotrkowski → 1975 1999 →
piski[93] → 1975 1999 →
pleszewski 1956-75 1999 →
płocki → 1975 1999 →
płoński → 1975 1999 →
poddębicki 1956-75 1999 →
policki 1999 →
polkowicki 1999 →
Poprad (fragment)[86] Czechy → 1976; ► nowotarski
poznański → 1975 1999 →
proszowicki 1954-75 1999 →
prudnicki #[94] →1950 # # 1950-75 1999 →
pruszkowski 1952-75 1999 →
przasnyski → 1975 1999 →
przemyski #[16][28][67][95][76][51] # # → 1975 1999 →
przeworski #[16] # # → 1975 1999 →
przysuski # 1956-75 # # 1999 →
pszczyński → 1975 1999 →
pucki 1954-75 1999 →
puławski → 1975 1999 →
pułtuski → 1975 1999 →
pyrzycki → 1975 1999 →
raciborski ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
radomski # → 1975 # # 1999 →
radomszczański → 1975 1999 →
radymniański 1954-61
radziejowski 1956-75 1999 →
radzymiński → 1952 → wołomiński
radzyński → 1975 1999 →
rawicki → 1975 1999 →
rawski (mazowiecki) → 1975 1999 →
rawski (ruski) (część pn.-zach.) #[50][70] # → 1945; ► tomaszowski / ► lubaczowski
reszelski → 1958 → biskupiecki
ropczycki 1956-75 1999 →[96]
ropczycko-sędziszowski (1956-75 jako ropczycki) 1999 →
rózborski (część pn.-wsch.)[97][98] → 1945; ► żarski / ► zgorzelecki
rybnicki → 1975 1999 →
rycki # 1956-75 # # 1999 →
rypiński → 1975 1999 →
rzepiński #[99][72][100][100][101][4] [102] ↔1950# # 1950-58 → słubicki
rzeszowski #[16] # # → 1975 1999 →
sandomierski → 1975 1999 →
sanocki #[16] # # → 1972 2002 →
sejneński 1956-75 1999 →
sępoleński → 1975 1999 →
siedlecki # → 1948 # # 1949-75 1999 →
siemiatycki[9] 1952-75 1999 →
sieradzki → 1975 1999 →
sierpecki → 1975 1999 →
skarżyski 1999 →
skierniewicki → 1975 1999 →
skwierzyński #[4] →1950 # # 1950-61
sławieński ###[18] #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
słubicki rzepiński ← 1959-75 1999 →
słupecki 1956-75 1999 →
słupski ###[18] #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
sochaczewski → 1975 1999 →
sokalski (część zach.) #[50] # → 1945; ► hrubieszowski
sokołowski → 1975 1999 →
sokólski[39][103][40] → 1975 1999 →
stalowowolski niżański ← 73-75 1999 →
starachowicki iłżecki ← 73-75 1999 →
stargardzki[104] → 1975 1999 →
starogardzki #[59] # # → 1975 1999 →
staszowski 1954-75 1999 →
stopnicki → 1948 → buski
strzelecki (krajeński) #[4] →1950 # # 1950-75 1999 →[105]
strzelecki (opolski) #[106] →1950 # # 1950-75 1999 →
strzelecko-drezdenecki (→ 1975 jako strzelecki (krajeński)) 1999 →
strzeliński → 1975 1999 →
strzyżowski 1954-75 1999 →
sulechowski babimojski ← 1951-75
sulechowsko-świebodziński[107][4] → 1946; → świebodziński
sulęciński #[108][109][4] [110] ↔1950# # 1950-75 1999 →
suski (iławski) → 1958 → iławski
suski (małopolski) 1956-75 1999 →
suwalski[111] → 1975 1999 →
sycowski → 1975
szamotulski → 1975 1999 →
szczecinecki ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
szczeciński[112][113][114] [115] → 1975
szczuczyński → 1948 → grajewski
szczycieński → 1975 1999 →
szprotawski # →1950 # # 1950-75
sztumski[18] → 1975 2002 →
szubiński → 1975
szydłowiecki # 1954-75 # # 1999 →
średzki (śląski) → 1975 1999 →
średzki (wielkopolski) → 1975 1999 →
śremski → 1975 1999 →
świdnicki (lubelski) 1999 →
Svidník (fragment)[65] Słowacja [116]
świdnicki (śląski) → 1975 1999 →
świdwiński # 1954-75 # # 1999 →
świebodziński # [117] 1946-50# # 1950-75 1999 →
świecki → 1975 1999 →
świętomiejski (część pd.)[14] → 1945; ► braniewski
tarnobrzeski #[16] # # → 1975 1999 →
tarnogórski → 1975 1999 →
tarnowski → 1975 1999 →
tatrzański 1999 →
tczewski #[59] # # → 1975 1999 →
tomaszowski (lubelski)[50][51] → 1975 1999 →
tomaszowski (mazowiecki) 1999 →
toruński → 1975 1999 →
trzcianecki[118][4][82] [119] → 1946 → pilski ← 1959-75
trzebnicki → 1975 1999 →
tucholski → 1975 1999 →
turczański (część zach.) #[67] # → 1945; ► leski
turecki → 1975 1999 →
tyski 1954-75 99-01 → bier.-lędziński
ustrzycki[67][51] 1952-72 1999 →[120]
ustrzycki, rejon[51] Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich → 1951; → ustrzycki
uznamsko-woliński (cz. wsch.)[121][122] → 1945; → woliński
wadowicki → 1975 1999 →
wałbrzyski → 1975 1999 →
wałecki ## →1950 # # 1950-75 # # 1999 →
warszawski / warszawski → 1952 99-02
warszawski zachodni 1999 →
wąbrzeski → 1975 1999 →
wągrowiecki → 1975 1999 →
wejherowski morski ← 1951-75 1999 →
węgorzewski[123][26][6][124] → 1975 2002 →
węgrowski → 1975 1999 →
węgryujski (część wsch.)[45] → 1945; → gryfiński
wielecki[114] [115] 1945 -46 → szczeciński
wielicki 1999 →
wieluński → 1975 1999 →
wieruszowski 1954-75 1999 →
wkryujski (część wsch.)[114][125][112][113] [126] Niemcy → 1949; ► szczeciński
włocławski → 1975 1999 →
włodawski → 1975 1999 →
włoszczowski → 1975 1999 →
wodzisławski 1954-75 1999 →
woliński[121][46] [127] 1946-72
wolsztyński → 1975 1999 →
wołkowyski (część zach.)[11] → 1945; ► bielski / ► białostocki
wołomiński radzymiński ← 1952-75 1999 →
wołowski → 1975 1999 →
wrocławski → 1975 1999 →
wrzesiński → 1975 1999 →
wschodniotorzymski[108] → 1945; → sulęciński
wschowski #[4] →1950 # # 1950-75 2002 →
wyrzyski → 1975
wysokomazowiecki → 1975 1999 →
wyszkowski 1956-75 1999 →
zachodniotorzymski[101] → 1945; → rzepiński
zambrowski 1954-75 1999 →
zamojski → 1975 1999 →
zawierciański #[8] # # → 1975 1999 →
ząbkowicki → 1975 1999 →
zduńskowolski 1999 →
zgierski 1999 →
zgorzelecki (niem.) (cz. pn.-wsch.)[128][129] → 1945; → zgorzelecki (polski)
zgorzelecki (polski)[98][128][129][130][131] [132] → 1975 1999 →
zielonogórski #[4] →1950 # # 1950-75 1999 →
złotoryjski[133] → 1975 1999 →
złotowski ###[25] #→1950# # 1950-75 # # 1999 →
zwoleński # 1954-75 # # 1999 →
żagański # [134] →1950 # # 1950-75 1999 →
żarski #[135][136][137][98] →1950 # # 1950-75 1999 →
żniński # →1950 # # 1950-75 1999 →
żuromiński 1956-75 1999 →
żyrardowski 1999 →
żytawski (część wsch.)[131] → 1945; ► zgorzelecki
żywiecki #[138] → 1975 # # 1999 →

Powiaty miejskie 1945-2013[edytuj | edytuj kod]

Informacje dotyczące istnienia powiatów w latach 1946, 1947, 1948 i 1949 pobrane głównie z Roczników Statystycznych GUS:u oraz z dodatkowych źródeł podanych w przypisach Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat 4
5
4
6
4
7
4
8
4
9
5
0
5
1
5
2
5
3
5
4
5
5
5
6
5
7
5
8
5
9
6
0
6
1
6
2
6
3
6
4
6
5
6
6
6
7
6
8
6
9
7
0
7
1
7
2
7
3
7
4
7
5
9
9
0
0
0
1
0
2
0
3
0
4
0
5
0
6
0
7
0
8
0
9
1
0
1
1
1
2
1
3
Będzin 1948-75
Biała (Krakowska)[139] 48-50 → Bielsko-Biała
Biała Podlaska 1999 →
Białystok → 1975 1999 →
Bielsko [140] 48-50 → Bielsko-Biała
Bielsko-Biała Bielsko/Biała← 1951-75 1999 →
Brzeg (#) [141] (#) 1951-75
Bydgoszcz → 1975 1999 →
Bytom → 1975 1999 →
Chełm 1951-75 1999 →
Chorzów → 1975 1999 →
Cieszyn 1951-75
Czeladź 1951-75
Częstochowa # →1950 # # 1950-75 1999 →
Dąbrowa Górnicza 1949-75 1999 →
Elbląg #[18] [142] 1948-75 # # 1999 →
Forst (część wsch.)[137] → 1945; ► żarski
Frankfurt n. Odrą (część wsch.)[100] → 1945; ► rzepiński
Gdańsk[31] → 1975 1999 →
Gdynia #[59] # # 1945-75 1999 →
Gliwice → 1975 1999 →
Głogów → 1946; ► głogowski
Gniezno → 1975
Gorzów Wielkopolski #[4] [143] 48- 50# # 1950-75 # 1999 →
Grudziądz → 1975 1999 →
Gubin (część wsch.)[48] → 1945; ► gubiński
Inowrocław → 1975
Jastrzębie-Zdrój 1999 →
Jaworzno 1956-75 1999 →
Jelenia Góra [144] 1948-75 1999 →
Kalisz 1947-75 1999 →
Katowice → 1953 Stalinogród 1956-75 1999 →
Kielce 1947-75[145] 1999 →
Kołobrzeg → 1946; ► kołobrzeski
Konin 73-75 1999 →
Koszalin (#)# [146] (#) 1950-75 # # 1999 →
Kraków → 1975 1999 →
Krosno 1999 →
Legnica [147] 1948-75 1999 →
Leszno 1951-75 1999 →
Lublin → 1975 1999 →
Łomża 1999 →
Łódź → 1975 1999 →
Mysłowice 1951-75 1999 →
Nowy Bytom 1951-58 → Ruda Śląska
Nowy Sącz 1951-75 1999 →
Nysa # [148] 48- 50# # 1950-75
Olsztyn → 1975 1999 →
Opole # [149] 48- 50# # 1950-75 1999 →
Ostrołęka 1999 →
Ostrowiec Świętokrzyski 1951-75
Ostrów Wielkopolski 1951-75
Otwock, powiat miejsko-uzdrowiskowy 1952-57 → otwocki / Otwock miasto
Otwock miejsko-uzdrowiskowy Otwock ← 1958-75
Pabianice 1951-75
Piekary Śląskie 1999 →
Piła[4] [150] 1948-75
Piotrków Trybunalski 1947-75 1999 →
Płock 1948-75 1999 →
Poznań → 1975 1999 →
Pruszków[151] 1951[151]-75
Przemyśl 1951-75 1999 →
Racibórz # [152] 48- 50# # 1950-75
Radom # → 1975 # # 1999 →
Ruda 1951-58 → Ruda Śląska
Ruda Śląska Ruda / Nowy Bytom ← 1959-75 1999 →
Rybnik 1951-75 1999 →
Rzeszów 1950-75 1999 →
Sanok 1972-75
Siedlce # 1948 # # 1949-75 1999 →
Siemianowice Śląskie 1951-75 1999 →
Skarżysko-Kamienna 1954-75
Skierniewice 1999 →
Słupsk ###[18] # [153] 48# #50 # 1950-75 # # 1999 →
Sopot 1947-75 1999 →
Sosnowiec → 1975 1999 →
Stalinogród Katowice ← 1953-56 → Katowice
Stalowa Wola 1953-75
Starachowice 1952-75
Stargard Szczeciński → 1946; ► stargardzki 73-75
Suwałki 1999 →
Szczecin → 1975 1999 →
Szopienice 1951-59
Świdnica [154] 1948-75
Świętochłowice 1951-75 1999 →
Świnoujście 73-75 1999 →
Tarnobrzeg 1999 →
Tarnów 1951-75 1999 →
Tczew 1952-75
Tomaszów Mazowiecki 1948-75
Toruń → 1975 1999 →
Tychy 1956-75 1999 →
Wałbrzych → 1975 99-02 13→
Warszawa → 1975 2002 →
Włocławek 1947-75 1999 →
Wrocław → 1975 1999 →
Zabrze → 1975 1999 →
Zakopane 1951-75
Zamość 1952-75 1999 →
Zawiercie 1948-75
Zduńska Wola 1956-75
Zgierz 1951-75
Zgorzelec (część wsch.)[129] → 1945; ► zgorzelecki
Zielona Góra[155] (#) 1950[156]-75 1999 →
Żory 1999 →
Żyrardów 1948-75

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. (1953-56 Stalinogród).
  2. nieszawski ←.
  3. W 1945 roku Polsce przypadła środkowo-zachodnia część powiatu augustowskiego z woj. białostockiego. Gminy Balla Wielka, Łabno i – prawie cała – Wołłowiczowce (z siedzibą w Sopoćkiniach) oraz wschodnia część gminy Hołynka i dwa wschodnie skrawki gminy Lipsk (do 1936 należące do gminy Kurjanka) weszły w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Augustów – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody poznańskiego.
  5. a b c W 1945 roku Polsce przypadły południowe 2/3 powiatu frydlądzko-bartoszyckiego z tzw. Ziem Odzyskanych z siedzibą powiatu Bartoszycami po południowej, polskiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu frydlądzko-bartoszyckiego utworzono powiat bartoszycki, który wszedł w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego (1946).
  6. a b c d W 1945 roku Polsce przypadła południowa 1/4 powiatu gierdawskiego z tzw. Ziem Odzyskanych z m.in. miejscowościami Asuny, Lipica i Skandawa. Siedziba powiatu – Gierdawy (obecnie Żeleznodorożnyj) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Polską część powiatu gierdawskiego przyłączono do powiatów bartoszyckiego, kętrzyńskiego i węgorzewskiego w nowo utworzonym woj. olsztyńskim (1946).
  7. frydlądzko-bartoszycki ←.
  8. a b c Do 17 VIII 1945 w woj. kieleckim.
  9. a b c d W 1945 roku Polsce przypadły północno-zachodnie skrawki powiatu brzeskiego z woj. poleskiego (fragmenty a) gminy Połowce – zniesionej przed 1933 rokiem i włączonej do gmin Wierzchowice i Wysokie Litewskie) – z m.in. miejscowościami Klukowicze, Litwinowicze, Siemichocze, Tymianka, Wólka Nurzecka, Wyczółki i Zubacze; b) gminy Wysokie Litewskie z m.in. miejscowościami Tokary i Wilanowo; c) gminy Wołczyn z miejscowością Koterka oraz d) gminy Miedna – niewielka eksklawa położona po lewej stronie od Bugu, na terenie gminy Zabłocie, niedaleko miejscowości Szostaki. Siedziba powiatu – Brześć nad Bugiem – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu brzeskiego została zintegrowana z powiatem bielskim w woj. białostockim (1945); utworzono z niej nową gminę Klukowicze, a część obszaru włączono do gminy Kleszczele) – od 1952 tereny te należą do powiatu siemiatyckiego; jedynie eksklawa gminy Miedna weszła w skład powiatu bialskiego w woj. lubelskim.
  10. Początkowo pod nazwą powiat białogrodzki.
  11. a b c d W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu wołkowyskiego z woj. białostockiegogmina Tarnopol (w całości), zachodnio-środkowa część gminy Jałówka oraz dwa niewielkie skrawki gminy Świsłocz. Siedziba powiatu – Wołkowysk – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu wołkowyskiego została zintegrowana z powiatami bielskim i białostockim w tymże województwie (1945); od 1954 część tych terenów należy do powiatu hajnowskiego.
  12. W 1945 roku Polsce przypadła główna część powiatu bielskiego z woj. białostockiego. Jedynie wschodnie części gmin Białowieża i Masiewo (głównie obszar Puszczy Białowieskiej) weszły w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Bielsk Podlaski – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  13. bialski (krakowski) / bielski (s. Bielsko) ← mimo tej samej nazwy przymiotnikowej, powiat bielski sprzed 1951 roku miał siedzibę w Bielsku, a od 1951 w Bielsku-Białej, odkąd zwiększył się jego obszar po dołączeniu znacznej części zniesionego powiatu bialskiego; ciągłość prawna pomiędzy powiatem bielskim sprzed 1951 i tym od 1951 roku została zachowana.
  14. a b W 1945 roku Polsce przypadła południowa 1/3 powiatu świętomiejskiego z tzw. Ziem Odzyskanych z m.in. miejscowościami Grzechotki, Lelkowo, Stara Pasłęka i Żelazna Góra. Siedziba powiatu – Świętomiejsce (lub Święta Siekierka, obecnie Mamonowo) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Polską część powiatu świętomiejskiego przyłączono do powiatu braniewskiego w nowo utworzonym woj. olsztyńskim (1946).
  15. Początkowo pod nazwą powiat broniewski.
  16. a b c d e f g h i j k l m Do 17 VIII 1945 w woj. lwowskim.
  17. stopnicki ←.
  18. a b c d e f g h i j k Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody gdańskiego.
  19. Początkowo pod nazwą powiat królewiecko-chojnicki (od obocznych nazw Chojny: Królewiec (Königsberg) i Chojnica).
  20. W 1945 roku Polsce przypadła wschodnia (główna) część powiatu chojeńskigo (Landkreis Königsberg Nm.) z prowincji Brandenburgii; jedynie dwa oddzielne skrawki powiatu a) prawobrzeżny (od Odry), zachodni pas obszaru z m.in. miejscowościami Neulietzegöricke i Neulewin, oraz b) lewobrzeżne dzielnice Kostrzyna (Długie Przedmieście, Kuhbrücke i Kietz) pozostały w Niemczech. Siedziba powiatu – Chojna – znalazła się po polskiej stronie granicy. W 1946 z powiatu chojeńskiego wyłączono Kostrzyn i włączono go powiatu gorzowskiego.
  21. W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu cieszyńskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez dawnego powiatu czeskocieszyńskiego oraz włączonych 1 lutego 1939 roku fragmentów powiatów Czadca i frydeckiego), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku (obszary te weszły w skład Czechosłowacji).
  22. a b c Powiat frysztacki, będący w latach 1938–1939 częścią województwa śląskiego jako część Polski wymieniony jest w Dzienniku Ustaw RP po II wojnie światowej tylko raz (Dz.U. z 1945 r. nr 33, poz. 196), co może być spowodowane sporem o Zaolzie między Polską a Czechosłowacją i nieuregulowaną prawnie kwestią przebiegu granicy, brak innych źródeł potwierdzających przynależność całego powiatu lub jego części do Polski w 1945 roku. Siedziba powiatu – Frysztat – znalazła się ostatecznie po czechosłowackiej stronie granicy.
  23. a b Na mocy umowy zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką sporządzonej w Starej Lubowli 29 lipca 2002 roku i ratyfikowanej w 2005 roku w rejonie polskiej miejscowości Jaworzynka i słowackiej miejscowości Skalité Polska odstąpiła Słowacji 304 m² obszaru powiatu cieszyńskiego, a Słowacja odstąpiła Polsce terytorium powiatu Czadca o takiej samej powierzchni (włączone do powiatu cieszyńskiego); zmiana była podyktowana prośbami mieszkańców (po roku 1953 powstała w regionie kilkakrotnie przecięta przez granicę droga, co powodowało wiele utrudnień w dostępie do działek po obu stronach; obecnie granica przebiega środkiem drogi).
  24. → 2005; ► cieszyński.
  25. a b Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody pomorskiego.
  26. a b c W 1945 roku Polsce przypadły dwa południowe skrawki powiatu darkiejmskiego z tzw. Ziem Odzyskanych (oddzielone od siebie wąskim pasmem powiatu węgorzewskiego) z m.in. miejscowościami Rogale, Pietrasze i Żabin. Siedziba powiatu – Darkiejmy (obecnie Oziorsk) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu darkiejmskiego została częściowo zintegrowana z powiatem węgorzewskim w nowo utworzonym woj. olsztyńskim (1946) a częściowo z powiatem gołdapskim, który przyłączono do woj. białostockiego (1946).
  27. a b c d Do 17 VIII 1945 w woj. krakowskim.
  28. a b W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu dobromilskiego z woj. lwowskiego z m.in. miejscowościami Bircza, Kalwaria Pacławska i Wojtkowa. Siedziba powiatu – Dobromil – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu dobromilskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  29. Początkowo pod nazwą powiat rychonecki.
  30. a b c Od 25 września 1945 roku do 27 czerwca 1946 roku pod administracją wojewody białostockiego.
  31. a b c Z Wolnego Miasta Gdańsk.
  32. Początkowo pod nazwą powiat lecki lub łuczański.
  33. Początkowo pod nazwą powiat głupczycki.
  34. W 1945 roku Polsce przypadły południowe 2/3 powiatu gołdapskiego z tzw. Ziem Odzyskanych z siedzibą powiatu Gołdapią po południowej, polskiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu gołdapskiego utworzono mniejszy powiat gołdapski, który przyłączono do woj. białostockiego (1946).
  35. W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu gorlickiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez terenów nad rzeką Cygiełką, które weszły w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  36. W 1946 do powiatu gorzowskiego przyłączono Kostrzyn z powiatu chojeńskiego (bez jego lewobrzeżna dzielnic Długie Przedmieście, Kuhbrücke i Kietz, które pozostały w Niemczech).
  37. szczuczyński ←.
  38. Początkowo pod nazwą powiat grotkowski.
  39. a b W 1945 roku Polsce przypadły południowo-zachodnie skrawki powiatu grodzieńskiego z woj. białostockiego – miasto Krynki i zachodnie części gmin Krynki (połowa) i Hołynka (większa część) oraz skrawek gminy Brzostowica Wielka. Siedziba powiatu – Grodno – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu grodzieńskiego została zintegrowana z powiatem sokólskim w tymże województwie (1945).
  40. a b W ramach decyzji o korekcie granicy polsko-radzieckiej z 1947 roku, w maju 1948 roku do Polski przyłączono fragment rejonu grodzieńskiego z obwodu grodzieńskiego (m.in. miejscowości Nowodziel, Tołcze, Szymaki i Klimówka), który wszedł w skład powiatu sokólskiego (gminy Kuźnica) w woj. białostockiem.
  41. Do 1975 pod nazwą powiat grodziskomazowiecki.
  42. błoński ←.
  43. Początkowo pod nazwą powiat zagórzański (od Zagórze = Gryfice).
  44. W 1945 roku Polsce przypadły wschodnie 2/3 powiatu gryfińskiego z prowincji Pomorze bez miejscowości takich jak Gartz, Tantow, Pieńkuń i Casekow, które pozostały w Niemczech. Siedziba powiatu – Gryfino – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  45. a b W 1945 roku Polsce przypadło bardzo wąskie pasmo powiatu węgryujskiego (Landkreis Angermünde) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych), stanowiące połowę obszaru pomiędzy Odrą właściwą a Kanałem Hohensaaten-Friedrichsthal na wysokości Widuchowej (obecnie obszar ten należy do Gatow, dzielnicy miasta Schwedt/Oder). Niemal cały powiat węgryujski pozostał w Niemczech. Polską część powiatu właczono do powiatu gryfińskiego w nowo utworzonym woj. szczecińskim.
  46. a b Po zatwierdzeniu granicy w 1945 roku Świnoujście straciło dostęp do wody pitnej, po czym przez sześć lat sprowadzano wodę zza granicy; sytuację zmieniła dopiero korekta granicy na wyspie Uznam w czerwcu 1951 roku, kiedy to włączono do Polski obszar o powierzchni około 76,5 ha wraz ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w obszar niemiecki charakterystyczny cypel (w zamian Niemcom przyznano podobny obszar w okolicach Gryfina).
  47. a b W 1945 roku Polsce przypadła południowo-wschodnia część powiatu gubińskiego (niemieckiego) (Landkreis Guben) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych) z miejscowościami Biecz, Chlebowo, Czarnowice, Grabice, Markosice, Pole, Stargard Gubiński i Wałowice. W skład powiatu weszło także lewobrzeżne (od Odry) miasto Przybrzeg (Fürstenberg an der Oder) (od 1961 dzielnica miasta Eisenhüttenstadt), tworzące enklawę powiatu gubińskiego na terenie powiatu rzepińskiego (w Poznańskim Dzienniku Wojewódzkim z roku 1945, nr 12, poz. 88 wymienione jako polskie miasto Przybrzeg); ostatecznie miasto pozostało w Niemczech wraz z większą, zachodnią częścią powiatu gubińskiego (z m.in. miejscowością Neuzelle). Siedziba powiatu – Guben, która nie wchodziła w jego skład (stanowiła oddzielny powiat miejski) została przedzielona granicą państwową (patrz dalej → Guben w sekcji powiaty miejskie). Z polskiej części powiatu gubińskiego utworzono polski powiat gubiński, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946).
  48. a b c W 1945 roku Polsce przypadła wschodnia część powiatu miejskiego Guben. Z części tej utworzono polskie miasto Gubin, które włączono do powiatu gubińskiego (utworzonego ze wschodnich części niemieckiego powiatu gubińskiego); w Niemczech pozostały lewobrzeżne (od Odry) dzielnice powiatu, tworzące okrojone miasto Guben.
  49. gubiński (niemiecki) ←.
  50. a b c d W 1945 roku do przywróconego woj. lubelskiego przyłączono z woj. lwowskiego: 1) północno-zachodnie skrawki powiatu rawskiego, które włączono do powiatu tomaszowskiego: a) miasto Uhnów; b) gminy: Bełżec, Lubycza Królewska, Tarnoszyn i Wierzbica (przekształconą w gminę Uhnów); oraz c) gromady Hrebenne i Siedliska z gminy Siedliska; i 2) zachodnie powiatu sokalskiego, które włączono do powiatu hrubieszowskiego: a) miasto Bełz; b) gminy Bełz, Chorobrów, Krystynopol i Waręż (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz.U. z 1945 r. nr 26, poz. 160).
  51. a b c d e f W wyniku umowy o zamianie granic z ZSRR w 1951 roku do Polski przyłączono rejon ustrzycki z obwodu drohobyckiego (z siedzibą Ustrzykami Dolnymi i wsiami Czarna, Lutowiska, Krościenko, Bandrów Narodowy, Bystre i Liskowate), z którego (oraz z fragmentów polskich powiatów leskiego i przemyskiego) utworzono polski powiat ustrzycki w woj. rzeszowskim. W zamian Polska odstąpiła ZSRR fragmenty powiatów hrubieszowskiego i tomaszowskiego z woj. lubelskiego (m.in. miejscowości Bełz, Uhnów, Krystynopol, Waręż, Chorobrów, Zabuże i lewobrzeżną część Sokala – Żwirkę, wraz z linią kolejową Rawa Ruska-Krystynopol). Pierwotnie Polsce miała przypaść także miejscowość Niżankowice oraz linia kolejowa Przemyśl-Zagórz, w zamian za co ZSRR zażądał dopłaty w złocie. Wobec odmowy strony polskiej korekta dotyczyła tylko 480 km².
  52. a b W 1945 roku Polsce przypadła południowa połowa powiatu iławeckiego (pruskiego) z tzw. Ziem Odzyskanych. Siedziba powiatu – Iławka (lub Pruska Iława, obecnie Bagrationowsk) – znalazła się po północnej stronie granicy, w ZSRR. Z polskiej części powiatu iławecki utworzono mniejszy powiat iławecki z siedzibą w Górowie Iławeckim, który wszedł w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego (1946).
  53. iławecki (pruski) ←.
  54. a b c W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu jaworowskiego z woj. lwowskiego (gmina Wielkie Oczy = 8 gromad i gmina Gnojnice – 4 gromady, którą przekształcono w gminę Młyny). Siedziba powiatu – Jaworów – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu jaworowskiego została zintegrowana z powiatami lubaczowskim (Wielkie Oczy) i powiatem jarosławskim (Młyny) w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  55. Początkowo pod nazwą powiat jaworowski.
  56. a b W 1958 roku dokonano korekty granicy między Polską a Czechosłowacją; Czechosłowacja zyskała od Polski wieś Tkacze (obecnie Mýtiny – część Harrachova) i osadę Zieliniec, w zamian za południowy stok szczytu Kocierz koło Przełęczy Szklarskiej z powiatu Jilemnice (włączony do powiatu jeleniogórskiego w woj. wrocławskim). Protokół z 23 września 1955 roku, wytyczający granicę polsko-czechosłowacką, zawierał 85 poprawek, których bilans wykazywał nadwyżkę terenów po stronie czechosłowackiej, wynoszącą 370 hektarów. Republika Czeska zamierza rozliczyć się z Polską z tej nadwyżki, oddając Polsce fragmenty nadgranicznych terenów. W tym celu od 1995 roku działa wspólna czesko-polska komisja. Jednak dotychczas strona czeka wytypowała zaledwie 132 ha do przekazania Polsce, która może je zaakceptować w całości, w części lub je odrzucić.
  57. a b W 1958 roku dokonano korekty granicy między Polską a Czechosłowacją; Czechosłowacja zyskała od Polski wieś Krasów (czes. Krasov, niem. Schubertskrosse) z powiatu nyskiego (do wojen śląskich wieś była częścią Widnawy) w zamian za wieś Skowronków (czes. Skřivankov) z Jesionik, którą włączono do gminy Głuchołazy w powiecie nyskim (woj. opolskie) jako przysiółek (w zamian Czechosłowacja poszerzyła swoje terytorium w pobliżu Jarnołtówka).
  58. Początkowo pod nazwą powiat kamieniogórski.
  59. a b c d e f Do 7 IV 1945 w woj. pomorskim.
  60. Początkowo pod nazwą powiat rastemborski.
  61. a b Na mocy umowy zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką sporządzonej w Starej Lubowli 29 lipca 2002 roku i ratyfikowanej w 2005 roku na rzece Dunajec w rejonie polskich miejscowości Sromowce Niżne i Sromowce Wyżne oraz słowackich miejscowości Červený Kláštor i Spišská Stará Ves Polska odstąpiła Słowacji część bezimiennej wyspy o powierzchni 2289 m² z powiatu nowotarskiego a Słowacja odstąpiła Polsce część wyspy Nokiel o takiej samej powierzchni z powiatu Kieżmark (włączoną do powiatu nowotarskiego); zmiana była podyktowana brakiem możliwości osadzenia znaków granicznych w odpowiednich miejscach, ze względu na zmianę kształtu wyspy.
  62. → 2005; ► nowotarski.
  63. Początkowo pod nazwą powiat kluczborecki.
  64. Początkowo pod nazwą powiat kładzki.
  65. a b Na mocy umowy zawartej pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką sporządzonej w Starej Lubowli 29 lipca 2002 roku i ratyfikowanej w 2005 roku w pobliżu wieży widokowej na Przełęczy Dukielskiej w rejonie polskiej miejscowości Barwinek i słowackiej miejscowości Vyšný Komárnik Polska odstąpiła Słowacji 376 m² terytorium z powiatu krośnieńskiego, a Słowacja odstąpiła Polsce terytorium o takiej samej powierzchni z powiatu Svidník (włączone do powiatu krośnieńskiego); zmiana była podyktowana brakiem możliwości przywrócenia do poprzedniego stanu wspólnej drogi granicznej (droga ta została wybudowana w 1958 roku w celu umożliwienia turystom słowackim zobaczenia miejsc walk – po korekcie granica przebiega środkiem drogi).
  66. Początkowo pod nazwą powiat lignicki.
  67. a b c d W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu turczańskiego z woj. lwowskiego (do 1931 w woj. stanisławowskim): gmina Tarnawa Niżna oraz część gminy Sianki (z m.in. miejscowościami Beniowa i Sianki). Siedziba powiatu – Turka – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu turczańskiego została zintegrowana z powiatem leskim w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945); w 1952 tereny te weszły w skład powiatu ustrzyckiego (łącznie z trzema miejscowościami z powiatu turczańskiego sprzed 1945 – Bystre, Lipie i Michniowiec z dawnej gminy Łomna) – przyłączone do Polski z ZSRR w ramach umowy o zmianie granic).
  68. W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu leskiego z woj. lwowskiego m.in. bez miejscowości (które weszły w skład ZSRR) przyłączonych później do Polski (1951) w wyniku umowy o zmianie granic z ZSRR (w tym Ustrzyk Dolnych), przywrócono także granicę południową sprzed listopada 1938 roku (bez tzw. źródłowiska Udawy), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  69. Początkowo pod nazwą powiat licbarski.
  70. a b W 1945 roku 4 zachodnie gromady powiatu rawskiego (z woj. lwowskiego) znalazły się w granicach Polski: Dziewięcierz (z gminy Potylicz), Radruż (z gminy Wróblaczyn), Werchrata i Prusie (z gminy Siedliska). Przyłączono je do powiatu lubaczowskiego w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  71. Początkowo pod nazwą powiat bukowiecko-lubiński.
  72. a b W 1945 roku Polsce przypadły dwa wschodnie prawobrzeżny (od Odry) skrawki powiatu lubuskiego (Landkreis Lebus) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych): a) południowo-wschodni, większy skrawek z miejscowościami Nowy Lubusz i Pławidło, oraz b) północno-wschodni skrawek, na południowy zachód od Boleszkowic. Główna część powiatu z miejscowościami takimi jak Selowice (siedziba starostwa), Lubusz, Przygród (Fürstenwalde/Spree), Miłoraz, Müncheberg i Buckow (Märkische Schweiz) pozostały w Niemczech. Polską część powiatu lubuskiego włączono do powiatu rzepińskiego, przyłączonego do woj. poznańskiego (1946).
  73. Początkowo pod nazwą powiat lwowski.
  74. Do 17 VIII 1945 w woj. warszawskim.
  75. Początkowo pod nazwą powiat ławicki (od Ławiczka = Resko).
  76. a b W ramach decyzji o korekcie granicy polsko-radzieckiej z 1947 roku, w maju 1948 roku do Polski przyłączono rejon medycki z obwodu drohobyckiego (z siedzibą Medyką), który wszedł w skład powiatu przemyskiego w woj. rzeszowskim.
  77. Do 7 IV 1945 w woj. kieleckim.
  78. W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu mościskiego z woj. lwowskiego – fragment gminy Małnów z Kalnikowem i zachodnim fragmentem Starzawy. Siedziba powiatu – Mościska – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Polska część powiatu mościskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w nowo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
  79. Początkowo pod nazwą powiat ządzborski.
  80. Początkowo pod nazwą powiat niborski.
  81. → stalowowolski.
  82. a b W 1945 roku Polsce w całości przypadł powiat notecki (Netzekreis) z prowincji Pomorze (z tzw. Ziem Odzyskanych), z siedzibą w Trzciance; powiat przekształcono w polski powiat trzcianecki, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946).
  83. Początkowo pod nazwą powiat nowogrodzki.
  84. lubawski ←.
  85. W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowosądeckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez przyłączonego wówczas fragmentu doliny Popradu koło Żegiestowa, który wszedł w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  86. a b c Na mocy umowy zawartej pomiędzy PRL a Czechosłowackją sporządzonej w Warszawie 21 marca 1975 roku (która weszła w życie 14 marca 1976 roku) dokonano korekty granicy między Polską a Czechosłowacją; Czechosłowacja zyskała od Polski część terytorium powiatu nowosądeckiego (0,25 km²) w rejonie miejscowości Wojkowa, który włączono do powiatu bardiowskiego; Polska zyskała od Czechosłowacja część terytorium powiatu Poprad (0,25 km²) w rejonie miejscowości Łysa nad Dunajcem, który włączono do powiatu nowotarskiego (woj. krakowskie); zamiana terytoriów była powiązana z budową i eksploatacją zapory na Dunajcu; ustawę o zamiaie terytoriów ustalono na podstawie podziału administracyjnego sprzed czerwca 1975 roku, jednak została ona została wyegzekwowana w terenie dopiero 1976 roku, a więc już po zniesieniu powiatów.
  87. W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowotarskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez Jaworzyny Tatrzańskiej i Leśnicy, Głodówki, Suchej Góry i skrawków terenów leśnych między Lipnicą Wielką a Bobrowem i Rabczą, które weszły w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  88. Początkowo pod nazwą powiat niski (od Nissa=Nysa).
  89. W 1945 w woj. gdańskim.
  90. Do 1975 pod nazwą powiat opolsko-lubelski.
  91. Określany w wykazach jako powiat grodzki.
  92. trzcianecki ←.
  93. Początkowo pod nazwą powiat jańsborski.
  94. Początkowo pod nazwą powiat prądnicki.
  95. W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu przemyskiego z woj. lwowskiego bez miejscowości (które weszły w skład ZSRR) takich jak Medyka (przyłączona ponownie do Polski w 1948 roku) i Niżankowice. Siedziba powiatu – Przemyśl – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  96. Od 1999 jako powiat ropczycko-sędziszowski.
  97. Inna używana nazwa: powiat rothenburski lub Landkreis Rothenburg (Oberlausitz).
  98. a b c W 1945 roku Polsce przypadły dwie prawobrzeżne sekcje (od Nysy Łużyckiej) powiatu rózborskiego (Landkreis Rothenburg (Oberlausitz)) z prowincji Śląsk (z tzw. Ziem Odzyskanych): a) północno-wschodnia (z m.in. Łęknicą i Przewozem), którą włączono do powiatu żarskiego (utworzonego ze wschodniej części niemieckiego powiatu żarskiego); b) wschodnia (z m.in. Lipną, Dobrzyniem, Buczem i Sobolicami), którą włączono do powiatu zgorzeleckiego (utworzonego ze wschodniej części niemieckiego powiatu zgorzeleckiego); oba docelowe powiaty przyłączono do woj. wrocławskiego (1946); w Niemczech pozostała większa lewobrzeżna część powiatu, z m.in. siedzibą Białą Wodą oraz miastami Niską i Rózborkiem.
  99. Początkowo pod nazwą powiat rypiński (od Rypin = Rzepin).
  100. a b c W 1945 roku Polsce przypadła wschodnia prawobrzeżna (od Odry) część powiatu miejskiego Frankfurt nad Odrą. Z części tej utworzono polskie miasto Słubice, które włączono do powiatu rzepińskiego (z tzw. Ziem Odzyskanych).
  101. a b W 1945 roku Polsce przypadł powiat zachodniotorzymski (Landkreis Weststernberg) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych), z siedzibą w Rzepinie; powiat przekształcono w polski powiat rzepiński, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946); jedynie niewielki prawobrzeżny (od Odry) fragment powiatu naprzeciw Górzycy pozostał w Niemczech.
  102. zachodniotorzymski←.
  103. W 1945 roku Polsce przypadła główna część powiatu sokólskiego z woj. białostockiego. Jedynie wschodnie części gmin Nowy Dwór, Kuźnica i Odelsk (z Odelskiem) weszły w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Sokółka – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  104. Początkowo pod nazwą powiat starogrodzki.
  105. Od 1999 jako powiat strzelecko-drezdenecki.
  106. Początkowo pod nazwą powiat wielkostrzelecki.
  107. Początkowo pod nazwą powiat cylichowsko-świebodziński lub powiat sulichowsko-świebodziński.
  108. a b W 1945 roku Polsce w całości przypadł powiat wschodniotorzymski (Landkreis Oststernberg) z prowincji Brandenburgii (z tzw. Ziem Odzyskanych), z siedzibą w Sulęcinie; powiat przekształcono w polski powiat sulęciński, który wszedł w skład woj. poznańskiego (1946).
  109. Początkowo pod nazwą powiat cielęciński.
  110. wschodniotorzymski ←.
  111. W 1945 roku Polsce przypadła główna część powiatu suwalskiego z woj. białostockiego. Jedynie południowo-wschodnia część gminy Giby (należąca do 1924 do powiatu sejneńskiego) weszła w skład ZSRR. Siedziba powiatu – Suwałki – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  112. a b Granica z NRD ustanowiona na konferencji poczdamskiej miała w wielu miejscach absurdalny przebieg, dlatego jeszcze w 1945 roku dokonano szeregu korekt dotyczących powiatów wkryujskiego (NRD) i powiat szczecińskiego (PRL); pierwotnie miejscowości Rieth i Altwarp miały być polskie – przeszły one na rzecz strony niemieckiej w zamian za wsie Stolec i Buk. Polsce przyznano także w całości miejscowości Bobolin, Barnisław, Rosówek, Pargowo oraz drogę StobnoKołbaskowo.
  113. a b W 1949 roku dokonano korekty granicy państwowej PRL i NRD, a za razem powiatów wkryujskiego (NRD) i szczecińskiego (PRL); regulację granicy wykonano na wysokości skrzyżowania i drogi LinkiNeu LienkenBuk.
  114. a b c Powiat wielecki istniał w latach 1945-1946; utworzono go na przypadłych Polsce terenach dawnego niemieckiego powiatu wkryujskiego. Z powodu istnienia Enklawy Polickiej nie obejmował jego wschodniej części, a stolica została ulokowana w Nowym Warpnie. Objęty został przez administrację polską, podobnie jak obwód woliński, 4 października 1945 roku. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 roku na terenach dawnych powiatów rędowskiego i wkryujskiego utworzono powiat szczeciński, który wszedł w skład nowego woj. szczecińskiego.
  115. a b wkryujski ←.
  116. → 2005; ► krośnieński.
  117. sulechowsko-świebodziński ←.
  118. Oboczna nazwa powiatu: powiat trzciański.
  119. notecki ←.
  120. Od 1999 jako powiat bieszczadzki, a po odłączeniu się powiatu leskiego w 2002, również o granicach z lat 1952-1972.
  121. a b W 1945 roku Polsce przypadła wschodnia połowa powiatu uznamsko-wolińskiego z prowincji Pomorze (z tzw. Ziem Odzyskanych) (wyspa Wolin i wschodni kraniec wyspy Uznam z siedzibą powiatu Świnoujściem). Miejscowości takie jak Wołogoszcz, Uznam, Kujawice (Pianoujście) i Ahlbeck pozostały w Niemczech. Z polskiej części powiatu uznamsko-wolińskiego utworzono powiat woliński z siedzibą w Świnoujściu, w nowo utworzonym woj. szczecińskim (1946).
  122. Początkowo pod nazwą powiat uzdamsko-wołyński.
  123. W 1945 roku Polsce przypadł niemal cały obszar powiatu węgorzewskiego z tzw. Ziem Odzyskanych; jedynie mały fragment powiatu na wschód od Dąbrówki znalazł się po północnej stronie granicy w ZSRR. Powiat wszedł w skład nowo utworzonego woj. olsztyńskiego (1946).
  124. Początkowo pod nazwą powiat węgoborski.
  125. W 1945 roku Polsce przypadła wschodnia połowa powiatu wkryujskiego (Landkreis Ueckermünde) z prowincji Pomorze (z tzw. Ziem Odzyskanych) z m.in. miejscowościami Nowe Warpno i Trzebież. Siedziba powiatu – Wkryujście (lub Wkra, obecnie Ueckermünde) oraz miejscowości takie jak Pozdawilk, Łęknica, Turzegłowy, Ferdinandshof i Eggesin pozostały w Niemczech. Z polskiej części powiatu wkryujskiego utworzono powiat wielecki, który w 1946 roku wszedł w skład powiatu szczecińskiego w nowo utworzonym woj. szczecińskim.
  126. → 1945; → wielecki / Niemcy
  127. uznamsko-woliński ←.
  128. a b W 1945 roku Polsce przypadła północno-wschodnia część powiatu zgorzeleckiego (niemieckiego) (Landkreis Görlitz) z prowincji Śląsk (z tzw. Ziem Odzyskanych) z m.in. miejscowościami Pieńsk, Ruszów i Węgliniec. Mniejsza południowo-zachodnia część powiatu zgorzeleckiego (z m.in. miejscowoścami Reichenbach/O.L. i Nickrisch (Hagenwerder)) pozostała w Niemczech. Siedziba powiatu – Görlitz, która nie wchodziła w jego skład (stanowiła oddzielny powiat miejski) została przedzielona granicą państwową (patrz dalej → Görlitz w sekcji powiaty miejskie). Z polskiej części powiatu zgorzeleckiego utworzono polski powiat zgorzelecki, który wszedł w skład woj. wrocławskiego (1946).
  129. a b c W 1945 roku Polsce przypadła wschodnia część powiatu miejskiego Görlitz. Z części tej utworzono polskie miasto Zgorzelec, które włączono do powiatu zgorzeleckiego (utworzonego ze wschodnich części niemieckiego powiatu zgorzeleckiego); w Niemczech pozostała większa lewobrzeżna (od Odry) część powiatu, tworząca okrojone miasto Görlitz.
  130. Początkowo pod nazwą powiat zgorzelicki.
  131. a b W 1945 roku Polsce przypadła z tzw. Ziem Odzyskanych wschodnia prawobrzeżna (od Nysy Łużyckiej) część powiatu żytawskiego (Landkreis Zittau) z prowincji Saksonia, stanowiąca tzw. Worek Turoszowski z m.in. miejscowościami Bogatynia i Turoszów. Zachodnia część powiatu z m.in. siedzibą – Żytawą – pozostała w Niemczech. Polską część powiatu żytawskiego włączono do powiatu zgorzeleckiego (utworzonego ze wschodniej części niemieckiego powiatu zgorzeleckiego), przyłączonego do woj. wrocławskiego (1946). Jest to jedyne terytorium Saksonii w granicach obecnych Polski.
  132. zgorzelecki (niemiecki) ←.
  133. Początkowo pod nazwą powiat złotogórski (od Złotogóra=Złotoryja).
  134. szprotawski ←.
  135. Początkowo pod nazwą powiat żarowski (od Żarów=Żary).
  136. W 1945 roku Polsce przypadła wschodnia (większa) część powiatu żarskiego z prowincji Brandenburgii; prawobrzeżna (od Nysy Łużyckiej) 1/4 część obszaru z m.in. miejscowościami Derbno, Groß Schacksdorf czy Tschernitz pozostała w Niemczech. Siedziba powiatu – Żary – znalazła się po polskiej stronie granicy.
  137. a b W 1945 roku Polsce przypadł wschodni prawobrzeżny (od Odry) skrawek powiatu miejskiego Forst (Barść). Część tę przekształcono w polską wieś Zasieki, które włączono do powiatu żarskiego (utworzonego ze wschodnich części niemieckiego powiatu żarskiego); w Niemczech pozostała główna lewobrzeżna część powiatu, stanowiąca miasto Forst.
  138. W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu żywieckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez południowego stoku Mędralowej, który wszedł w skład Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
  139. W aktach urzędowych z okresu 1926-1950 miasto wymieniane jest jako Biała (np. obwieszczenie o uzyskaniu przez Białą statusu powiatu miejskiego – M.P. z 1948 r. nr 56, poz. 336) lub Biała Krakowska (np. rozporządzenie w sprawie połączenia powiatów miejskich Bielsko i Biała Krakowska – Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531).
  140. Zniesiony 1 kwietnia 1939, jako powiat grodzki pojawia się ponownie według stanu z 1 kwietnia 1949 (według Roczników Statystycznych GUS:u z odpowiednich lat).
  141. → 1946; ► brzeski.
  142. → 1946; ► elbląski.
  143. → 1946; ► gorzowski.
  144. → 1946; ► jeleniogórski.
  145. Informacja uzyskana 31 grudnia 2008 roku od Krzysztofa Tworogowskiego, dyrektora Wydziału Kultury, Turystyki i Promocji Miasta przy Urzędzie Miasta Kielce.
  146. → 1946; ► koszaliński.
  147. → 1946; ► legnicki.
  148. → 1946; ► nyski.
  149. → 1946; ► opolski.
  150. → 1946; ► pilski.
  151. a b 1 stycznia 1946 z powiatu warszawskiego wydzielono powiat miejski Pruszków (M.P. z 1946 r. nr 43, poz. 84 – Obwieszczenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 listopada 1945 r. o wydzieleniu miasta Pruszkowa w województwie warszawskim z powiatowego związku samorządowego), jednakże w 1951 roku powiat „ponowenie” został wydzielony z powiatu warszawskiego (Dz.U. z 1951 r. nr 20, poz. 161 – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich z obszarów niektórych miast). Ponieważ Roczniki Statystyczne z 1947, 1948 i 1949 nie zaliczają Pruszkowa do powiatów grodzkich, przyjęto rok 1951 jako wstępną progową.
  152. → 1946; ► raciborski.
  153. → 1946; ► słupski.
  154. → 1946; ► świdnicki.
  155. Zielona Góra posiadała także status powiatu grodzkiego w latach 1922-1933 (w Niemczech).
  156. Rocznik Statystyczny GUS:u z 1949 wymienia Zieloną Górę jako powiat grodzki już według stanu administracyjnego z 1 kwietnia 1949.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., Polska Rzeczpospolita Ludowa, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, ul Wawelska 1/3, 1952
  • Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku Główny Urząd Statystyczny w Warszawie, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  • Dz.U. z 1945 r. nr 8, poz. 38Dekret z dnia 26 lutego 1945 r. o zmianie granic województw kieleckiego i krakowskiego (powiat miechowski).
  • Dz.U. z 1945 r. nr 11, poz. 57Dekret z dnia 30 marca 1945 r. o utworzeniu województwa gdańskiego.
  • Dz.U. z 1945 r. nr 26, poz. 159Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o zniesieniu powiatu janowskiego i utworzeniu powiatu kraśnickiego w województwie lubelskim.
  • Dz.U. z 1945 r. nr 26, poz. 160Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o przyłączeniu gminy wiejskiej Tarnoszyn do powiatu tomaszewskiego w województwie lubelskim.
  • Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 167Dekret z dnia 7 lipca 1945 r. o zmianie granic województw: śląskiego, krakowskiego, kieleckiego, białostockiego i warszawskiego.
  • M.P. z 1945 r. Nr 29, poz. 77 – Uchwała Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. w sprawie wyłączenia z Okręgów Pomorze Zachodnie, Mazurskiego (Prusy Wschodnie) i Śląsk Dolny niektórych powiatów i przyznania na terenie tychże powiatów wojewodom: Gdańskiemu, Białostockiem, Pomorskiemu, i Poznańskiemu uprawnień Pełnomocników Okręgowych Rządu R.P.
  • M.P. z 1946 r. nr 52, poz. 92Uchwała Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie zmian administracyjnych
  • Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 168Dekret z dnia 7 lipca 1945 r. o utworzeniu województwa rzeszowskiego.
  • Dz.U. z 1945 r. nr 33, poz. 196Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących dotychczas rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego.
  • Dz.U. z 1946 r. nr 28, poz. 177Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych.
  • M.P. z 1946 r. nr 43, poz. 84Obwieszczenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 listopada 1945 r. o wydzieleniu miasta Pruszkowa w województwie warszawskim z powiatowego związku samorządowego.
  • Dz.U. z 1948 r. nr 12, poz. 97Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1948 r. o zniesieniu powiatów: szczuczyńskiego i utworzeniu powiatu grajewskiego w województwie białostockim, stopnickiego i utworzeniu powiatu buskiego w województwie kieleckim, błońskiego i utworzeniu powiatu grodzisko-mazowieckiego w województwie warszawskim oraz nieszawskiego i lubawskiego i utworzenia powiatów aleksandrowskiego i nowomiejskiego w województwie pomorskim.
  • Dz.U. z 1948 r. nr 21, poz. 148Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 1948 r. o utworzeniu powiatu kolneńskiego w województwie białostockim.
  • M.P. z 1948 r. nr 56, poz. 336Obwieszczenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 5 maja 1948 r. o uzyskaniu przez miasto Biała w województwie krakowskim charakteru samodzielnego powiatu miejskiego.
  • Dz.U. z 1948 r. nr 49, poz. 371Dekret z dnia 6 października 1948 r. o zmianie granic województwa lubelskiego i województwa warszawskiego (powiat siedlecki i powiat miejski Siedlce).
  • Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255Ustawa z dnia 28 czerwca 1950 r. o zmianach podziału administracyjnego Państwa (REFORMA).
  • Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 260Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 1950 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich z miast: Zielona Góra w województwie poznańskim, Rzeszów w województwie rzeszowskim i Koszalin w województwie szczecińskim.
  • Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 507Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego z obszaru miasta Rybnika i zmiany jego granic.
  • Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 510Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. w sprawie zmiany granic powiatów babimojskiego, świebodzińskiego i zielonogórskiego oraz zmiany nazwy powiatu babimojskiego.
  • Dz.U. z 1950 r. nr 58, poz. 531Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1950 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Bielsko-Biała, zmiany granic powiatów: cieszyńskiego, wadowickiego i żywieckiego, zniesienia powiatu bialskiego i utworzenia powiatu oświęcimskiego.
  • Dz.U. z 1951 r. nr 18, poz. 147Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 marca 1951 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów oraz utworzenia i zmiany granic niektórych miast, stanowiących powiaty miejskie w województwie katowickim.
  • Dz.U. z 1951 r. nr 20, poz. 161Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 1951 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich z obszarów niektórych miast.
  • Dz.U. z 1951 r. nr 35, poz. 270Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 czerwca 1951 r. w sprawie zmiany nazwy powiatu morskiego.
  • Dz.U. z 1951 r. nr 60, poz. 412Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1951 r. w sprawie zmiany siedzib i nazw niektórych gmin w powiatach hrubieszowskim i tomaszowskim, w województwie lubelskim.
  • Dz.U. z 1951 r. nr 65, poz. 446Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1951 r. w sprawie utworzenia powiatu ustrzyckiego w województwie rzeszowskim.
  • Dz.U. z 1952 r. nr 17, poz. 102Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 1952 r. w sprawie utworzenia powiatu siemiatyckiego oraz zmiany granic powiatu wysokomazowieckiego w województwie białostockim.
  • Dz.U. z 1952 r. nr 19, poz. 118Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich: Starachowice w województwie kieleckim, Tczew w województwie gdańskim i Zamość w województwie lubelskim.
  • Dz.U. z 1952 r. nr 20, poz. 132Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952 r. w sprawie utworzenia powiatu kłobuckiego w województwie katowickim.
  • Dz.U. z 1952 r. nr 27, poz. 185Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 maja 1952 r. w sprawie zniesienia powiatu warszawskiego, utworzenia powiatów piaseczyńskiego, pruszkowskiego, nowodworskiego i miejsko-uzdrowiskowego Otwock oraz zmiany granic, siedziby i nazwy powiatu radzymińskiego w województwie warszawskim.
  • Dz.U. z 1953 r. nr 13, poz. 51Dekret z dnia 7 marca 1953 r. o przemianowaniu miasta Katowice na miasto Stalinogród i województwa katowickiego na województwo stalinogrodzkie.
  • Dz.U. z 1953 r. nr 23, poz. 95Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1953 r. w sprawie przeniesienia siedziby Powiatowej Rady Narodowej z Kożuchowa do Nowej Soli i zmiany nazwy powiatu kożuchowskiego na nowosolski w województwie zielonogórskim.
  • Dz.U. z 1953 r. nr 35, poz. 147Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 1953 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Stalowa Wola w województwie rzeszowskim.
  • Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 184Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 1953 r. w sprawie utworzenia powiatu nowodworsko-gdańskiego w województwie gdańskim.
  • Dz.U. z 1953 r. nr 41, poz. 192Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 1953 r. w sprawie utworzenia powiatu hajnowskiego w województwie białostockim.
  • Dz.U. z 1953 r. nr 51, poz. 255Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1953 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Skarżysko-Kamienna w województwie kieleckim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 6, poz. 15Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 1953 r. w sprawie zmiany granic powiatów białostockiego i sokólskiego, utworzenia powiatu monieckiego oraz zmiany granic miasta Białegostoku w województwie białostockim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 232Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu łapskiego w województwie białostockim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 233Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu zambrowskiego w województwie białostockim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 234Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu puckiego w województwie gdańskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 235Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu staszowskiego w województwie kieleckim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 236Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu szydłowieckiego w województwie kieleckim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 237Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu zwoleńskiego w województwie kieleckim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 238Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu świdwińskiego w województwie koszalińskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 239Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu proszowickiego w województwie krakowskim oraz zmiany granic województw krakowskiego i kieleckiego.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 240Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu opolsko-lubelskiego w województwie lubelskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 241Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu parczewskiego w województwie lubelskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 242Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu wieruszowskiego w województwie łódzkim i zmiany granic województw poznańskiego i łódzkiego.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 243Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu ostrzeszowskiego w województwie poznańskim oraz zmiany granic województw łódzkiego i poznańskiego.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 244Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu radymniańskiego w województwie rzeszowskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 245Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu strzyżowskiego w województwie rzeszowskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 246Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu tyskiego w województwie stalinogrodzkim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 247Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu wodzisławskiego w województwie stalinogrodzkim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 248Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu goleniowskiego w województwie szczecińskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 249Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu noworudzkiego w województwie wrocławskim.
  • Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 250Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 1954 r. w sprawie utworzenia powiatu lubskiego w województwie zielonogórskim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 282Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: łosickiego, ryckiego, wyszkowskiego, żuromińskiego i zmiany granic niektórych powiatów w województwie warszawskim oraz w sprawie zmiany granic województw: bydgoskiego, olsztyńskiego, warszawskiego i lubelskiego.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 283Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów leżajskiego i ropczyckiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 284Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów pleszewskiego i słupeckiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie poznańskim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 285Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatu krapkowickiego w województwie opolskim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 286Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: bełchatowskiego, pajęczańskiego, poddębickiego i zmiany granic niektórych powiatów w województwie łódzkim oraz w sprawie zmiany granic województw poznańskiego i łódzkiego.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 287Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatu suskiego w województwie krakowskim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 288Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: białobrzeskiego, chmielnickiego, kazimierskiego, lipskiego, przysuskiego i zmiany granic niektórych powiatów w województwie kieleckim oraz w sprawie zmiany granic województw warszawskiego i kieleckiego.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 289Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów golubsko-dobrzańskiego i radziejowskiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie bydgoskim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 290Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów dąbrowskiego i sejneńskiego oraz zmiany granic powiatów łapskiego i białostockiego w województwie białostockim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 291Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Tychy w województwie stalinogrodzkim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 296Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów: bełżyckiego, bychawskiego i janowskiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie lubelskim.
  • Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 297Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatu myszkowskiego w województwie stalinogrodzkim oraz zmiany granic województw: krakowskiego, opolskiego i stalinogrodzkiego.
  • Dz.U. z 1956 r. nr 7, poz. 33Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 marca 1956 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Jaworzno w województwie krakowskim.
  • Dz.U. z 1956 r. nr 23, poz. 105Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 maja 1956 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Zduńska Wola w województwie łódzkim.
  • Dz.U. z 1956 r. nr 58, poz. 269Dekret z dnia 10 grudnia 1956 r. o przywróceniu nazwy miasta Katowice i województwa katowickiego.
  • Dz.U. z 1957 r. nr 39, poz. 176Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1957 r. w sprawie zniesienia powiatu miejsko-uzdrowiskowego Otwock, utworzenia powiatu miejskiego Otwock, powiatu otwockiego i niektórych osiedli oraz w sprawie zmiany granic niektórych powiatów w województwie warszawskim.
  • Dz.U. z 1958 r. nr 76, poz. 393Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1958 r. w sprawie zmiany nazw niektórych powiatów w województwach olsztyńskim, poznańskim i zielonogórskim (iławecki na górowski, reszelski na biskupiecki, suski na iławski, pilski na trzcianecki, rzepiński na słubicki)
  • Dz.U. z 1959 r. nr 25, poz. 159Umowa między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisana w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.
  • Dz.U. z 1959 r. nr 25, poz. 160Oświadczenie Rządowe z dnia 7 marca 1959 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisanej w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.
  • Dz.U. z 1961 r. nr 46, poz. 241Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 października 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie zielonogórskim (znisienie powiatów gubińskiego i skwierzyńskiego).
  • Dz.U. z 1961 r. nr 46, poz. 245Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 października 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim (zniesienie powiatu radymniańskiego).
  • Dz.U. z 1961 r. nr 49, poz. 263Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów oraz zmiany granic miasta Kielc w województwie kieleckim (zniesienie powiatu chmielnickiego).
  • Dz.U. z 1961 r. nr 50, poz. 271Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1961 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów w województwie olsztyńskim (zniesienie powiatu górowskiego).
  • Dz.U. z 1972 r. nr 43, poz. 273Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 października 1972 r. w sprawie utworzenia powiatu bieszczadzkiego i powiatu miejskiego Sanok oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie rzeszowskim.
  • Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 326Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie utworzenia powiatu miejskiego Świnoujście, zniesienia powiatu wolińskiego oraz zmiany granic powiatu kamieńskiego w województwie szczecińskim.
  • Dz.U. z 1973 r. nr 39, poz. 229Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1973 r. w sprawie utworzenia powiatów miejskich Konin w województwie poznańskim i Stargard Szczeciński w województwie szczecińskim.
  • Dz.U. z 1973 r. nr 39, poz. 230Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1973 r. w sprawie zmiany granic miasta Stalowa Wola oraz zmiany siedziby i nazwy powiatu niżańskiego w województwie rzeszowskim.
  • Dz.U. z 1973 r. nr 46, poz. 272Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 listopada 1973 r. w sprawie zmiany nazwy powiatu iłżeckiego (na starachowicki) w województwie kieleckim.
  • Dz.U. z 1976 r. nr 11, poz. 59Umowa między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Czechosłowacką Republiką Socjalistyczną o zmianie przebiegu granicy państwowej oraz niektórych innych sprawach związanych z budową i eksploatacją przez Stronę Polską zapory na Dunajcu, podpisana w Warszawie dnia 21 marca 1975 r.
  • Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz. 631Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia (wschowski, brzeziński, leski, sztumski, gołdapski, węgorzewski, łobeski) ustalenia granic i zmiany nazw (tyski → bieruńsko-lędziński, olecko-gołdapski → olecki) powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu.
  • Dz.U. z 2005 r. nr 203, poz. 1686Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacką z dnia 29 lipca 2002 r. o zmianach przebiegu granicy państwowej i zatwierdzeniu dokumentacji granicznej
  • Dz.U. z 2012 r. nr 0, poz. 853Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie przywrócenia miastu Wałbrzych statusu miasta na prawach powiatu oraz ustalenia granic powiatu wałbrzyskiego