Przełęcz Świętego Gotarda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Przełęcz Świętego Gotarda
Przełęcz Świętego Gotarda
Państwo  Szwajcaria
Wysokość 2108 m n.p.m.
Pasmo Alpy Lepontyńskie
Położenie na mapie Ticino
Mapa lokalizacyjna Ticino
Przełęcz Świętego Gotarda
Przełęcz Świętego Gotarda
Położenie na mapie Szwajcarii
Mapa lokalizacyjna Szwajcarii
Przełęcz Świętego Gotarda
Przełęcz Świętego Gotarda
Ziemia 46°33′03″N 8°33′09″E/46,550833 8,552500Na mapach: 46°33′03″N 8°33′09″E/46,550833 8,552500
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Mapa z zaznaczonym tunelem św. Gotarda

Przełęcz Świętego Gotarda (wł. Passo del San Gottardo, niem. Sankt Gotthardpass, fr. Col du Saint-Gothard) – jedna z najbardziej znanych przełęczy alpejskich. Położona w południowo-wschodniej Szwajcarii, w Alpach Lepontyjskich, łączy doliny rzek Ticino i Reuss. Jest jedną z najniżej położonych przełęczy w Alpach, znajduje się na wysokości 2108 metrów n.p.m., dzięki czemu da się ją pokonać o każdej porze roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Podejście północne[edytuj | edytuj kod]

Pozycję jednego z głównych szlaków komunikacyjnych przez Alpy uzyskała stosunkowo niedawno. Rzymianie nie korzystali z tej przełęczy z powodu niekorzystnego ukształtowania terenu od strony rzeki Reuss. Około pięciu kilometrów na północ od miasteczka Andermatt natura wyrzeźbiła stromy skalisty wąwóz zwany Schollenen. Zaczyna się on urwiskami z litej skały. Przełęcz zaczęto wykorzystywać dopiero po wybudowaniu "Diabelskiego Mostu" (Teufelsbrücke) nad bramą wąwozu po 1200 roku n.e. W tamtych czasach był to wyczyn porównywalny z budową katedr gotyckich. Na najbardziej stromym odcinku przełęczy wykuto skalne stopnie zwane scaliones lub Schollen oraz zamontowano drewniane platformy w miejscach przewieszek. Bez wątpienia w czasie, kiedy schronisko na szczycie przełęczy otrzymało imię św. Gotarda (biskupa Hildesheim) w roku 1300, był to już regularny szlak komunikacyjny.

Podejście południowe[edytuj | edytuj kod]

Na całej 90-kilometrowej trasie z Altdorf nad Jeziorem Czterech Kantonów do Biasca u wejścia do doliny Valle Leventina. Równie trudne było podejście południowe, wiodło ono wąską, krętą ścieżką przez dolinę Valle Tremola. Przed przekształceniem jej w drogę w 1830 roku mogli się tamtędy poruszać tylko piesi, juczne muły i lektyki. Trasę tę powozem udało się pokonać tylko angielskiemu kolekcjonerowi minerałów Charlesowi Greville'owi w 1775 roku, gdy opłacił przewodników, by przenieśli mu powóz na ramionach.

Zastosowanie militarne[edytuj | edytuj kod]

Po otwarciu przełęczy nabrała ona strategicznego znaczenia. Umożliwiała bowiem szybkie przemieszczenie wojsk z Niemiec do Lombardii i z powrotem, co zostało wykorzystane podczas kilku wojen. Najsłynniejszy był przemarsz wojska rosyjskiego w 1799 roku pod dowództwem generała Suworowa w czasie kampanii włoskiej.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Kolejnym wielkim przełomem w istnieniu przełęczy była budowa linii kolejowej. Było to wydarzenie równie doniosłe co budowa mostu Teufelsbrücke. Otwarto ją w 1882 roku. Na tę trasę składa się 80 tuneli na odcinku zwanym Pfaffensprung (wjazd i wyjazd tych spiralnych tuneli jest na różnych wysokościach) oraz jednego 15-kilometrowego głównego pod wierzchołkiem góry. Projektantem tego (na ówczesne czasy) cudu techniki był Louis Favre, który nie doczekał się końca budowy, umierając na atak serca w jednym z tuneli w 1879 roku.

W tej chwili trwa wciąż budowa nowego tunelu kolejowego pod przełęczą, oddanie do użytku planowane jest na rok 2017.

Samochody[edytuj | edytuj kod]

16,5 kilometra – taką długość ma samochodowy tunel. Wyjazd północny jest w Göschenen (kanton Uri) 1080 metrów n.p.m., a południowy w Airolo (kanton Ticino) 1146 metrów n.p.m. Budowę rozpoczęto 5 maja 1970 roku, a zakończono 5 września 1980 roku. Tunel jest otwarty cały rok i skraca przeprawę przez Alpy do kilkunastu minut.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Davies Norman, Europa rozprawa historyka z historią, (przekł. Tabakowska Elżbieta), Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2003, ISBN 83-240-0004-6
  • Opracowanie Zbiorowe, Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1997, ISBN 83-01-11097-X
  • Opracowanie Zbiorowe, Atlas Geograficzny do szkół średnich, Wydawnictwo PPWK, Warszawa 2000, ISBN 83-7000-011-8

Przypisy