Radykalny feminizm
.jpg)
Radykalny feminizm – jeden z nurtów feminizmu, główną przyczynę opresji kobiet upatrujący w dominacji mężczyzn opartej na patriarchalnych strukturach społeczeństwa. Radykalny feminizm pojawił się w latach sześćdziesiątych XX wieku jako jeden z odłamów drugiej fali feminizmu.
Radykalne feministki uważają, że społeczeństwo jest zorganizowane w sposób patriarchalny, a jego struktury utrzymują kobiety w podległości wobec mężczyzn. Władza mężczyzn ma charakter nie tylko polityczno-prawny, ale również ekonomiczny i kulturowy, opresyjne struktury władzy są więc wszechobecne. Stąd dla emancypacji kobiet nie wystarczy zaprowadzenie formalnej równości prawnej płci, lecz konieczne jest przekształcenie całego społeczeństwa. Bardzo istotnym etapem tej walki jest walka z męską dominacją w języku.
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Radykalny feminizm odrzuca możliwość stopniowego zreformowania systemu społecznego i zakłada konieczność rewolucyjnych zmian[1]. Pod tym względem odróżnia się od feminizmu liberalnego, który skupia się na prawnych gwarancjach równości, postuluje stopniowe reformy społeczne i lepszą integrację kobiet w obrębie istniejącego społeczeństwa.
Radykalne feministki różnią się w swoim podejściu do problematyki płci kulturowej. Na tej podstawie można rozróżnić nurt radykalno-libertariański i radykalno-kulturowy[2]. Feministki radykalno-libertariańskie (np. Kate Millett, Shulamith Firestone) wskazują, że binarna opozycja męskiego i kobiecego ma charakter opresyjny. Ponieważ płeć kulturowa jest społecznie konstruowana postuluje się jej przedefiniowanie, np. poprzez rozwój kultury androgynicznej, czy zniszczenie tradycyjnych ról płciowych[3]. Tymczasem feministki radykalno-kulturowe (Marylin French czy Mary Daly) proponują afirmację kobiecości i ochronę jej przed wartościami męskimi.
Innym zasadniczym elementem programu radykalnych feministek była krytyka opozycji sfery publicznej i prywatnej. Rozróżnienie to również uznano za opresyjne, łączyło się bowiem z opozycją męskie/żeńskie. Sfera publiczna było obszarem polityki, pracy, aktywnej działalności (a więc zadań tradycyjnie "męskich"), a prywatna obszarem życia domowego (obszar "kobiecy"). Stąd jednym z głównych haseł radykalnych feministek stało się "to co prywatne, jest polityczne" (Private is Political), zawarte w popularnym eseju Carol Hanisch. Ruch feministyczny rozszerzył więc obszar swojego zainteresowania poza sferę polityczną i gospodarczą, zajmując się także życiem osobistym, seksualnością, cielesnością czy emocjami[4].
Hasła i działalność radykalnych feministek, stały się głównym celem konserwatywnej reakcji antyfeministycznej w latach osiemdziesiątych (backlash). W latach dziewięćdziesiątych XX wieku krytycy feminizmu ukuli wobec nich pejoratywny termin feminazistki.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Geneza
[edytuj | edytuj kod]W nurcie radykalnym działały kobiety początkowo związane z ruchem na rzecz praw obywatelskich oraz z nową lewicą. Z czasem relacje pomiędzy feministkami a działaczami ruchu na rzecz praw obywatelskich pogorszyły się. Powodem napięć były seksistowskie postawy działaczy na rzecz praw obywatelskich. Kobiety występowały z istniejących organizacji i tworzyły własne stowarzyszenia, często nie miały one charakteru sformalizowanego[5].
Celem nurtu radykalnego była całościowa zmiana struktur społecznych w celu wyeliminowania seksizmu i obalenia patriarchatu[6]. Dyskryminacja ze względu na płeć była uznawana za najstarszą formę dyskryminacji i była wiązana z rasizmem i dyskryminacją ze względu na pochodzenie społeczne[6]. Uważano, że przemoc wobec kobiet ma charakter systemowy i wyraża się na przykład w takich zjawiskach jak: przemoc seksualna (zgwałcenie), relacje podporządkowania w małżeństwie, czy w postrzeganiu seksualności (np. w uznaniu orgazmu waginalnego za główną formę kobiecego orgazmu)[6]. Działaczki formułowały postulat liberalizacji prawa dotyczącego aborcji[6].
Głośnym wystąpieniem działaczek tego nurtu był protest przeciwko wyborom Miss America w 1968 roku[5]. Protest wynikał z przekonania, że wybory miss wyrażają podrzędną role, jakie kobiety zmuszone są pełnić w społeczeństwie, mają być piękne, pasywne, apolityczne i zadowolone z męczących obowiązków[5].
Charakterystyczną formą aktywności feministek radykalnych było tzw. "podnoszenie świadomości" (ang. consciousness raising), które było formą grupowej dyskusji, podczas której uczestniczki dzieliły się swoimi doświadczeniami i formułowały postulaty polityczne[6].
Klasyczne teksty
[edytuj | edytuj kod]- Anne Koedt, The Myth of The Vaginal Orgasm (1970)[6]
- Jane O'Reilly, The Housewife's Moment of Truth (1970)[6]
- Susan Brownmiller, Against Our Will. Men, Women and Rape (1975)[6]
- Shulamith Firestone, The Dialectic of Sex (1970)[7]
- Heidi Hartmann, The Unhappy Marriage of Marxism and Feminism. Towards a More Progressive Union (1979)[7]
- Juliet Mitchell, Women. The Longest Revolution (1966)[7]
- Sheila Rowbotham, Women's Liberation and the New Politics (1969)[7]
Działaczki
[edytuj | edytuj kod]Do radykalnego feminizmu zalicza się takie działaczki i autorki jak:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Gamble 1999 ↓, s. 282.
- ↑ Rosemarie Putnam Tong: Myśl feministyczna. Wprowadzenie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. s. 66 i d.. ISBN 83-01-13907-2.
- ↑ The Routledge Companion to Feminism and Postfeminism. London - New York: 1999, s. 283. ISBN 0-415-24310-6.
- ↑ Feminism. A Reader. Maggie Humm (red.). Harvester Wheatsheaf, 1992, s. 3.
- 1 2 3 Thornham 1999 ↓, s. 26.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Kuźma-Markowska 2014 ↓, s. 98.
- 1 2 3 4 Kuźma-Markowska 2014 ↓, s. 99.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Sylwia Kuźma-Markowska: Druga fala. W: Monika Rudaś-Grodzka: Encyklopedia gender: płeć w kulturze. Warszawa: 2014. ISBN 978-83-7554-816-7.
- Sarah Gamble: The Routledge Companion to Feminism and Postfeminism. London-New York: 1999. ISBN 0-415-24310-6. (ang.).
- Sue Thornham: Second Wave Feminism. W: Sarah Gamble (red.): The Routledge Companion to Feminism and Postfeminism. London-New York: 1999. ISBN 0-415-24310-6. (ang.).
- Second Wave Feminism. W: Catherine Villanueva-Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland-Toronto-Oxford: 2006, s. 208. ISBN 0-8108-5346-9. (ang.).
