Rezerwat przyrody Luboń Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Luboń Wielki
Ilustracja
Gołoborze w rezerwacie
rezerwat przyrody nieożywionej
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Położenie Raba Niżna,
gmina Mszana Dolna
Mezoregion Beskid Wyspowy
Data utworzenia 1970
Akt prawny M.P. z 1970 r. nr 25, poz. 205
Powierzchnia 35,24 ha
Ochrona ścisła (31,14 ha),
czynna (4,1 ha)
Położenie na mapie gminy wiejskiej Mszana Dolna
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Mszana Dolna
Luboń Wielki
Luboń Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Luboń Wielki
Luboń Wielki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Luboń Wielki
Luboń Wielki
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu limanowskiego
Luboń Wielki
Luboń Wielki
Ziemia49°39′01″N 19°59′42″E/49,650278 19,995000

Rezerwat przyrody Luboń Wielkirezerwat przyrody nieożywionej na Luboniu Wielkim (1022 m n.p.m.) w Beskidzie Wyspowym. Jest położony w obrębie ewidencyjnym Raba Niżna, w gminie Mszana Dolna, w powiecie limanowskim, w województwie małopolskim[1]. Leży na gruntach Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa Limanowa[2][3].

Został utworzony w 1970 roku na powierzchni 11,80 ha. W 2004 roku powołano go na nowo na powierzchni 35,24 ha[1] i tyle zajmuje do tej pory[4][3]. Leży w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu[2]. Prawie cały obszar rezerwatu jest też chroniony w ramach sieci Natura 2000 jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty „Luboń Wielki” PLH120043[2][5].

Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie ze wzgledów przyrodniczych, krajobrazowych i naukowych całości osuwiska fliszowego z bogactwem form geologicznych oraz naturalnych drzewostanów bukowych i bukowo-jodłowych[1][2].

Opis rezerwatu[edytuj | edytuj kod]

Luboń Wielki a1.jpg
Luboń Wielki a3.jpg

Rezerwat znajduje się na stromych, południowo-wschodnich stokach góry, na wysokości 746–1014 m n.p.m. Budujące go skały to piaskowce serii magurskiej pochodzące z eocenu. Na obszarze rezerwatu znajduje się największy w Beskidzie Wyspowym jęzor osuwiska fliszowego z gołoborzem, a ponadto obszar pokryty oderwanymi skałami, nisza osuwiskowa zawalona skalnymi blokami i ściana osuwiskowa. Osunięte skały tworzą grzędy i garby skalne wysokości kilku metrów, zwane Dziurawymi Turniami. Obszar ten otoczony jest lasem, w dolnej części jest to las jodłowo-świerkowy (z przewagą świerka i domieszką buka), w górnej buczyna karpacka. W dość ubogim runie leśnym występują borówki i paprocie: nerecznica szerokolistna i wietlica samicza[5]. Na ścianie osuwiskowej rozwijają się zbiorowiska mchów, wątrobowców i paproci[6]. Z ciekawszych roślin w lesie występują: kruszczyk rdzawoczerwony, marzanka wonna, naparstnica zwyczajna, kopytnik pospolity, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko, paproć zanokcica północna[6][7].

Wśród bloków i płyt skalnych na obszarze rezerwatu znajdują się liczne nisze i szczeliny jaskiniowe. Już Kazimierz Sosnowski wzmiankował o dwóch jaskiniach. K Kowalski w 1954 r. zbadał i opisał Jaskinię w Luboniu Wielkim. Później speleolodzy spenetrowali i opisali jeszcze wiele innych. Do 2007 r. opisano tu 13 jaskiń i schronisk skalnych, wszystkie w Dziurawych Turniach. Największa jest Jaskinia w Luboniu Wielkim, mająca 26 m długości i deniwelację 9 m. Jako jedyna posiada ona własny mikroklimat. Obserwowano w niej w zimie 1999/2000 r. hibernujące dwa nietoperze (nocki duże)[8].

Zagrożeniem dla rezerwatu jest zaśmiecanie go przez turystów oraz postępujące zarastanie gołoborza lasem. Osypujące się z drzew liście sprzyjają tworzeniu gleby, na której porasta roślinność. Nieusuwanie drzew i roślinności niewątpliwie przyspieszy naturalny proces zarastania tego pięknego, wyjątkowego w Beskidach obszaru.

Według obowiązującego planu ochrony ustanowionego w 2016 roku, obszar rezerwatu objęty jest ochroną ścisłą (31,14 ha) i czynną (4,1 ha)[2].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

  • szlak turystyczny żółty żółty z Rabki-Zaryte na szczyt Lubonia Wielkiego, tzw. Perć Borkowskiego prowadząca przez rezerwat przyrody. Jest to najtrudniejszy szlak, na którym turysta spotyka się z atrakcjami niespotykanymi gdzie indziej w Beskidach: wspinaczką po gołoborzu, płytach i blokach skalnych. Czas przejścia: 2 h (↓ 1:30 h), suma podejść 560 m, odległość 5,1 km

Rezerwat leży w bliskim sąsiedztwie Schroniska PTTK na Luboniu Wielkim[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Rozporządzenie Nr 9/04 Wojewody Małopolskiego z dnia 28.04.2004 r. w sprawie rezerwatu przyrody "Luboń Wielki". W: Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego Nr. 95, poz. 1335 [on-line]. 2004-05-11. [dostęp 2019-05-09].
  2. a b c d e f Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2016 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Luboń Wielki”. W: Dz. Urz. Województwa Małopolskiego poz. 2801 [on-line]. 2016-05-05. [dostęp 2019-05-09].
  3. a b Rezerwaty przyrody. Nadleśnictwo Limanowa – Lasy Państwowe. [dostęp 2019-05-09].
  4. Rezerwat przyrody Luboń Wielki. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-05-09].
  5. a b Natura 2000 - Standardowy Formularz Danych. Luboń Wielki PLH120043. 2018. [dostęp 2019-05-09].
  6. a b Kościół w Nowosielcach. W: Katalog obszarów Natura 2000 [on-line]. Instytut na rzecz Ekorozwoju. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-20)].
  7. Eksploracja jaskiniowa na Luboniu Wielkim. 2000. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-04)].
  8. zbiorowe: Jaskinie polskich Karpat fliszowych. Tom 2 i 3. Warszawa: PTPNoZ, 1997.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Dubiel. Osobliwości przyrodnicze rezerwatu przyrody nieożywionej Luboń Wielki. „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”. 33, 1982. 
  • Dariusz Gacek: Beskid Wyspowy. Warszawa: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 2001. ISBN 83-7005-445-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]