Slang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Slang – zespół jednostek językowych (z zasady leksykalnych[1][2]) używanych przez wyodrębnioną grupę ludzi w określonym kontekście komunikatywnym[3], np. wśród ludzi dzielących pewną sferę zainteresowań[4]. Środki w nim zawarte podporządkowane są ekspresywności i są wynikiem spontanicznej twórczości mownej[5]. Według klasyfikacji Stanisława Grabiasa slang ma charakter jawny, czym odróżnia się od żargonu, eksponującego cechę intencjonalnej tajności[6]. Jako synonim terminu „slang” funkcjonuje również określenie „gwara (środowiskowa)”, przejęte z terminologii dialektologicznej[7]; czasem utożsamia się z nim również pojęcie żargonu[8][4].

Slangi różnicuje się ze względu na środowisko, w którym są używane – można wyróżnić m.in.: slang przestępczy, więzienny, młodzieżowy, internetowy, żeglarski, wspinaczkowy i naukowy. Niekiedy słownictwo slangowe pojawia się doraźnie w języku powszechnym, jednak wtedy przeważnie używane jest do celów humorystycznych, ekspresyjnych i stylizacyjnych. Slang różni się od zwykłej leksyki kolokwialnej tym, że ma ograniczony zasięg społeczny[9].

Historia pojęcia[edytuj | edytuj kod]

Termin „slang” pojawił się po raz pierwszy w XVIII wieku na gruncie angielskim, gdzie oznaczał pierwotnie język wulgarny[4]. Z czasem określeniem tym zaczęto oznaczać inne sposoby posługiwania się językiem. Na przestrzeni historii wyróżniano trzy typy slangu[10][11]:

  • słownictwo właściwe dla środowisk dewiacyjnych (np. złodziei, handlarzy narkotyków) lub mowa wulgarna;
  • inwentarz leksykalno-frazeologiczny właściwy dla przedstawicieli pewnego zawodu (np. drukarzy, lekarzy, prawników);
  • mowa o charakterze krańcowo potocznym i efemerycznym, występująca poza ramy kulturalnego języka ogólnego, wprowadzająca nowe słownictwo lub zmieniająca znaczenie istniejących wyrazów. Nie jest własnością żadnej warstwy społecznej, może pochodzić z rozmaitych środowisk[12].

Na gruncie językoznawstwa i literaturoznawstwa nie wypracowano jednolitego rozumienia terminu „slang”. Dokładna definicja tego pojęcia może się różnić w zależności od przyjętych konwencji terminologicznych[4].

Środki slangu[edytuj | edytuj kod]

Środki językowe slangu mogą powstawać w wyniku następujących procesów[4]:

  • przypisywanie nowych znaczeń słowom powszechnym;
  • deformacja (zwykle skracanie) istniejących słów;
  • tworzenie ekspresywnych słów i połączeń wyrazowych lub zapożyczanie ich z języków obcych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Herk 2012 ↓, s. 15.
  2. Maciej Widawski, African American Slang, Cambridge University Press, 2015, s. 19, ISBN 978-1-107-07417-0 (ang.).
  3. Henry Watson Fowler, Fowler’s Dictionary of Modern English Usage, Oxford University Press, 2015, s. 752, ISBN 978-0-19-966135-0 (ang.).
  4. a b c d e Jozef Mistrík, Encyklopédia jazykovedy, wyd. 1, Bratysława: Obzor, 1993, s. 385, ISBN 80-215-0250-9, OCLC 29200758 (słow.).
  5. Grabias 1997 ↓, s. 141.
  6. Tomasz Piekot, Język w grupie społecznej: wprowadzenie do analizy socjolektu, Wałbrzych: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa, 2008, s. 24, ISBN 978-83-88425-38-7, OCLC 297524942.
  7. Grabias 1997 ↓, s. 140.
  8. Jan Grzenia, gwara a żargon [w:] Poradnia językowa [online], PWN, 25 kwietnia 2005 [dostęp 2019-04-26].
  9. Grabias 1997 ↓, s. 124–133.
  10. John Ayto, John Simpson, Oxford Dictionary of Modern Slang, OUP Oxford, 2010, ix, ISBN 978-0-19-923205-5 (ang.).
  11. Jan Mazur, Teksty kultury: oblicza komunikacji XXI wieku, tom 2, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2005, s. 227, ISBN 978-83-227-2584-9.
  12. Henryk Bonecki, Józef Barbag, Encyklopedia powszechna PWN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 203.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Grabias, Język w zachowaniach społecznych, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1997.
  • Gerard Van Herk, What Is Sociolinguistics?, John Wiley & Sons, 2012, ISBN 978-1-4051-9318-4 (ang.).