Sprawa Tomasza Komendy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sprawa Tomasza Komendy
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miejscowość Miłoszyce
Data Noc z 31 grudnia 1996 na 1 stycznia 1997
Uczestnicy  
  • Małgorzata Kwiatkowska (zamordowana)
  • Ireneusz M. (skazany za zabójstwo)
  • Norbert Basiura (skazany za zabójstwo)
  • Tomasz Komenda (skazany za zabójstwo, uniewinniony po 18 latach)
Położenie na mapie gminy Jelcz-Laskowice
Mapa konturowa gminy Jelcz-Laskowice, po lewej znajduje się punkt z opisem „Miłoszyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Miłoszyce”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Miłoszyce”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Miłoszyce”
Ziemia51°02′55″N 17°18′39″E/51,048611 17,310833

Sprawa Tomasza Komendy – postępowanie karne przeciwko Tomaszowi Komendzie zakończone niesłusznym skazaniem w 2004 wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu na karę 25 lat pozbawienia wolności za zgwałcenie i zabójstwo 15-letniej Małgorzaty Kwiatkowskiej w Miłoszycach nieopodal Wrocławia[1][2][3]. Orzeczenie to zmieniło wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 14 listopada 2003, który w I instancji orzekł dla Tomasza Komendy karę 15 lat pozbawienia wolności[4]. Sąd Najwyższy oddalił kasację wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu jako bezzasadną. Karę odbywał w Zakładzie Karnym w Strzelinie. W połowie marca 2018 został przez sąd penitencjarny przy Sądzie Okręgowym we Wrocławiu warunkowo zwolniony z odbywania kary i wyszedł na wolność po 18 latach[5]. 16 maja 2018 Sąd Najwyższy uniewinnił Tomasza Komendę[6].

Według wyników sondażu opublikowanego w marcu 2018 przez Wirtualną Polskę o sprawie Tomasza Komendy słyszało 89% Polaków[7]. Wspomnienia niesłusznie skazanego spisał dziennikarz Superwizjera TVN Grzegorz Głuszak w książce 25 lat niewinności. Historia Tomasza Komendy[8], wydanej 11 września 2018 nakładem wydawnictwa Znak Literanova[9]. Za reportaż na antenie TVN o tym samym tytule 1 grudnia 2018 otrzymał nagrodę MediaTory w kategorii DetonaTOR[10], a w listopadzie 2018 wyróżnienie honorowe Nagrody im. Andrzeja Woyciechowskiego[11].

Okoliczności skazania Tomasza Komendy[edytuj | edytuj kod]

Noc sylwestrową 1996/1997 15-letnia Małgorzata Kwiatkowska spędziła, bawiąc się na dyskotece Alcatraz w Miłoszycach. Piła tam alkohol, a na zewnątrz wyszła z jednym z kolegów. Ostatni raz widziana była z trzema mężczyznami, którzy ją prowadzili[2]. Wśród nich był rozpoznany przez świadków Ireneusz M.[3][12]

Rano między gospodarstwami znaleziono ciało nastolatki. Na sobie miała jedynie skarpetki z czerwonym paskiem, a wokół była duża ilość krwi[3]. Nastolatka została brutalnie zgwałcona. Na śniegu i mrozie umierała przez wiele godzin. Zmarła z wykrwawienia i wyziębienia. Śledczy ustalili, że sprawców było kilku. Świadczyły o tym ślady zostawione na miejscu zbrodni, między innymi DNA, jednak sprawców nie wykryto, a śledztwo umorzono[13].

W gospodarstwie obok Ireneusz M. pił tej nocy. Tam również w pobliżu pustych butelek znaleziono mały naszyjnik z napisem „love” i kolczyk, ale biżuteria ta zwrócona została właścicielom gospodarstwa. W czasie przesłuchań świadek M., opowiadając, jak obserwował dziewczynę bawiącą się na dyskotece, wspomniał również o skarpetkach i ich czerwonym pasku[3].

W 2000 w programie telewizyjnym Telewizyjne Biuro Śledcze przedstawiono rysunek z wizerunkiem mężczyzny, z którym miała bawić się wtedy 15-latka. Po programie na policję zadzwoniła Dorota P., która stwierdziła, że osoba z rysunku jest podobna do wnuka jej sąsiadki, Tomasza Komendy[14]. Eksperci z Akademii Medycznej we Wrocławiu napisali, że włos znaleziony na kominiarce z miejsca zbrodni może do niego należeć, jak również ślad zębów na ciele ofiary mógłby być jego, z zastrzeżeniem, że także kilku innych osób[15]. Dwa psy policyjne, niezależnie od siebie, wskazały, że zapach z czapki ofiary należy do Komendy. Z kolei 12 osób dało mu alibi, że tamtego sylwestra spędzał we Wrocławiu[16].

W 2000 Komenda został aresztowany. Podczas przesłuchania tylko raz potwierdził policjantom, że tamtej nocy był w Miłoszycach i miał tam odbyć dobrowolny stosunek z pewną dziewczyną. Później powtarzał, że te wyjaśnienia zostały na nim wymuszone groźbami i zastraszaniem. W dniu 14 listopada 2003 przez sąd I instancji został skazany na 15 lat pozbawienia wolności za gwałt i morderstwo[16]. 16 czerwca 2004 Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił ten wyrok, zaostrzając mu karę i kwalifikację prawną, a następnie skazując go prawomocnie na karę 25 lat więzienia[1]. Kasacja od tego wyroku, w 2005, została przez Sąd Najwyższy oddalona. W trakcie śledztwa Komenda złożył zeznanie, w którym przyznał się do popełnienia zbrodni. Później w wywiadzie dla Superwizjera TVN w 2006 roku wyjaśnił, że zeznanie wymuszono na nim biciem[16][17].

Przyznałem się, ale tylko z tego powodu, że ci którzy mnie zatrzymywali powiedzieli, że mają na mnie (...) dowody. I zaczęli mnie bić, żebym się do tego przyznał. (...) Tak mnie bili, że nawet bym się przyznał do strzelania do papieża[16][17].

W momencie skazania Komenda miał ukończoną jedynie szkołę podstawową i szkołę specjalną. Pracował w myjni[18]. Nie miał wcześniej problemów z prawem[19].

Droga do uniewinnienia[edytuj | edytuj kod]

Policjant Remigiusz Korejwo oraz dwóch innych policjantów z wydziału dochodzeniowo-śledczego sięgnęli po akta śledztwa. Kilkanaście tomów akt czytali strona po stronie, każdy sam, a potem wspólnie analizowali. W 2016 prokuratura wróciła do sprawy[20]. W czerwcu 2017 ujawniono, że związek ze śmiercią nastolatki może mieć Ireneusz M., który kilka razy był już skazywany za gwałty[21]. Stał się głównym oskarżonym w sprawie, gdyż okazało się, że w czasie przesłuchania świadek wskazywał na elementy, które w ocenie prokuratury mógł znać jedynie sprawca: czarne rajstopy i białe skarpetki z charakterystycznym wzorem. Mężczyzna twierdził, że skarpetki wystawały znad butów, choć nie mógł ich widzieć, gdyż nastolatka miała na sobie kozaki, a skarpetki były dopiero pod rajstopami[22].

Podczas powtórnej analizy akt okazało się, że nie zawierają one dowodów winy Tomasza Komendy[21], w związku z czym Prokuratorzy Prokuratury Krajowej: Robert Tomankiewicz i Dariusz Sobieski złożyli do Sądu Najwyższego wniosek o uniewinnienie prawomocnie skazanej osoby. 15 marca 2018 sąd okręgowy we Wrocławiu rozpoznając sprawę z urzędu warunkowo zwolnił Komendę z odbycia kary[19]. 16 maja 2018 SN uchylił wyroki skazujące mężczyznę, stwierdzając, iż jest niewinny, a dowody w sposób jednoznaczny wykluczają jego sprawstwo[21]. SN przyjął, że nowa ekspertyza biegłych z Katedry Medycyny Sądowej z Poznania, jako nowoczesna technika badawcza wyklucza pozostawienie śladów zębów przez oskarżonego. Ponadto badanie DNA włosów i innych wydzielin organizmu może należeć do innych osób, natomiast czapka z miejsca zdarzenia nie należała do oskarżonego[23].

Tomasz Komenda spędził w więzieniu 6540 dni. Znęcano się nad nim psychicznie i fizycznie. Trzy razy próbował popełnić samobójstwo[24].

Późniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 2018 zmarła Dorota P., natomiast w październiku 2018 roku media poinformowały, że w sierpniu 2017 życie stracił inny świadek w tej sprawie, Piotr S., znajomy Ireneusza M. (został zamordowany podczas libacji alkoholowej)[25][14][26]. We wrześniu 2020 Sąd Okręgowy we Wrocławiu skazał Ireneusza M. i Norberta Basiurę za gwałt oraz zabójstwo 15-letniej Małgorzaty Kwiatkowskiej na 25 lat pozbawienia wolności i 10 lat pozbawienia praw publicznych. Wyrok nie jest prawomocny[27][28][29][30].

W kwietniu 2019 Tomasz Komenda złożył wniosek o przyznanie za niesłuszne pozbawienie wolności kwoty: 18 mln zł odszkodowania i 812 tys. zł zadośćuczynienia[31]. 8 lutego 2021 Sąd Okręgowy w Opolu orzekł, że Komenda otrzyma od Skarbu Państwa 12 mln zł zadośćuczynienia i 811 tys. zł odszkodowania[32]. Wyrok nie jest prawomocny i od tego wyroku przysługuje apelacja do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu.

Tomasz Komenda w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Film oparty na sprawie Tomasza Komendy[edytuj | edytuj kod]

W 2020 na ekrany kin wszedł film fabularny 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy, polski dramat sensacyjny, w reżyserii Jana Holoubka, powstały na podstawie scenariusza Andrzeja Gołdy. Muzykę do filmu nagrał Kazik Staszewski. Podczas uroczystej premiery filmu 10 września 2020 w Warszawie Tomasz Komenda zdradził, że jego partnerka jest w ciąży i oświadczył się jej na oczach zgromadzonych gości i dziennikarzy. Anna Walter przyjęła oświadczyny[33].

21 stycznia 2021 premierę miał czteroodcinkowy miniserial, również zatytułowany 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy, będący rozszerzeniem wydarzeń przedstawionych w filmie kinowym.

Tomasz Komenda jako aluzja[edytuj | edytuj kod]

Sprawa Komendy jest przedmiotem aluzji. Stosowana jest ona m.in. przy porównaniu określonych sytuacji do sprawy niesłusznie skazanego za zbrodnię w Miłoszycach, np. w celu ekspresji poczucia niesprawiedliwego osądzenia[34][35].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sprawa Tomasza Komendy. Przeprowadzono sekcję zwłok Doroty P, wiadomosci.gazeta.pl [dostęp 2018-09-15].
  2. a b Kim jest 41-letni Tomasz Komenda? Skazano go w sprawie Małgosi Kwiatkowskiej, natemat.pl [dostęp 2019-01-29].
  3. a b c d Tomasz Komenda spędził w więzieniu 18 lat. Ale jest niewinny, www.polityka.pl [dostęp 2019-01-29].
  4. PK: Sąd Najwyższy uniewinnił Tomasza Komendę od zbrodni zabójstwa (komunikat), PAP MediaRoom portal. [dostęp 2021-03-06] (pol.).
  5. Milion za każdy rok w więzieniu. Tomasz Komenda żąda odszkodowania, www.tvp.info [dostęp 2018-09-15].
  6. Tomasz Komenda ostatecznie uniewinniony, wroclaw.gosc.pl [dostęp 2018-09-15].
  7. Polacy już zdecydowali. Tomasz Komenda powinien dostać odszkodowanie – WP Opinie, opinie.wp.pl [dostęp 2018-09-15].
  8. „25 lat niewinności”. Powstała książka o sprawie Tomasza Komendy, www.wprost.pl [dostęp 2018-09-15].
  9. 25 lat niewinności | Grzegorz Głuszak- znak.com.pl, www.znak.com.pl [dostęp 2018-09-15].
  10. Grzegorz Głuszak nagrodzony MediaTorem za reportaż o Tomaszu Komendzie, www.tvn24.pl [dostęp 2018-12-03].
  11. Dziennikarze TVN laureatami Nagrody Radia Zet im. A. Woyciechowskiego – Press.pl – najnowsze informacje z branży medialnej, marketingowej, reklamowej i public relations, www.press.pl [dostęp 2018-12-03].
  12. Ireneusz M. zeznawał tuż po zbrodni w Miłoszycach. Zdradził coś, o czym wiedział morderca, wiadomosci.gazeta.pl [dostęp 2019-01-29].
  13. Zbrodnia w Miłoszycach. Zarzuty po 20 latach, www.tvn24.pl [dostęp 2019-01-29].
  14. a b Nie żyje Piotr S., świadek w sprawie Tomasza Komendy, www.wprost.pl [dostęp 2019-01-31].
  15. Tomasz Komenda spędził w więzieniu 18 lat. Ale jest niewinny, polityka.pl [dostęp 2019-01-29].
  16. a b c d Od skazania, do wolności. Wszystko co wiemy w sprawie Tomasza Komendy, tvn24.pl [dostęp 2019-01-29].
  17. a b Kod zbrodni, superwizjer.tvn.pl [dostęp 2021-07-20] (pol.).
  18. Ćwiąkalski chce 18 milionów zadośćuczynienia dla Tomasza Komendy, wiadomosci.gazeta.pl [dostęp 2019-01-29].
  19. a b Sprawa Tomasza Komendy. „Funkcjonariusz Remik”, Remigiusz Korejwo, www.tvn24.pl [dostęp 2019-01-29].
  20. Czekałem na was 18 lat - Numer 167 / luty 2019 - Gazeta Policyjna, gazeta.policja.pl [dostęp 2021-05-06].
  21. a b c Sąd Najwyższy: Tomasz Komenda niewinny, www.rp.pl [dostęp 2019-01-29].
  22. „Zbrodnia miłoszycka”. Podejrzany, Ireneusz M., poczytalny, www.tvn24.pl [dostęp 2019-01-29].
  23. l, SN uniewinnił ofiarę pomyłki sądowej, Prawo.pl, 16 maja 2018 [dostęp 2021-05-06] (pol.).
  24. Komenda przesiedział przez niego 18 lat. Ireneusz M. śmiał się ludziom w twarz. „Gówno mi zrobicie”, wiadomosci.wp.pl [dostęp 2019-01-29].
  25. Sprawa Tomasza Komendy i morderstwa w Miłoszycach: nie żyje kolejny świadek – Prawo karne, www.rp.pl [dostęp 2019-01-31].
  26. Świadek w sprawie Tomasza Komendy został zamordowany, www.tvp.info [dostęp 2019-01-31].
  27. Zapadł wyrok ws. zbrodni w Miłoszycach. Wcześniej niesłusznie skazano za nią Tomasza Komendę, www.rmf24.pl, 25 września 2020 [dostęp 2020-09-25] (pol.).
  28. Polsat News, Zbrodnia, za którą skazano Komendę. Zapadł wyrok dla nowych oskarżonych – Polsat News, polsatnews.pl, 25 września 2020 [dostęp 2020-09-25] (pol.).
  29. Bartosz Kołodziejczyk, Tomasz Komenda doczekał sprawiedliwości? Jest wyrok ws. zbrodni miłoszyckiej, wiadomosci.wp.pl, 25 września 2020 [dostęp 2020-09-25] (pol.).
  30. 15-letnia Małgosia została zgwałcona i zostawiona na śmierć na mrozie. Po 23 latach zapadł wyrok, dwaj skazani, TVN24 [dostęp 2020-09-25].
  31. Był niewinny, w więzieniu spędził 18 lat. Jest wyrok, Tomasz Komenda dostanie zadośćuczynienie, TVN24 [dostęp 2021-02-08] (pol.).
  32. Polsat News, Odszkodowanie dla Tomasza Komendy. Jest decyzja sądu - Polsat News, polsatnews.pl [dostęp 2021-02-08] (pol.).
  33. Anna Ryta, Zaskakująca decyzja Tomasza Komendy. Dostał owacje na stojąco, gwiazdy.wp.pl, 10 września 2020 [dostęp 2020-09-12] (pol.).
  34. Jarosław Jakimowicz gorzko o tych, którzy już go skazali. Porównał się do Tomasza Komendy, plejadapl, 5 lutego 2021 [dostęp 2021-07-18] (pol.).
  35. Marcin Kozak - Reportaż ze śledztwa, www.callout.pl [dostęp 2021-07-18] (pol.).