Stanisław Wrzaliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Mikołaj Wrzaliński
Ilustracja
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 21 sierpnia 1882
Płock
Data i miejsce śmierci 4 stycznia 1950
Wentorf[1]
Przebieg służby
Lata służby 1918-1931
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Armia Wielkopolska
Wojsko Polskie
Jednostki 59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
11 Dywizja Piechoty
5 Brygada Ochrony Pogranicza
Ministerstwo Spraw Wojskowych
30 Dywizja Piechoty
Stanowiska dowódca pułku piechoty
dowódca piechoty dywizyjnej
dowódca brygady

szef biura
dowódca dywizji piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa:

wojna polsko-bolszewicka:

Późniejsza praca Prezydent Miasta Gniezna
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Stanisław Mikołaj Wrzaliński (ur. 21 sierpnia 1882 w Płocku, zm. 4 stycznia 1950 w Wentorf) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I wojnie światowej oraz wojnie polsko-bolszewickiej, prezydent Gniezna w latach 1934-1936.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Wrzaliński w czasie I wojny światowej służył w Armii Rosyjskiej. Za służbę w Armii Rosyjskiej uzyskał szereg wysokich odznaczeń rosyjskich[1]. W 1917 r. przeszedł do tworzących się oddziałów polskich w Rosji – I Korpusu Polskiego. W listopadzie 1918 r. uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Warszawie i tworzeniu oddziałów wojska polskiego w stolicy a następnie w podobnych działaniach w Wielkopolsce i na Pomorzu[1].

23 marca 1919 przejął od płk. Wacława Przeździeckiego dowództwo 5 pułku Strzelców Wielkopolskich, który 17 stycznia 1920 przemianowany został na 59 pułk piechoty wielkopolskiej. 25 maja 1919 wyznaczony został na stanowisko szefa sztabu Dowództwa Frontu Północnego. W następnym miesiącu powrócił do swojego pułku, którym pod jego nieobecność dowodził rtm. Ignacy Mielżyński. W czerwcu 1920 przebywał w szpitalu. 6 sierpnia 1920 przekazał dowództwo 59 pp kapitanowi Marcelemu Cerkiewiczowi, a sam objął dowodzenie XXIX Brygadą Piechoty. Uczestniczył w walkach z bolszewikami m.in. na Ukrainie, Białorusi a także w bitwie warszawskiej i bitwie nad Niemnem.

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 116. lokatą w korpusie oficerów piechoty[2]. W latach 1923–24 był dowódcą piechoty dywizyjnej 11 Dywizji Piechoty w Stanisławowie. Następnie przeniesiony został do dyspozycji II wiceministra spraw wojskowych po czym objął dowództwo 5 Brygady Ochrony Pogranicza. Z dniem 28 maja 1926 roku przeniesiony został z KOP i przydzielony do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu[3]. W lipcu 1928 roku wyznaczony został na stanowisko pełniącego obowiązki szefa Biura Uzupełnień Ministerstwa Spraw Wojskowych[4]. Później został zatwierdzony na tym stanowisku. Pełniąc służbę w Stanisławowie i Warszawie pozostawał oficerem nadetatowym 49 pułku piechoty Strzelców Kresowych. 8 października 1929 wyznaczony został na stanowisko dowódcy 30 Dywizji Piechoty w Kobryniu[5]. 13 października 1931 roku zwolniony został ze stanowiska dowódcy dywizji. Zastąpił go płk dypl. Emil Krukowicz-Przedrzymirski. Z dniem 31 grudnia 1931 przeniesiony został w stan spoczynku.

Decyzją MSW został mianowany na stanowisko Prezydenta Gniezna, którą to funkcję pełnił w latach 1934–1936

2 lipca 1943 wysłał z Wrocławia list do Himmlera, w którym zgłaszał się "wraz ze swoimi ludźmi" (...mit meinen Landsleute Polen) do walki z bolszewizmem. Jego pismo pozostało bez odpowiedzi[6]

Aresztowany przez Niemców, po II wojnie światowej nie mógł wrócić do kraju. Zmarł w obozie dla ludności polskiej w Wentorf[1].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Piotr Hojka, Pułkownik Stanisław Wrzaliński 1882-1950 [w:] "Powstańcy Wielkopolscy", Poznań 2013.
  2. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 21.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 29 z 26.07.1926 r.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 24.07.1928 r.
  5. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 20 z 23.12.1929 r.
  6. Jarosław Gdański, Na progu kolaboracji. Mieli walczyć za III Rzeszę, "Polityka" nr 34 (2617) z 25 sierpnia 2007, "Polityka. Pomocnik Historyczny" nr 3(8), s. 3-10.
  7. Dekret Wodza Naczelnego L. 2976 z 13 maja 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 21, poz. 825

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roczniki oficerskie z 1923, 1924 i 1928
  • Dzienniki Personalne Ministra Spraw Wojskowych z 1929 i 1931
  • Jednodniówka w 10 rocznicę istnienia 58 Pułku Piechoty Wielkopolskiej, Drukarnia Kujawska Sp. A. Inowrocław 1929
  • praca zbiorowa "Encyklopedia Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej", Towarzystwo Miłośników Gniezna, 2011
  • Hojka Piotr, Pułkownik Stanisław Wrzaliński 1882-1950 [w:] "Powstańcy Wielkopolscy", Poznań 2013.