Stare Hołowczyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°18′25″N 22°57′13″E
- błąd 38 m
WD 52°18'N, 22°55'E, 52°18'33.73"N, 22°57'6.84"E
- błąd 20240 m
Odległość 136 m
Stare Hołowczyce
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat łosicki
Gmina Sarnaki
Liczba ludności (2010) 493[1]
Strefa numeracyjna 83
Kod pocztowy 08-221[2]
Tablice rejestracyjne WLS
SIMC 0018968[3]
Położenie na mapie gminy Sarnaki
Mapa konturowa gminy Sarnaki, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stare Hołowczyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej znajduje się punkt z opisem „Stare Hołowczyce”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, blisko prawej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Stare Hołowczyce”
Położenie na mapie powiatu łosickiego
Mapa konturowa powiatu łosickiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Stare Hołowczyce”
Ziemia52°18′25″N 22°57′13″E/52,306944 22,953611

Stare Hołowczycewieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki[3][4].

Zmiany administracyjne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1809-1952 miejscowość była siedzibą gminy Hołowczyce. Od 1867 po podziale na powiaty i gminy, gmina Hołowczyce należała do powiatu konstantynowskiego w guberni siedleckiej, a w latach 1912-1915 do guberni chełmskiej. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 gmina Hołowczyce wraz z powiatem należała do województwa lubelskiego. W 1932 wraz z całym powiatem Stare Hołowczyce zostały łącznie z gminą Hołowczyce wchłonięte przez powiat bialski. W czasie okupacji wieś należała do dystryktu lubelskiego Generalnego Gubernatorstwa. W 1952 roku siedzibę gminy przeniesiono z Hołowczyc do Horoszek Dużych. W 1954 w miejsce gmin wprowadzono Gromadzkie Rady Narodowe zlikwidowane w 1973 na rzecz większych gmin[5]. W 1956 utworzono nowy powiat łosicki przynależny do województwa warszawskiego. Gromadę Hołowczyce odłączono od powiatu bialskiego, przyłączając do nowo powstałego powiatu. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bialskopodlaskiego, jako sołectwo w gminie Sarnaki.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś królewska założona przed 1545. Prawdopodobnie nazwa wywodzi się od wyrazu hołowszczyna – oznaczająca niezalesione, nieurodzajne pagórki. Wieś należała do starostwa mielnickiego. W 1545 wymieniona w Regestrze popisu zamku mielnickiego sporządzonego przez dworzanina królewskiego Krzysztofa Jurewicza. Należały do starej struktury gospodarczej opartej na tzw. dziesiątkach. Siedziby tych jednostek znajdowały się we wsiach zapewne starszych od pozostałych: Żerczyce, Mierzwice i Borsuki. Hołowczyce, liczące wtedy 100 dymów, łącznie ze Szpakami, Serpelicami i Klepaczewem należały do dziesiątka żerczyckiego. Same Żerczyce leżały w północno-wschodnim skraju starostwa mielnickiego[6]. Hołowczyce w XVII w. kościelnie podlegały unickiej parafii pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Mielniku. Struktura parafialna zapewne była oparta na podobnej, wcześniejszej prawosławnej[7]. Po likwidacji uni w 1875 Hołowczyce nominalnie należały do prawosławnej parafii w Chłopkowie, by w 1905 wszyscy mieszkańcy wsi przyjęli wyznanie rzymskokatolickie.

W 1775 dobra Hołowczyce (czyli m.in. dzisiejsze Stare Hołowczyce, Nowe Hołowczyce i Hołowczyce-Kolonia) oraz folwarki w Zabużu i Mierzwicach (Mierzwice-Kolonia), zwane starostwem hołowczyckiem, otrzymał w dożywotnią dzierżawę starosta mielnicki Adam Jakub Szydłowski. Po jego śmierci w 1815 majątek przeszedł z powrotem pod administrację państwową i był ponownie wydzierżawiany jako dobra rządowe. W 1827 wieś miała (łącznie z folwarkiem) 70 zagród i 400 mieszkańców[8]. W II poł. lat 40. XIX w. po regulacji[9] (urządzaniu) poprzedzającej oczynszowanie w dobrach rządowych, wzdłuż drogi do Horoszek powstała nowa wieś Nowe Hołowczyce (Dębiny), a Hołowczyce odtąd nazwano Starymi Hołowczycami. Do uwłaszczenia w Hołowczycach pańszczyznę odrabiali chłopi z Hołowczyc, Horoszek Dużych i Borsuk. W XIX w. wieś miała charakter mieszany z ludnością pochodzenia ruskiego i mazowieckiego[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS, Bank Danych Lokalnych (Łącznie z Nowymi Hołowczycami)
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1195 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Sławomir Kordaczuk, Tradycja Mazowsza - powiat łosicki. Przewodnik subiektywny, s. 86-88, Warszawa 2014
  6. Dorota Michaluk, Ziemia mielnicka województwa podlaskiego w XVI-XVII wieku, s. 65, Toruń 2002
  7. Dorota Michaluk, op. cit., s. 130
  8. Hołowczyce 1, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 108.
  9. Rafał Zubkowicz, Nadleśnictwo Sarnaki. Z dziejów lasów nadbużańskich, s. 51, Sarnaki 2016
  10. Rafał Zubkowicz, Sarnaki i okolice. Przewodnik turystyczny, s. 47-50, Sarnaki 2010

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]