Stare Hołowczyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stare Hołowczyce
Stare Hołowczyce
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat łosicki
Gmina Sarnaki
Liczba ludności (2010) 493[1]
Strefa numeracyjna (+48) 83
Kod pocztowy 08-221
Tablice rejestracyjne WLS
SIMC 0018968
Położenie na mapie gminy Sarnaki
Mapa lokalizacyjna gminy Sarnaki
Stare Hołowczyce
Stare Hołowczyce
Położenie na mapie powiatu łosickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu łosickiego
Stare Hołowczyce
Stare Hołowczyce
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Stare Hołowczyce
Stare Hołowczyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Hołowczyce
Stare Hołowczyce
Ziemia52°18′25″N 22°57′13″E/52,306944 22,953611

Stare Hołowczycewieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Sarnaki.

Zmiany administracyjne[edytuj]

W latach 1809-1952 miejscowość była siedzibą gminy Hołowczyce. Od 1867 po podziale na powiaty i gminy, gmina Hołowczyce należała do powiatu konstantynowskiego w guberni siedleckiej, a w latach 1912-1915 do guberni chełmskiej. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 gmina Hołowczyce wraz z powiatem należała do województwa lubelskiego. W 1932 wraz z całym powiatem Stare Hołowczyce zostały łącznie z gminą Hołowczyce wchłonięte przez powiat bialski. W czasie okupacji wieś należała do dystryktu lubelskiego Generalnego Gubernatorstwa. W 1952 roku siedzibę gminy przeniesiono z Hołowczyc do Horoszek Dużych. W 1954 w miejsce gmin wprowadzono Gromadzkie Rady Narodowe zlikwidowane w 1973 na rzecz większych gmin[2]. W 1956 utworzono nowy powiat łosicki przynależny do województwa warszawskiego. Gromadę Hołowczyce odłączono od powiatu bialskiego, przyłączając do nowo powstałego powiatu. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bialskopodlaskiego, jako sołectwo w gminie Sarnaki.

Historia wsi[edytuj]

Wieś królewska założona przed 1545. Prawdopodobnie nazwa wywodzi się od wyrazu hołowszczyna – oznaczająca niezalesione, nieurodzajne pagórki. Wieś należała do starostwa mielnickiego. W 1545 wymieniona w Regestrze popisu zamku mielnickiego sporządzonego przez dworzanina królewskiego Krzysztofa Jurewicza. Należały do starej struktury gospodarczej opartej na tzw. dziesiątkach. Siedziby tych jednostek znajdowały się w we wsiach zapewne starszych od pozostałych: Żerczyce, Mierzwice i Borsuki. Hołowczyce, liczące wtedy 100 dymów, łącznie ze Szpakami, Serpelicami i Klepaczewem należały do dziesiątka żerczyckiego. Same Żerczyce leżały w północno-wschodnim skraju starostwa mielnickiego[3]. Hołowczyce w XVII w. kościelnie podlegały unickiej parafii pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Mielniku. Struktura parafialna zapewne była oparta na podobnej, wcześniejszej prawosławnej[4]. Po likwidacji uni w 1875 Hołowczyce nominalnie należały do prawosławnej parafii w Chłopkowie, by w 1905 wszyscy mieszkańcy wsi przyjęli wyznanie rzymskokatolickie.

W 1775 dobra Hołowczyce (czyli m.in. dzisiejsze Stare Hołowczyce, Nowe Hołowczyce i Hołowczyce-Kolonia) oraz folwarki w Zabużu i Mierzwicach (Mierzwice-Kolonia), zwane starostwem hołowczyckiem, otrzymał w dożywotnią dzierżawę starosta mielnicki Adam Szydłowski. Po jego śmierci w 1815 majątek przeszedł z powrotem pod administrację państwową i był ponownie wydzierżawiany jako dobra rządowe. W 1827 wieś miała (łącznie z folwarkiem) 70 zagród i 400 mieszkańców[5]. W II poł. lat 40. XIX w. po regulacji[6] (urządzaniu) poprzedzającej oczynszowanie w dobrach rządowych, wzdłuż drogi do Horoszek powstała nowa wieś Nowe Hołowczyce (Dębiny), a Hołowczyce odtąd nazwano Starymi Hołowczycami. Do uwłaszczenia w Hołowczycach pańszczyznę odrabiali chłopi z Hołowczyc, Horoszek Dużych i Borsuk. W XIX w. wieś miała charakter mieszany z ludnością pochodzenia ruskiego i mazowieckiego[7].

Przypisy

  1. GUS, Bank Danych Lokalnych (Łącznie z Nowymi Hołowczycami)
  2. Sławomir Kordaczuk, Tradycja Mazowsza - powiat łosicki. Przewodnik subiektywny, s. 86-88, Warszawa 2014
  3. Dorota Michaluk, Ziemia mielnicka województwa podlaskiego w XVI-XVII wieku, s. 65, Toruń 2002
  4. Dorota Michaluk, op. cit., s. 130
  5. Hołowczyce 1 w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa, 1881.
  6. Rafał Zubkowicz, Nadleśnictwo Sarnaki. Z dziejów lasów nadbużańskich, s. 51, Sarnaki 2016
  7. Rafał Zubkowicz, Sarnaki i okolice. Przewodnik turystyczny, s. 47-50, Sarnaki 2010

Linki zewnętrzne[edytuj]