Stefan Grabowski (1767–1847)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stefan Grabowski
Ilustracja
Herb
Oksza
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1767
Ostaszyn
Data i miejsce śmierci 4 czerwca 1847
Warszawa
Ojciec Tomasz Marian Grabowski
Matka Dorota z Ottenhauzerów
Odznaczenia
Order Orła Białego Orderu Świętego Stanisława (Królestwo Kongresowe)

Stefan Grabowski herbu Oksza (ur. 24 czerwca 1767 w Ostaszynie k.Nowogródka, zm. 4 czerwca 1847 w Warszawie), generał dywizji Armii Królestwa Polskiego, tajny radca i polityk. Uzyskał pruski tytuł hrabiego w 1798 roku, hrabia w Królestwie Kongresowym w 1820 roku[1]. Kalwinista.

Syn Tomasza Mariana Grabowskiego, generał-majora wojsk litewskich i Doroty z Ottenhauzenów[2]. Brat stryjeczny Pawła Jerzego Grabowskiego, koniuszego Wielkiego Księstwa Litewskiego, krewny Zygmunta Ksawerego i Pawła pułkownika, stryj Karola, oficera wojsk polskich.

Służył w 7 regimencie litewskim. Brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej 1792 w stopniu pułkownika. Po zwycięstwie targowiczan pozostał w służbie. W 1793 przystąpił do sprzysiężenia insurekcyjnego na Litwie. W powstaniu kościuszkowskim dowodził samodzielnym oddziałem w obronie Wilna, w bitwie pod Sołami, dowodził wyprawą dywersyjną na tyłach rosyjskich pod Mińskiem. Stoczył przegraną bitwę pod Lubaniem i kapitulował honorowo koło Słucka. Rosjanie nie dotrzymali umowy i został wzięty do niewoli i zesłany na Syberię. W 1796 został uwolniony przez cara Pawła i powrócił do Wilna. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego. [3]W roku 1812 przewodniczący Komitetu Wojskowego Litwy i dowódca 12 pułku piechoty armii Księstwa Warszawskiego. Walczył po stronie Francji przeciwko Rosji biorąc udział w kampanii na Moskwę. Awansował na generała. W kampanii saskiej w 1813 został wzięty do niewoli rosyjskiej w bitwie pod Lipskiem. Gdy wrócił do kraju pozyskał względy cesarza Aleksandra I. Od 1815 r. dowódca Brygady Piechoty w armii Królestwa Polskiego, od 1816 dyrektor generalny Komisji Wojny. Dzięki poparciu Wielkiego Księcia Konstantego od 1820 członek Rady Stanu i minister-Sekretarz stanu Królestwa Polskiego od 1825. Generał dywizji z 1826. Uczestniczył w wojnie rosyjsko tureckiej.

Po wybuchu powstania w 1830 wyjechał do Petersburga. Po upadku powstania listopadowego jako minister sekretarz stanu wszedł w skład powołanego przez Rosjan Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego.[4] Od 1832 członek Rady Państwa Imperium Rosyjskiego.

Odznaczony Orderem Świętego Stanisława I klasy z nadania Aleksandra I Romanowa. [5] Za zasługi został odznaczony Orderem Orła Białego 30 czerwca 1830 roku. W 1830 roku został nagrodzony Znakiem Honorowym za 25 lat służby[6].

Był członkiem 3 niższych wileńskich lóż wolnomularskich w 1781 roku.[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kuryer Litewski, nr 130, 29 października 1820 roku, [b.n.s.]
  2. Stefan Grabowski w Genealogii potomków Sejmu Wielkiego
  3. Dziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 3, s. 25.
  4. Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, przewodnik po zasobie t. II Epoka porozbiorowa, Warszawa 1998, s. 153.
  5. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 220.
  6. Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s]
  7. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 365.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jadwiga i Eugeniusz Szulcowie, Cmentarz ewangelicko-reformowany w Warszawie, Warszawa 1989
  • H. P. Kosk Generalicja polska t. 1 wyd: Oficyna Wydawnicza "Ajaks" Pruszków 1998.