Strzebowiska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Strzebowiska
Bacówka nad Strzebowiskami
Bacówka nad Strzebowiskami
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leski
Gmina Cisna
Liczba ludności (2011) 86[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-607
Tablice rejestracyjne RLS
SIMC 0347910
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Strzebowiska
Strzebowiska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Strzebowiska
Strzebowiska
Ziemia49°10′53″N 22°23′53″E/49,181389 22,398056

Strzebowiskawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna[3][4]. Do 1967 - Strubowiska.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednie nazwy: Zruboviszcze 1567; Strubowiszcze 1589; Strubowiszcza 1745; Strubowisko 1855; Strubowiska 1890-1967[5]. Wieś lokowana była na prawie wołoskim , należała do XVIII wieku do rodu Balów[6]. W 1932 przedstawiciele rodziny Borek-Prek ze Lwowa (zapisywanej także Borck Prek), Lucja, Klementyna i Ksawery ze Lwowa, objęli wieś we własność; od 1938 do 1938 właścicielem był Lucjan Borek-Prek, zamieszkujący w pobliskiej Kalnicy[7][8]. Podobnie nabyli oni wieś Smerek[9].

W 1880 roku wieś liczyła 36 domów i 250 mieszkańców, w tym 231 wyznania greckokatolickiego i 19 Żydów[10]. W 1921 roku było 53 domy i 278 mieszkańców, a w 1938 roku 330 mieszkańców wyznania greckokatolickiego[11]. Zabudowa wsi rozciągała się wzdłuż drogi wiejskiej odchodzącej na południe prostopadle od głównego traktu łączącego Strubowiska z sąsiednimi wsiami Przysłupem i Kalnicą[12]. Po 1960 roku wieś została ponownie zasiedlona i powstało kilkanaście nowych domów[13]. W 1995 roku wieś liczyła 14 domów i 51 mieszkańców[11].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Północnym krańcami wsi przebiega droga wojewódzka nr 897. W latach 1900-1904 południowym skrajem Strubowisk poprowadzono prywatny odcinek kolei wąskotorowej z Majdanu do Kalnicy. Z powodu wąskiej doliny potoku Bystrego, tory tworzyły ostry zakręt w miejscu nazwanym Szpickiery (od niem. spietz Kehre – ostry zakręt), gdzie po 1914 roku zbudowano leśniczówkę[14].

We wsi istniała cerkiew filialna pw. Narodzenia NMP zbudowana w 1843 roku, zniszczona po 1945 roku[15].

Walki z UPA[edytuj | edytuj kod]

21 marca 1945 miała miejsce bitwa kwaterującej we wsi sotni (kompanii) UPA pod dowództwem "Wesełego" z dwoma sowieckimi batalionami NKWD wspomaganymi przez oddział Wojska Polskiego i milicję z Cisnej[11]. Część partyzantów była chorych na tyfus – ok. 70 było zdrowych[11]. Po kilku godzinach walki partyzanci wycofali się, a wojsko spacyfikowało wieś. Większość domów została spalona. W walkach zginęło 13 lub 15 upowców i kilku żołnierzy[11]. Większość mieszkańców wsi uciekła, lecz z pozostałych zabito 17 osób, w tym dzieci (według innych relacji, ogółem liczba zabitych wraz z partyzantami wyniosła 84)[11]. Było to jedno z najpoważniejszych starć z UPA na terenie Bieszczadów[16]. Mieszkańcy później powrócili do wsi i mieszkali w szałasach lub zaczęli odbudowywać domy. Większość mieszkańców Strzebowisk w 1946 została pod przymusem wywieziona na Ukrainę. Pozostałe 30 osób (w tym dwie rodziny cygańskie) wysiedlono w kwietniu-maju 1947 roku na Pomorze Zachodnie w ramach akcji „Wisła”[11]. Po deportacji nikt nie pozostał[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-18].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Strubowiska (Strubovishche). (Currently Strzebowiska. Owners of the Village (ang.). warholic.tripod.com. [dostęp 16 listopada 2014].
  6. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 365.
  7. Historia Strzebowisk. strzebowiska.pl. [dostęp 16 listopada 2014].
  8. Jasło i Okrąglik ze Strzebowisk. twojebieszczady.net. [dostęp 16 listopada 2014].
  9. Smerek (ang.). warholic.tripod.com. [dostęp 16 listopada 2014].
  10. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 371.
  11. a b c d e f g h Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 368-370.
  12. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. załącznik - mapa w skali 1:75 000..
  13. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 375.
  14. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 377.
  15. Kryciński (opr.) 1996 ↓, s. 373-375.
  16. Przewodnik "Bieszczady" wydany przez O.W. REWASZ

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kryciński (opr.): Bieszczady. Słownik historyczno-krajoznawczy. Część 2. Gmina Cisna. Warszawa: Wydawnictwo Stanisław Kryciński, 1996. ISBN 83-85531-07-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]