Substytuty cukru

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Sztuczne środki słodzące)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Substytuty cukru (środki słodzące, słodziki) – związki chemiczne mający słodki smak i zastępujący cukier spożywczy[1][2]. Zalicza się do nich intensywnie słodkie środki słodzące (naturalne lub otrzymywane na drodze chemicznej) oraz naturalne cukrole.

Mają niższą od cukru wartość energetyczną w stosunku do efektu słodzącego, dzięki czemu stosowane są podczas odchudzania i przy cukrzycy. Substytuty cukru nie są też fermentowane przez bakterie w jamie ustnej, przez co nie indukują próchnicy zębów[3]. Ponadto ich użycie może obniżać koszty produkcji np. napojów.

Intensywne środki słodzące[edytuj]

Bardzo intensywną słodycz wykazują niektóre substancje naturalne, np. białko taumatyna z owoców Thaumatococcus daniellii jest ok. 3500 razy słodsza od sacharozy. Jest ona znana od setek lat i jest dopuszczona do stosowania w żywności[4].

Większe znaczenie rynkowe mają jednak syntetyczne środki słodzące. Wykazują one słodycz setki razy większą od sacharozy, dzięki czemu można je stosować w bardzo małych ilościach. Pierwszym sztucznym środkiem słodzącym produkowanym na dużą skalę była sacharyna. Szczególnie duże znaczenie miała podczas wojen światowych z powodu braku naturalnego cukru. Do substancji najszerzej stosowanych na świecie należą aspartam i acesulfam K, oba ok. 200 razy słodsze od cukru[4].

Cukrole[edytuj]

Słodycz cukroli jest nieco niższa (np. mannitol – ok. 40%) lub zbliżona (np. ksylitol) do słodyczy sacharozy, lecz mają one niższą wartość energetyczną, gdyż są słabo wchłaniane przez układ pokarmowy. Występują naturalnie, jednak do celów przemysłowych są otrzymywane półsyntetycznie na drodze redukcji odpowiednich cukrów lub wykorzystując fermentację[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. słodziki. W: Encyklopedia [on-line]. PWN. [dostęp 2015-10-16].
  2. Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 386. ISBN 8371832400.
  3. a b Hubert Schiweck, Albert Bär, Roland Vogel, Eugen Schwarz, Markwart Kunz: Sugar Alcohols. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. John Wiley & Sons, 2005. DOI: 10.1002/14356007.a25_413.
  4. a b Gert-Wolfhard von Rymon Lipinski: Sweeteners. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. John Wiley & Sons, 2005. DOI: 10.1002/14356007.a26_023.