Erytrytol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Erytrytol
Erytrytol
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C4H10O4
Masa molowa 122,12 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, krystaliczny proszek lub łatwo przesypujące się granulki[1]
Identyfikacja
Numer CAS 149-32-6
PubChem 222285[2]
DrugBank DB04481[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Erytrytol, erytrytorganiczny związek chemiczny, alifatyczny alkohol czterowodorotlenowy z grupy cukroli. Jest dodatkiem do żywności, stosowanym jako substancja słodząca (E968).

Erytryt nie wykazuje aktywności optycznej w przeciwieństwie do swojego diastereoizomeru, treitolu, występującego w formie prawo- i lewoskrętnej.

Czteroazotan erytrytu ma właściwości wybuchowe.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Erytrytol naturalnie występuje w niewielkich ilościach w wielu owocach, w niektórych porostach, wodorostach i w czerwonym winie[7].

Otrzymywanie na skalę przemysłową[edytuj | edytuj kod]

Na skalę przemysłową erytrytol jest otrzymywany zwykle na drodze fermentacji glukozy przez różne gatunki drożdży[8].

Opracowano również metodę otrzymywania erytrytolu z wykorzystaniem glicerolu jako surowca wyjściowego. W metodzie tej również wykorzystuje się mikroorganizmy, z gatunku Yarrowia lipolitica[9].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Przemysł spożywczy[edytuj | edytuj kod]

Erytrytol ma zerową wartość energetyczną i jest stosowany jako substancja słodząca, o słodyczy około 60–80% słodyczy sacharozy. Nie jest metabolizowany w organizmie człowieka. Dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego (ok. 90%[10]) i praktycznie w całości jest wydalany z moczem w postaci niezmienionej[11][10]. Ok. 10% spożytej ilości przechodzi do jelita grubego[10], nie jest jednak substratem dla flory bakteryjnej z jelita[12].

Jest wykorzystywany do produkcji napojów oraz deserów o obniżonej wartości kalorycznej. Polecany jest w dietach niskokalorycznych i bezcukrowych.

Przemysł farmaceutyczny[edytuj | edytuj kod]

Erytrytol stosowany jest w przemyśle farmaceutycznym jako masa tabletkowa w formulacjach bezpiecznych dla osób z cukrzycą oraz z nietolerancją laktozy, jako nośnik substancji aktywnych w formulacjach wziewnych. Erytrytol w formie proszku wykorzystuje się do usuwania płytki nazębnej w peridontologii[13].

Przemysł farmaceutyczny[edytuj | edytuj kod]

Erytrytol stosowany jest również w przemyśle farmaceutycznym jako masa tabletkowa w formulacjach bezpiecznych dla osób z cukrzycą oraz z nietolerancją laktozy, jako nośnik substancji aktywnych w formulacjach wziewnych. Erytrytol w formie proszku wykorzystuje się do usuwania płytki nazębnej w peridontologii[14].

Czteroazotan erytrytu ma właściwości wybuchowe.

Wpływ na zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Cukrzyca[edytuj | edytuj kod]

Erytrytol ma zerowy indeks glikemiczny. W przeciwieństwie do wielu innych substancji słodzących ma również bardzo niski indeks insulinowy(ang.), II = 2[10]. Dzięki tym właściwościom erytrytol może być stosowany jako zamiennik cukru przez osoby z cukrzycą.

Ponadto działa ochronnie na śródbłonek naczyń krwionośnych w warunkach hiperglikemii[15]. Zwiększa również przepływ przez włosowate naczynia krwionośne i poprawia elastyczność tętnic u osób z cukrzycą typu 2[16].

Próchnica zębów[edytuj | edytuj kod]

Erytrytol nie jest fermentowany przez bakterie występujące w jamie ustnej, dlatego nie powoduje próchnicy i określany jest jako przyjazny dla zębów[17].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  2. Erytrytol – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Erytrytol (DB04481) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. 4,0 4,1 4,2 Erytrytol (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-08].
  5. 5,0 5,1 5,2 Erytrytol (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-08-08].
  6. 6,0 6,1 Erytrytol (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  7. K. Sreenath, YP. Venkatesh. Analysis of erythritol in foods by polyclonal antibody-based indirect competitive ELISA. „Anal Bioanal Chem”. 391 (2), s. 609-615, 2008. DOI: 10.1007/s00216-008-2016-x. PMID: 18369603. 
  8. Thomas Sasman, William Head, Corey Cameron: Process for producing erythritol. Patent US 20070037266. W: Google patents [on-line]. US Patent Office, 2007. [dostęp 2015-03-30].
  9. W. Rymowicz, A. Rywińska, M. Marcinkiewicz. High-yield production of erythritol from raw glycerol in fed-batch cultures of Yarrowia lipolytica. „Biotechnol Lett”. 31 (3), s. 377-380, 2009. DOI: 10.1007/s10529-008-9884-1. PMID: 19037599. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 G. Livesey. Health potential of polyols as sugar replacers, with emphasis on low glycaemic properties. „Nutr Res Rev”. 16 (2), s. 163-191, 2003. DOI: 10.1079/NRR200371. PMID: 19087388. 
  11. M. Hiele, Y. Ghoos, P. Rutgeerts, G. Vantrappen. Metabolism of erythritol in humans: comparison with glucose and lactitol. „Br J Nutr”. 69 (1), s. 169-176, 1993. DOI: 10.1079/BJN19930019. PMID: 8457525. 
  12. E. Arrigoni, F. Brouns, R. Amadò. Human gut microbiota does not ferment erythritol. „Br J Nutr”. 94 (5), s. 64364-6, 2005. DOI: 10.1079/BJN20051546. PMID: 16277764. 
  13. TT. Hägi, P. Hofmänner, GE. Salvi, CA. Ramseier i inni. Clinical outcomes following subgingival application of a novel erythritol powder by means of air polishing in supportive periodontal therapy: a randomized, controlled clinical study. „Quintessence Int”. 44 (10). s. 753-761. DOI: 10.3290/j.qi.a30606. PMID: 24078975. 
  14. Hägi TT et al. Clinical outcomes following subgingival application of a novel erythritol powder by means of air polishing in supportive periodontal therapy: a randomized, controlled clinical study. Quintessence Int. 2013 Nov-Dec;44(10):753-61. doi: 10.3290/j.qi.a30606.
  15. DM. Boesten, A. Berger, P. de Cock, H. Dong i inni. Multi-targeted mechanisms underlying the endothelial protective effects of the diabetic-safe sweetener erythritol. „PLoS One”. 8 (6), s. e65741, 2013. DOI: 10.1371/journal.pone.0065741. PMID: 23755276. PMCID: PMC3673924. 
  16. N. Flint, NM. Hamburg, M. Holbrook, PG. Dorsey i inni. Effects of erythritol on endothelial function in patients with type 2 diabetes mellitus: a pilot study. „Acta Diabetol”. 51 (3), s. 513-516, 2014. DOI: 10.1007/s00592-013-0534-2. PMID: 24366423. PMCID: PMC4037362. 
  17. KK. Mäkinen. Sugar alcohols, caries incidence, and remineralization of caries lesions: a literature review. „Int J Dent”. 2010, s. 981072, 2010. DOI: 10.1155/2010/981072. PMID: 20339492. PMCID: PMC2836749.