Tadeusz Lubelski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Lubelski
Ilustracja
Imię przy narodzeniu Karol Tadeusz Lubelski
Data i miejsce urodzenia 1 lipca 1949
Gliwice
Zawód, zajęcie teoretyk filmu
historyk filmu
krytyk filmowy

Tadeusz Lubelski, właśc. Karol Tadeusz Lubelski (ur. 1 lipca 1949 w Gliwicach) – polski teoretyk i historyk filmu, krytyk filmowy i tłumacz specjalizujący się w historii kinematografii polskiej i francuskiej, profesor nauk humanistycznych, członek Europejskiej Akademii Filmowej. Od 1994 zastępca redaktora naczelnego miesięcznika Kino, w latach 1995–2001 dyrektor programowy Krakowskiego Festiwalu Filmowego, w latach 2008–2012 dyrektor Instytutu Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor i redaktor szeregu publikacji, w tym pierwszej polskiej tematycznej Encyklopedii kina oraz rozległej i kompleksowej serii Historia kina.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie pochodzącej ze Lwowa.

W 1971 roku ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1971–1973 pracował jako asystent na macierzystej uczelni. W latach 1973–1981 był pracownikiem Uniwersytetu Śląskiego. Tam w 1979 roku obronił pracę doktorską pod tytułem Poetyka powieści i filmów Tadeusza Konwickiego[1]. W latach 1981–1984 był kierownikiem Zakładu Filmu i TV Uniwersytetu Jagiellońskiego. Następnie pracował na UJ jako adiunkt (1984–1992). W latach 1989–1993 był lektorem języka polskiego na Sorbonie. W 1993 uzyskał na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie nauk o sztuce na podstawie rozprawy pod tytułem Strategie autorskie w polskim filmie fabularnym lat 1945–1961.

W 2002 roku otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Od 2002 był zastępcą dyrektora, a w latach 2008–2012 dyrektorem Instytutu Sztuk Audiowizualnych UJ. Po odejściu z funkcji dyrektora pozostał pracownikiem Instytutu. Był promotorem dziewiętnastu prac doktorskich, a także recenzentem ponad dwudziestu prac doktorskich i habilitacyjnych.

W 1994 roku został zastępcą redaktora naczelnego miesięcznika Kino. Jest członkiem rady redakcyjnej Kwartalnika Filmowego. Współpracował jako recenzent z Tygodnikiem Powszechnym.

W 2006 roku został wybrany na członka Europejskiej Akademii Filmowej. Jest członkiem Komitetu Nauk o Sztuce PAN, w latach 2007–2011 był jego przewodniczącym. Od 2011 roku jest członkiem Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów.

Tadeusz Lubelski (po prawej) w rozmowie z Jerzym Vetulanim

Jest członkiem Rady Naukowej Instytutu Sztuki PAN i Polskiego Słownika Biograficznego oraz Zarządu Samodzielnej Sekcji Piśmiennictwa Filmowego przy Stowarzyszeniu Filmowców Polskich. W latach 1995–2001 i 2006 był dyrektorem programowym Krakowskiego Festiwalu Filmowego, a następnie przewodniczył Radzie Programowej tego Festiwalu. Od 1995 był przewodniczącym jury Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy o Filmie dla Młodzieży Szkół Średnich (następnie ponadgimnazjalnych).

Specjalizuje się w historii filmu polskiego oraz w historii kinematografii europejskich, a zwłaszcza kina francuskiego. Jest redaktorem pierwszej polskiej tematycznej Encyklopedii kina (wyd. I – 2003, wyd. II – 2010) oraz współredaktorem serii Historia kina, złożonej z czterech tomów: Kino nieme (2009), Kino klasyczne (2011), Kino epoki nowofalowej (2015), Kino końca wieku (2019).

W ankiecie zorganizowanej w 2015 roku przez Muzeum Kinematografii w Łodzi wskazał Osiem i pół Federico Felliniego jako największy film w historii, zaś Jak daleko stąd, jak blisko Tadeusza Konwickiego jako największy film polski[2].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Poetyka powieści i filmów Tadeusza Konwickiego (1984)
  • Strategie autorskie w polskim filmie fabularnym lat 1945–1961 (1992, II wyd. 2000)
  • Kino Krzysztofa Kieślowskiego (1997)
  • Nowa Fala. O pewnej przygodzie kina francuskiego (2000)
  • Encyklopedia kina (2003) – redaktor
  • Odwieczne od nowa. Wielkie tematy w kinie przełomu wieków (2004)
  • Historia kina polskiego (2006) – redaktor
  • Wajda (2006)
  • Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty (2008)
  • Historia kina. Tom 1. Kino nieme (2009) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską
  • Historia kina. Tom 2. Kino klasyczne (2011) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską
  • Historia niebyła kina PRL (2012)
  • Historia kina. Tom 3. Kino epoki nowofalowej (2015) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską
  • Historia kina. Tom 4. Kino końca wieku (2019) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (2002)
  • Nagroda PISF dla najlepszej książki filmowej roku za książkę Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty (2009)
  • Nagroda im. Bolesława Michałka za najlepszą książkę filmową lat 2011–2012 za Historię niebyłą kina PRL
  • nominacja do Nagrody Literackiej Nike 2013 za Historię niebyłą kina PRL[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tadeusz Lubelski, Poetyka powieści i filmów Tadeusza Konwickiego, Wrocław 1984, s. 4
  2. Tadeusz Lubelski – Filmy 120-lecia. Muzeum Kinematografii w Łodzi. [dostęp 18 lipca 2019].
  3. Nike 2013. nike.org.pl. [dostęp 2015-10-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]