Tempura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tempura w zestawie, z przodu sos tentsuyu do maczania
„Peixinhos da horta”, portugalskie danie, które dało początek japońskiej tempurze

Tempura (jap. 天ぷら, てんぷら, 天麩羅, 天婦羅 tenpura; wym. tempura[a]) – potrawa kuchni japońskiej, pochodząca z Portugalii[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tempura została wprowadzona do Japonii przez portugalskich misjonarzy jezuickich w XVI wieku[2].

Na temat pochodzenia wyrazu tempura są różne opinie, ale najczęściej mają one związek z postem. Słownictwo docierające do Japonii z Zachodu było często źle rozumiane (jak np. ciasto kasutera) z powodu braku wzajemnej znajomości języków lub przeinaczane, upraszczane fonetycznie ze względu na specyfikę języka japońskiego. Jedna z teorii znajduje źródło w powiedzeniu w języku łacińskim „ad tempora quadragesimae” („w czasach Wielkiego Postu”). Inna – mówi o słowach w języku portugalskim, dotyczących liturgicznie bezmięsnych posiłków[1][2].

Jedną z potraw konsumowanych przez docierających do Japonii portugalskich misjonarzy, żeglarzy i kupców były „peixinhos da horta”, czyli „małe rybki z ogrodu”. Były to panierowane i smażone w głębokim tłuszczu strąki zielonej fasoli, spożywane podczas Wielkiego Postu, razem z rybami i innymi warzywami. Stąd łacińskie słowo „tempora” z „ad tempora quadragesimae”, przeszło do japońskiego jako tempura[1][2].

Przyrządzanie[edytuj | edytuj kod]

Do jej przygotowania wykorzystuje się m.in.: ryby, krewetki (głównie), kalmary, małże, grzyby (np. shiitake, enoki-take), warzywa (yasai-tempura). Są one panierowane (panko) i smażone krótko (4–5 min.) na głębokim oleju.

Po wyjęciu z tłuszczu układa się składniki na papierowych serwetkach, aby go odsączyć. Tempurę podaje się w różny sposób: samą, ułożoną w miseczce na ryżu (tendon), jako tempura-miso-rāmen, z dodatkiem surowych warzyw (np. daikon) i sosem do maczania (tentsuyu)[b]

Jednym z rodzajów tempury jest kakiage. Składniki potrawy są krojone w kawałki, mieszane i smażone w wiązkach[3].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Tenpura → „n” wymawia się różnie w zależności od następującej po nim spółgłoski: przed: „m”, „p”, „b” → „m” (stąd tempura); przed: „n”, „r”, „ts”, „z”, „ch” „j” „t”, „d” → „n” (stąd tendon).
  2. Tentsuyu → sos ten różni się w zależności od pory roku i składników, ogólnie składa się z: trzech części dashi, jednej części mirinu i jednej części sosu sojowego (shōyu). W przypadku składników o silnym zapachu lub smaku zamiast mirinu można użyć sake i cukru lub mniej lub więcej shōyu. W przypadku tempury tentsuyu jest powszechnie podawany ze startą białą rzodkwią daikon.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c 新明解国語辞典. Tokyo: Sanseido Co., Ltd., 2018, s. 1051. ISBN 978-4-385-13107-8.
  2. a b c The History of Tempura. MICHELIN Guide, 2021. [dostęp 2022-12-03]. (ang.).
  3. Richard Hosking: A Dictionary of Japanese Food. Tokyo: Tuttle Publishing, 1996, s. 64. ISBN 978-4-8053-1335-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]