Transwal (prowincja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy nieistniejącej prowincji RPA. Zobacz też: dawne państwo burskie:Transwal.
Transwal
Transvaal
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Republika Południowej Afryki
Data powstania 1910[1]
Data likwidacji 1994[2]
Powierzchnia 1904: 288 tys. km²[3]
1970: 283,9 tys. km²[1] km²
Populacja (1991)
• liczba ludności

9 491 265
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Położenie na mapie Republiki Południowej Afryki
Mapa lokalizacyjna Republiki Południowej Afryki
Transwal
Transwal
Ziemia 25°00′S 30°00′E/-25,000000 30,000000

Transwal (afr. Transvaal, wym. [trɐnsfɑːl]) – nieistniejąca od 1994 roku prowincja w Republice Południowej Afryki, o powierzchni 284 tys. km², zamieszkana przez około 9,49 mln mieszkańców (1991), w większości ludy Bantu[1], główne miasto Pretoria.

Po wyparciu plemion Matabele na obszarze Transwalu zaczęli zamieszkiwać Burowie (pierwsze osiedle powstało w 1838). Od 1852 na terenie prowincji istniała republika Transwal, anektowana podczas II wojny burskiej w 1900. W 1910 uznana za prowincję RPA[1]. W 1994 powstały z niej prowincje: Gauteng, Mpumalanga, Limpopo, Prowincja Północno-Zachodnia[2].

Transwal był republiką obejmującą obszary w północno-wschodniej części obecnej Republiki Południowej Afryki, położoną głównie na wyżynach. Na wschodzie leżą Góry Smocze[1]. Granicę z z Botswaną i Zimbabwe na północy stanowiła rzeka Limpopo. Na wschodzie prowincja graniczyła z Mozambikiem i Suazi, na zachodzie z nieistniejącą prowincją – Krajem Przylądkowym. Nazwa w języku afrikans – Transvaal – oznacza „przez Vaal” i odnosi się do konieczności przekroczenia rzeki Vaal przez migrujących w latach 30. XX w. na tereny Transwalu Afrykanerów[2].

Najważniejszym obszarem górniczym prowincji było pasmo Witwatersrand. W latach 70. XX w. w Transwalu wydobywano diamenty, złoto, platynę, srebro, węgiel kamienny, rudy uranu, żelaza, chromu, , manganu, kobaltu, miedzi, wanadu, niklu, cyny oraz fosforany i azbest[1] (najważniejsze pod względem ekonomicznych były rudy złota i uranu[2]). Oprócz przemysłu hutniczego rozwinięty był przemysł chemiczny, włókienniczy, maszynowy, metalurgiczny, spożywczy, materiałów budowlanych i drzewny. Uprawiano głównie kukurydzę, proso, ziemniaki, pszenicę, tytoń, bawełnę; hodowano bydło i owce[1].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność wg roku (* oznacza przybliżenie):

IV 1904[3] 1970[1] 1980[4] 1991[4]
1 268 716 8 717 500* 8 376 042 9 491 265

W 1904 około 300 tys. mieszkańców było białych, ponad 945 tys. należało do ludności rdzennej, a 24 tys. reprezentowało inne odmiany, niż biała i czarna[3] Wartość dla roku 1970 pochodzi z Encyklopedii Powszechnej PWN, nie podano, jakich grup dotyczy ta liczba[1]. Oficjalny census z 1970 wskazuje na 2 146 615 mieszkańców rasy białej, Azjatów i osób o mieszanym pochodzeniu (koloredów)[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Encyklopedia Powszechna PWN. T. 4. R-Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 478–479.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Transvaal. Historical province, South Africa. Encyclopaedia Britannica Online. [dostęp 31 maja 2015].
  3. 3,0 3,1 3,2 Edgar Sanderson: Great Britain in Africa: The History of Colonial Expansion. s. 149.
  4. 4,0 4,1 4,2 Dataset: 1970/1980/1991 South Africa census. Nesstar Server. [dostęp 31 maja 2015].