Samogłoska prawie otwarta centralna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Samogłoska prawie otwarta centralna jest to typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ɐ (a odwrócone o 180°). W latach 2011-2012 komitet Międzynarodowego Towarzystwa Fonetycznego zagłosował przeciw dodaniu do MAF odrębnego symbolu () dla samogłoski otwartej centralnej niezaokrąglonej[1].

Zaokrąglenie tej samogłoski nigdy nie zostało sprecyzowane przez MAF[2], jednak w zdecydowanej większości przypadków jest to samogłoska niezaokrąglona. Jej zaokrąglony odpowiednik występuje tylko w języku sebei używanym w Ugandzie, który jest zarazem jedynym językiem kontrastującym niezaokrąglone i zaokrąglone samogłoski prawie otwarte centralne[3].

Samogłoska prawie otwarta centralna niezaokrąglona[edytuj]

Artykulacja[edytuj]

Wymowa[edytuj]

Podobnie do polskiego a, ale z językiem położonym nieznacznie wyżej.

Przykłady[edytuj]

Język Słowo MAF Tłumaczenie Uwagi
angielski Received Pronunciation[4] up [ɐp] "w górę" Z reguły transkrybowana /ʌ/[4].
duński[5] spiser [ˈsb̥iːˀsɐ] "jem" Czasem transkrybowana /ʌ/.
kantoński [sɐm˥] "serce"
niemiecki oder [ˈʔoːdɐ] "albo" Czasem transkrybowana /ʌ/.
portugalski odmiana brazylijska[6] saca [ˈsäkɐ] "worek" Odpowiada samogłosce [ə] w odmianie europejskiej[7].
sebei[3] (potrzebny przykład) Samogłoska przykrótka; kontrastuje z przykrótką samogłoską prawie centralną zaokrągloną[3].

W niektórych językach występuje samogłoska otwarta centralna niezaokrąglona, nieposiadająca odrębnego symbolu IPA, zapisywana [ɐ̞], [ä] lub [ɑ̈] (najczęściej używany symbol to [ä]), kiedy niezbędne jest rozróżnienie:

Język Słowo MAF Tłumaczenie Uwagi
czeski laska [ˈlɐ̞skɐ̞] "miłość" Z reguły transkrybowana /a/.
hiszpański malo [ˈmɐ̞lo̞] "zły" Z reguły transkrybowana /a/.
limburski dialekt Hamont[8] zaak [zɐ̞ːk²] "sprawa" Z reguły transkrybowana //.
maryjski адакат [ɐ̞dɐ̞kɐ̞t] "znów" Z reguły transkrybowana /a/.
niemiecki Ratte [ˈʀɐ̞tə] "szczur" Z reguły transkrybowana /a/.
polski las [lɐ̞s] "las" Z reguły transkrybowana /a/.
portugalski[6][7] vá [vɐ̞] "proszę iść!" Z reguły transkrybowana /a/.
rumuński cal [kɐ̞l] "koń" Z reguły transkrybowana /a/.
sebei[3] (potrzebny przykład) Z reguły transkrybowana /a/.

Samogłoska prawie otwarta centralna zaokrąglona[edytuj]

Artykulacja[edytuj]

Wymowa[edytuj]

Podobnie do polskiego a, ale z językiem położonym nieznacznie wyżej i z zaokrąglonymi ustami.

Przykłady[edytuj]

Język Słowo MAF Tłumaczenie Uwagi
sebei[3] (potrzebny przykład) Samogłoska przykrótka; kontrastuje z przykrótką samogłoską prawie centralną niezaokrągloną[3].
Samogłoski podstawowe
 
  przednie   centralne   tylne
przymknięte iy   ɨʉ   ɯu
prawie przymknięte   ɪʏ   ʊ  
półprzymknięte eø   ɘɵ   ɤo
średnie     ə    
półotwarte ɛœ   ɜɞ   ʌɔ
prawie otwarte æ   ɐ    
otwarte aɶ       ɑɒ
 
Uwaga. Jeśli podano dwa symbole, to znajdujący się po lewej stronie oznacza samogłoskę niezaokrągloną, a po prawej zaokrągloną.

Przykład dźwiękowy i

Przypisy

  1. Keating 2012 ↓, s. 245.
  2. IPA 1999 ↓, s. 166.
  3. a b c d e f UPSID SEBEI. [dostęp 2016-02-16].
  4. a b Roca i Johnson 1999 ↓, s. 186.
  5. Basbøll 2005 ↓, s. 58.
  6. a b Barbosa i Albano 2004 ↓, s. 229.
  7. a b Cruz-Ferreira 1999 ↓, s. 127.
  8. Verhoeven 2007 ↓, s. 221–222.

Bibliografia[edytuj]

  • Plínio A. Barbosa, Eleonora C. Albano. Brazilian Portuguese. „Journal of the International Phonetic Association”. 34 (2), s. 227–232, 2004. DOI: 10.1017/S0025100304001756 (ang.). 
  • Hans Basbøll: The Phonology of Danish. Nowy Jork: Oxford University Press, 2005. ISBN 0-203-97876-5. (ang.)
  • Madalena Cruz-Ferreira: Portuguese (European). W: Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press, 1999, s. 126–130. ISBN 978-0-521-65236-0. (ang.)
  • International Phonetic Association (IPA): Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. ISBN 978-0-521-65236-0. (ang.)
  • Patricia A. Keating. IPA Council votes against new IPA symbol. „Journal of the International Phonetic Association”. 42 (2), s. 245, 2012. DOI: 10.1017/S0025100312000114 (ang.). 
  • Iggy Roca, Wyn Johnson: A Course in Phonology. Blackwell Publishing, 1999. (ang.)
  • Jo Verhoeven. The Belgian Limburg dialect of Hamont. „Journal of the International Phonetic Association”. 37 (2), s. 219–225, 2007. DOI: 10.1017/S0025100307002940 (ang.).