Tyniec Mały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w gminie Kobierzyce. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Tyniec.
Artykuł 51°01'17"N 16°55'15"E
- błąd 39 m
WD 51°2'N, 16°55'E, 51°1'10.13"N, 16°55'11.93"E
- błąd 2313 m
Odległość 1437 m
Tyniec Mały
wieś
Ilustracja
Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat wrocławski
Gmina Kobierzyce
Liczba ludności (2019) 1686[1]
Strefa numeracyjna 71
Kod pocztowy 55-040
Tablice rejestracyjne DWR
SIMC 0875610
Położenie na mapie gminy Kobierzyce
Mapa konturowa gminy Kobierzyce, u góry znajduje się punkt z opisem „Tyniec Mały”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Tyniec Mały”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Tyniec Mały”
Położenie na mapie powiatu wrocławskiego
Mapa konturowa powiatu wrocławskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Tyniec Mały”
Ziemia51°01′17″N 16°55′15″E/51,021389 16,920833
Strona internetowa

Tyniec Mały (niem. Klein Tinz) – wieś w Polsce położona 14 km od Wrocławia. Leży w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Kobierzyce.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Raportu o Stanie Gminy Kobierzyce z 2019 r. Tyniec Mały liczył 1686 mieszkańców. Jest czwartą co do wielkości miejscowością gminy Kobierzyce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z XII wieku. Kolejny zapis dotyczący wsi pochodzi z roku 1204, w którym Henryk Brodaty m.in. zwolnił posiadłości klasztoru Najświętszej Marii Panny na Piasku od daniny na prawie polskim iure polonico zwanej podworowem[2]. Miejscowość została wymieniona w tym łacińskim dokumencie w staropolskiej, zlatynizowanej formie Tynech[2]. W kolejnym dokumencie z 1217 roku wydanym przez biskupa wrocławskiego Lorenza miejscowość wymieniona jest w formie Tynec[3], a w roku 1223 Thyncz[4]. Wzmiankowana w łacińskim dokumencie z 1250 roku wydanym przez papieża Innocentego IV w Lyonie gdzie zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie „Tynec”[5]. Nazwa pochodzi od wyrazu tyn, oznaczającego płot, ogrodzenie. Nazwa Tyniec symbolizowała osadę obronną ogrodzoną ostrokołem z drzewa (pale sosnowe).

24 stycznia 1945 we wsi zatrzymała się kolumna więźniów w trakcie Marszu śmierci Fünfteichen - Gross Rosen. Niemieccy strażnicy zamordowali tu kilkadziesiąt osób. Zwłoki 51 ofiar ekshumowano w roku 1975 i przeniesiono na Cmentarz Żołnierzy Polskich we Wrocławiu, a w miejscu mordu postawiono pomnik.

W czasach Polski Ludowej, do połowy lat 80. przez miejscowość przebiegała droga międzynarodowa E83[6][7][8][9].

W 2006 roku miejscowość obchodziła 800-lecie istnienia.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[10]:

  • kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jednonawowy, murowany, zbudowany w 1516 r. - XVI w. w stylu gotyckim, wnętrze barokizowane w 1752 r. - drugiej połowie XVIII w. (np. ambona, ołtarz główny). Z czasów budowy pochodzi późnogotyckie sakramentarium datowane na 1516 r. Na ołtarzu głównym najstarsza w Polsce figura Matki Boskiej Fatimskiej z 1936 roku - fundator - baronowa Maria Josefha von Ruffer, ostatnia właścicielka majątku ziemskiego w Tyńcu Małym, ul. Kościelna 5

inne zabytki:

  • monolitowa kapliczka słupowa, późnośredniowieczna, na skwerze przed kościołem [11]
  • tablica pamiątkowa na cmentarzu w Tyńcu Małym
  • nieistniejący krzyż z Chrystusem malowanym na blasze[12]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu wsi są fabryki LG Group (LG Display, LG Electronics, LG Chem, LG Innotek), Dong Seo Display, Dong Yang Electronics, Toshiby i wielu innych firm, głównie z branży elektronicznej i AGD.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. https://www.ugk.pl/files/pliki_do_pobrania/20200806_MS_raport_o_stanie_gminy_kobierzyce_za_rok_2019.pdf
  2. a b Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 69.
  3. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 98.
  4. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 117.
  5. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 280.
  6. Atlas samochodowy Polski 1:500 000. Wyd. IV. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1965, s. 93.
  7. Atlas samochodowy Polski 1:500 000. Wyd. V. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1979, s. 94. ISBN 83-7000-017-7.
  8. Hegi Gyula, Domokos György: EUROPE L'EUROPE EUROPA ЕВРОПА Road atlas Atlas Routier Autoatlas АТЛАС автомобильных дорог. Budapeszt: Cartographia Budapest, 1981. ISBN 963-350-412-0.
  9. Samochodowy atlas Polski 1:500 000. Wyd. IX. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1984, s. 94.
  10. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 233. [dostęp 1.11.2012].
  11. Michał Zalewski: Kamienna kapliczka słupowa w Tyńcu Małym koło Wrocławia. kapliczki.org.pl. [dostęp 2020-10-22].
  12. Krzyż z Chrystusem z blachy w Tyńcu Małym (pol.). Kapliczki, krzyże i figury przydrożne, 2019. [dostęp 2020-05-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.
  • Czesław Cetwiński, Zabytki architektury w województwie wrocławskim, Wyd. Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu, 1987
  • Marta Miniewicz, Dorota Waligóra, Marcin Wolny, Kobierzyce przewodnik po gminie, Kobierzyce 2006 ​ISBN 978-922-822-8
  • M. Wieteska, 2008: Marsz Śmierci. 29 I 2008

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]